Shirley

Twórczość sióstr Brontë jest bliska memu sercu od dłuższego czasu. Miłością do niej zapałałam z chwilą, w której zakończyłam lekturę powieści "Jane Eyre. Autobiografia" pióra najstarszej z nich, Charlotte. Obcowanie z nią dostarcza mi niebywałej przyjemności, wycisza mnie oraz pozwala odpływać mym myślom w przeszłość do epoki wiktoriańskiej, która od zawsze mnie fascynowała. Uwielbiam dzieła z tamtego okresu. Zawsze z chęcią po nie sięgam i wiem, że nigdy się to nie zmieni. Są dla mnie doskonałe. Ówczesny styl literacki, dobór słów, obrazowość obyczajów, głębia przemyśleń i refleksji w poruszanych tematach, zakamuflowany morał płynący z kart powieści, który czytelnik zmuszony jest sam odkryć - niepodobna doświadczyć tego we współczesnych historiach, a jeżeli już to jedynie fragmentarycznie. Dlatego tak wielką miłością darzę literaturę tamtych czasów i tak bardzo cenię sobie ówczesnych pisarzy oraz pisarki. Wśród nich siostry Brontë, które w mym sercu zawsze zajmować będą zaszczytne miejsce.

Nikt nie zdaje sobie sprawy z tego (no, może jedynie mój mąż), jak bardzo cieszy mnie chwila, w której do mych rąk trafia kolejna powieść sygnowana nazwiskiem wspomnianych powyżej sióstr. Kiedy więc "Shirley" zawitała na mej półce, cieszyłam się jak małe dziecko. Już sam jej wygląd cieszył me oczy. Piękna twarda oprawa o melancholijnym wydźwięku, a do tego blisko 650 stron dających nadzieję na to, iż najbliższe wieczory spędzę w sposób wyborny i jedyny w swoim rodzaju. I niechże skonam, jeśli tak nie było! "Shirley" to dzieło wybitne, z górnej półki, prawdziwy towar luksusowy wśród zgromadzonej przeze mnie kolekcji książek w domowej biblioteczce.

Historia rozgrywa się w Anglii, w początkach XIX wieku. Czasy są trudne, trwa wojna. Napoleon wraz ze swymi wojskami podąża przez Europę podbijając kolejne państwa. Wprowadzane są prawa i sankcje, które wyraźnie dają się we znaki zwłaszcza przedsiębiorcom, a co za tym idzie zatrudnianym przez nich pracownikom. Tzw Dekrety Rady z 1809 roku zamknęły dostęp do amerykańskiego rynku zbytu, przez co wiele fabryk oraz innych przedsiębiorstw upadło, albo znalazło się w iście tragicznej sytuacji. Wśród tych drugich znalazł się m.in Robert Moore zarządzający Fabryką Hollow w gminie Briarfield. To człowiek postępowy, dlatego też postanowił sprowadzić nowoczesne maszyny, które pomogłyby mu w znacznym stopniu udoskonalić produkcję sukna. Niestety nie spotyka się to z pozytywnym oddźwiękiem ze strony tutejszych mieszkańców, którzy widzą w tym jedynie zagrożenie utraty przez nich pracy, a co za tym idzie wpędzenie swych bliskich w biedę. Rosnąca w stosunku do Moore'a niechęć, momentami wręcz nienawiść, doprowadza do zamachu na jego życie. Zdesperowany człowiek gotowy jest bowiem na wszystko... W międzyczasie Robert, zdający sobie sprawę z rosnących kłopotów finansowych, zaczyna rozpatrywać małżeństwo z młodą dziedziczką Fieldhead, która niedawno powróciła na swe włości. Shirley Keeldar, bo o niej tu mowa, jest bogata, a więc ożenek z nią z pewnością rozwiązałby jego wszelkie problemy. Moore nie zamierza zaprzepaścić dokonań swoich przodków. Dla ratowania rodowej spuścizny gotów jest nawet poświęcić swą miłość do nieśmiałej, delikatnej, pięknej Caroline Helstone, która tymczasem pozostaje w całkowitej zależności od swego wuja, a zarazem pastora Briarfield. Mężczyzna niestety nie zdaje sobie sprawy z tego, iż Shirley zdążyła już oddać swe serce innemu. Jej wybrankiem stał się Louis, guwerner w rodzinie jej wuja. I mimo tego, iż ON również od dawna ją kocha, dzieląca ich różnica klasowa nie pozwala mu wyjawić swych uczuć. Jest biedny, zna swoje miejsce w społeczeństwie, które pogardza mezaliansami. Dlatego też nie zamierza skazywać swej ukochanej na poniżenie i wzgardę ze strony bliskich oraz znajomych. Los każdemu z nas wytycza ścieżki oraz role do odegrania. Co więc czeka tych czworo bohaterów? Jakich dokonają wyborów? Czy znajdą w swym życiu upragniony spokój oraz szczęście?

"Każdy człowiek z osobna jest mniej lub bardziej samolubny, a gdy popatrzeć na niego w kontekście ludzkiej zbiorowości, okazuje się samolubny do przesady."

Charlotte Brontë potrafi czarować słowem. Historie, które wyszły spod jej pióra, za każdym razem mnie oczarowują. Tak też było w przypadku "Shirley". Piękna, momentami melancholijna, opowieść o tym, by zawsze podążać własnymi ścieżkami, mierzyć się z życiem niczym z bykiem za rogi, walczyć o własne marzenia oraz upragnione szczęście. Na kartach powieści nieustannie toczy się walka pomiędzy zdrowym rozsądkiem, podszeptami rozumu a porywami serca, targającymi bohaterami namiętnościami. A wszystko to na tle toczącej się na świecie wojny oraz problemów gospodarczych, które w znacznym stopniu wpłynęły na życie zarówno biednych, jak i bogatych mieszkańców Anglii. Autorka w niezwykły sposób mówi o uczuciach, niekiedy wręcz zamienia się w prawdziwą poetkę. Stosowane epitety, wzniosłość i dobór słów świadczą nie tylko o wielkim talencie pisarskim najstarszej z sióstr Brontë, ale również o jej głębokiej wrażliwości oraz romantycznej duszy. Coś pięknego. Aż zazdroszczę bohaterkom, którym dane było doświadczyć miłosnych wyznań płynących z ust męskich bohaterów. Co mi się jeszcze bardzo spodobało? Charlotte wielokrotnie zwraca się bezpośrednio do czytelnika przytaczając szczegóły jakichś sytuacji, opisując dokładniej każdego z bohaterów oraz dając wskazówki odnośnie tego, co też wydarzyć się może za chwilę. Ma się wrażenie, jakby Charlotte siedziała tuż obok i wszystko nam sama opowiadała. Dzięki temu powstaje swoista więź, która nie łączy czytelnika jedynie z postaciami występującymi na kartach powieści, ale również z samą autorką.

Jeśli do tej pory nie było wam dane sięgnąć po żadną z powieści sygnowanych nazwiskiem Brontë, uczyńcie to czym prędzej i nadróbcie czytelnicze zaległości. To klasyka w najlepszym wydaniu. Warto, naprawdę warto poznać twórczość sióstr. Uwielbiam ją i uwielbiać będę. A was tymczasem zachęcam do sięgnięcia po "Shirley". Przenieście się do Briarfield, przespacerujcie się po wrzosowiskach, odkryjcie uroki życia na prowincji, zachwyćcie się świeżym powietrzem, śpiewem ptaków i romantycznym blaskiem księżyca... żyjcie życiem bohaterów powieści: Roberta, Shirley, Louisa oraz Caroline. Daję wam słowo, że to będzie niezwykła literacka podróż, która wzbogaci wasze wnętrza i na długo zapadnie w pamięci.

"Patrzenie z góry demoralizuje, spoglądanie w górę uszlachetnia."

Moja ocena: 5/6

Kilka lat temu, dowiedziałam się, że są takie autorki jak siostry Bronte, które tworzyły w dziewiętnastym wieku. Obiecałam sobie wtedy, że przeczytam ich wszystkie książki. Przez ten czas udało mi się poznać z dwiema. Ostatnio, sięgnęłam po swoją trzecią książkę sióstr Bronte. Tym razem wypadło na Charlotte Bronte, która jest najbardziej znana z napisania „Dziwnych losów Jane Eyre”. Przeczytałam książkę pod tytułem „Shirley”.

Gdy zabierałam się za czytanie książki „Shirley”, to nie oczekiwałam od niej, że będzie to łatwa i pełna akcji lektura. Wiedziałam, że pochłonięcie ponad sześćsetstronicowej książki trochę czasu mi zajmie. Nie jest też napisana językiem, do którego przywykłam, więc musiałam odrobinę bardziej się skupić, aby zrozumieć o czym czytam. Historia toczy się dosyć wolno przedstawiając losy i problemy bohaterów.

„Shirley” to niesamowita lektura pod tym względem, że czytając tę historię przenosiłam się do dziewiętnastowiecznego świata bohaterów, których losy śledziłam z niemałym zaangażowaniem. Byłam ciekawa, co się stanie i do jakich wniosków dojdę po skończonej lekturze. Jestem zadowolona z przeczytania kolejnej książki jednej z sióstr Bronte i mam w planach kontynuować poznawanie ich twórczości.

"Shirley" Charlotte Brontë

W Anglii w hrabstwie Yorkshire rozpoczyna się czas uprzemysławiania manufaktur dających pracę i dochód setkom ludzi. Robert Moore również ulega nowej modzie i postanawia wyposażyć własną fabrykę w nowoczesne maszyny, tym samym pozbawiając zatrudnienia okolicznych chłopów, którzy zaczynają się buntować. Kiedy do okolicznego majątku wprowadza się Shirley Keeldar - dama z wysokim posagiem Robert staje się skłonny do poślubienia kobiety, by uratować swój interes skazany na bankructwo, mimo iż, jego ukochaną jest niejaka Caroline. Co z tego wyniknie?

"Shirley" to powieść zaliczana do klasyki literatury angielskiej, a nawet światowej. Czytając tę książkę od pierwszych stron czujemy ten duszny, dworski, wiktoriański klimat, który to nie opuszcza nas do końca. Jest to typowa historia obyczajowa z intrygującym wątkiem romantycznym w tle.

Charlotte Brontë skonstruowała opowieść o początkach feminizmu, emancypacji kobiet, próby wyrwania się z domostwa i pójścia w świat - tam gdzie się chce, tam gdzie poniesie wiatr i powołanie.

"Shirley" to bardzo ciepła, domowa historia przyjaźni, miłości, zrozumienia w trudnych chwilach, a także o pokonywaniu życiowych trudności i wewnętrznej sile kobiet, których sprzeciw w czasach wiktoriańskich odbierany był jako sprzeniewierzenie się tradycji, podstawowym zasadom moralnym pielęgnowanym od pokoleń. Myślę, że celem napisania tej książki było ukazanie tego jak wyglądały zalążki dążenia kobiet do samodzielności, niezależności i podejmowania własnych decyzji oraz wyzwolenia się od ciemiężących je mężczyzn.

W trakcie lektury czytelnik ma wrażenie, że bierze udział w rozgrywających się na kartach powieści wydarzeniach. Wszystkie elementy zostały opisane w sposób zarówno bardzo dokładny jak i przyjemny oraz miły w odbiorze. Na uznanie zasługuje również wykreowanie postaci, które nie zostały pozostawione "płaskimi", a każda z nich ma swój niepowtarzalny charakter, jedne lepszy, inne gorszy, a jeszcze inne cyniczny do bólu.

Podsumowując książkę polecam. Przede wszystkim miłośnikom literatury wiktoriańskiej.

⭐7/10

Za egzemplarz książki dziękuję wydawnictwu MG.

Po przeczytaniu “Shirley” Charlotte Bronte ta pozycja dołącza do moich ulubionych obok Jane Eyre i Lokatorki z WH. Ile tam się dzieje. Pod płaszczykiem romansu Bronte krytykuje pozycję kościoła, wyszydza tych durnych jegomościów, którzy są pierwsi w ławkach ale pogardzają innym człowiekiem i pokazuje sytuację kobiet w tamtych czasach. A była żadna. Nie istniała panienka dopóki nie wyszła za mąż. Wtedy już zrezygnowała nie tylko z własnego nazwiska ale też w własnego imienia. Nawet kiedy była już zamężna to rezygnowała z własnych pragnień aby poświęcić się wychowywaniu dzieci i opieką nad domem. Ale nie siostry Bronte. To były feministki pierwszej wody. W książce “Shirley” ukazana jest gra między czworgiem osób. Caroline kocha Roberta który interesuje się Shirley ale ta serce oddała już Louisowi. Wszystko kończy się dobrze – lub źle co zależy od punktu siedzenia – ale ten język, ta forma, te uczucia, ta poezja… to jest majstersztyk. Kocham „Shirley” i absolutnie polecam.

Początek XIX wieku to okres zarówno problematyczny, niespokojny, z uwagi na wojny napoleońskie, jak i wiążący się z gwałtownymi przemianami technologicznymi. Zubożałe społeczeństwo, ludzie tracący pracę za sprawą postępu – wszystko to nie tworzy sprzyjających warunków dla przedsiębiorców. I nawet rozwój duszpasterstwa nie zmienia sytuacji, bowiem ludzie coraz mocniej buntują się, poszukując sposobu na życie i uciekając się do przemocy. Agresja, niekiedy irracjonalna, skierowana jest przeciwko tym, którzy mają lepiej, którzy w ich mniemaniu przyczyniają się do ich sytuacji.

Takim właśnie wrogiem – w mniemaniu mieszkańców – jest Robert Moore, rzutki przedsiębiorca, owładnięty ideą zarobienia dużych pieniędzy i to samodzielnie, bez pomocy rodziny. Pożyczka pozwala na wydzierżawienie małej przędzalni oraz niewielkiego domku obok, zaś pod jego czujnym okiem oba miejsca zaczynają coraz lepiej funkcjonować. Mężczyzna zdaje sobie jednak sprawę, że aby zamienić fabrykę w dobrze funkcjonujące przedsiębiorstwo, konieczna jest modernizacja parku technologicznego. Jednak zamówienie nowych maszyn przędzalniczych sprawia, że staje się ON obiektem nienawiści okolicznych mieszkańców, którzy pozbawieni środków do życia, o swoje położenie obwiniają właśnie mechanizację.

Moore jest człowiekiem czynu, i jako taki – myśląc o przyszłości firmy - postanawia poślubić zamożną (i nijaką) Shirley Keeldar, która z kolei kocha się z wzajemnością w ubogim Louisie, który zajmuje posadę guwernera w rodzinie jej wuja. Jednak „ubogi” jest tu słowem-kluczem, a taki mezalians nie wchodzi w grę, zresztą sam mężczyzna jest boleśnie świadomy przepaści dzielącej jego i ukochaną. Jakby zawiłości sercowych było mało, to jego serce należy do niewinnej Caroline, żyjącej na łasce stryja, skrycie marzącej o samodzielności. W przeciwieństwie do wielu kobiet tamtego okresu, Caroline pragnęłaby tak naprawdę uczyć się handlu, by pomagać Robertowi w jego pracy.

Jak zakończą się te miłosne perypetie, przekonamy się dzięki lekturze powieści pt. „Shirley”, autorstwa Charlotte Brontë. Opublikowana nakładem Wydawnictwa MG powieść, napisana po sukcesie „Dziwnych losów Jane Eyre”, to niezwykle klimatyczna opowieść, w której równie (a nawet bardziej) fascynujące co historie miłosne, jest tło społeczno-gospodarcze. Przyjemność z lektury odnajdą jednak przede wszystkim miłośnicy pisarki, a także specyficznego klimatu, który pojawia się w jej książkach. Nie mamy tu co liczyć bowiem na szybki rozwój akcji, nawet tytułowa bohaterka pojawia się w tekście dość późno, a autorka tak wielką uwagę przywiązuje do szczegółów, że momentami gubimy główny wątek.

Wielu czytelnikom książka może wydawać się nieco mdła, szczególnie, że licząca sobie ponad sześćset stron opowieść ma wiele takich fragmentów, które poświęcone są wyłącznie opisom stosunków pomiędzy klasami społecznymi czy trudnej sytuacji wybranych grup społecznych. Również bohaterowie opisani zostali w typowy dla autorki sposób, są czarno-biali, nieco rozmyci, dalecy nam i tak naprawdę trudno do końca wczuć się zarówno w ich położenie, jak i opowiadaną historię. Jednak również taka charakterystyka postaci ma swój urok, choć docenią go zapewne wyłącznie wybrani czytelnicy.