Sekretny pokój w Auschwitz

Steve Matthews zabiera nas do Polski objętej działaniami II wojny światowej. Obozy koncentracyjne stoją, działają i okazuje się, że wciąż muszą ulepszać swoje metody działania aby sprostać coraz większemu napływowi nowych “mieszkańców”. Okazuje się, że są to olbrzymie maszyny, z milionami trybików, które z dnia na dzień mają stawiane coraz większe wymagania i poziomy produkcji do osiągnięcia. W umyśle jednego z zarządców rodzi się pomysł, iż będą nagradzali najbardziej zaangażowanych więźniów, pełniących rolę nadzorców pozostałych. A nagrodzą miały być talony na wizyty w sekretnych pokojach. Zatem pewnego dnia w 1940 roku wtargnięto do domów na wsiach i uprowadzono młode polskie kobiety. Następnie umieszczono je w Wiśnicy – obozie pracy dostarczającym drewno i wapno dla potrzeb nazistowskiej machiny. Zostały one umieszczone więc w pokojach z kotarami, gdzie w nagrodę za brutalność i podkręcanie norm innym współwięźniom przychodzili wysoko postawieni więźniowie poużywać sobie z kobietami. Po początkowych przeglądach stanu zdrowia, prysznicach, dobrym jedzeniu itp. w pewnym momencie nie zostało niemal nic… Jak w tej całej sytuacji poradziła sobie jedna z kobiet – Anna Burczyk? Czy ktokolwiek jest w stanie przetrwać to co tam się dzieje?

Książka, po którą miałam okazję sięgnąć jest inspirowana prawdziwą historią. Nie ukrywam, że czytała się ciężko, decyzje i działania bohaterów powieści były często nie do zaakceptowania. A to co się wydarzyło po latach było wprost nie do uwierzenia. Książka jest mocna, emocjonująca, wzbudza bardzo skrajne emocje i na długo pozostaje z czytelnikiem. Polecam przekonać się samodzielnie jakie zrobi na Was wrażenie!

Autor: Steve Matthews

„Bóg w swojej nieskończonej mądrości opuścił Żydów w Wiśnicy… Zostawił nas samych w sobie, byśmy umierali z jego imieniem na ustach. Może o nas zapomniał?”

Jedenastego listopada tego roku miałam możliwość zwiedzenia obozu koncentracyjnego w Auschwitz. Byliśmy jednak tylko w blokach, do baraków nie udało nam się dotrzeć ze względu na pogodę. Pamiętam jak wielkie było nasze zdziwienie, kiedy mieliśmy wejść na teren obozu. Musieliśmy wyciągnąć wszystkie metalowe rzeczy i przejść przez bramkę. Normalnie jak na lotnisku. Przez całą podróż zastanawialiśmy się dlaczego takie środki ostrożności zostały zastosowane. Kiedy przeszliśmy przez kontrolę stanęliśmy przed bramą. Dzień był zimny i pochmurny, a wiatr zerwał się akurat w momencie, w którym przekroczyliśmy bramę. Było to dość dziwne doświadczenie. Chodziliśmy po obozie i chłonęliśmy historię tych ludzi. Pamiętam jak w jednym z bloków na ścianach było powieszonych setki zdjęć ludzi będących w obozie. Nie potrafiłam na to patrzeć. Cały blok przeszłam ze spuszczoną głową, a do innego gdzie były zdjęcia już nie weszłam. Nie czułam się za dobrze widząc cierpienie na twarzach tych ludzi. Dopiero po fakcie dotarła do mnie pewna rzecz. Ludzie rozmawiali, wiał wiatr, ale nie było słychać ptaków. Tak jakby omijały to miejsce z daleka. Słychać było głosy, ale one nie zagłuszyły przerażającej ciszy.

Anna trafia do obozu koncentracyjnego, a jej siostra Danuta próbuję ją znaleźć i zdobywa kontakty z polskim podziemiem. Dziewczyny marzą o tym, żeby znowu się odnaleźć jednak wojna ma inne plany. Ten czas rządzi się swoimi prawami. Wiadome jest jednak to, że to cierpienie zostaje w ludzkim umyśle, psychice na zawsze i gdy pojawi się szansa na zemstę nikt nie zawaha się jej wykorzystać.

Nie wypada napisać, że książka była fantastyczna, fajna, dlatego tego nie napiszę. Książka była brutalna, wstrząsająca, przerażająca i niestety oparta na faktach. Autor dwa razy przybył do Polski do Oświęcimia i to wtedy zainteresował go temat Holokaustu. Zagłębiał się w ten temat coraz głębiej, aż w końcu spod jego pióra wyszła ta oto książka.

Nie będę oceniać żadnej z postać książkowych. Niemców, ponieważ na ich zachowanie nie znalazłabym odpowiednich słów, ani Polaków, ponieważ sama nie wiem jakbym się zachowała w tamtym strasznym dla nich czasie. Nie naszą rolą jest osądzanie tych kobiet.

Autor nie przebiera w słowach i w dość brutalny sposób pokazuje to co działo się w obozach. Książka nieraz mnie zszokowała, wywołała we mnie przerażenie. Miałam możliwość wcześniej czytać o książkach wojennych jednak nigdy o tym co działo się w obozie.

Historia Anny i innych nie jest przeznaczona dla wszystkich osób. Na pewno powinno mieć się te osiemnaście lat, gdy sięga się po taką lekturę. Może pograć trochę na psychice czytelnika, kiedy ten nie do końca wie jak to było w tych czasach wojny, co się działo.

Opowieść zostaje przedstawiona w czasie rzeczywistym i w tym czasie wojennym. Składa się na kilka części, które zostały odpowiednio zatytułowane. Jeśli ktoś lubi tą tematykę i nie boi się brutalnych scen to ta książka jest dla niego, a jeśli nie to nie sięgajcie po nią. Książka nie należy do typu przyjemnych. Jest wstrząsająca, więc przemyślcie dwa razy jeśli będziecie chcieli po nią sięgnąć.

Ja jednak polecam się z nią zapoznać, ponieważ książka ma w sobie to coś czego nie umiem nazwać.

📖 Anna Braniewska miała swoje tajemnice.📖

Steve Matthews - Sekretny pokój w Auschwitz.

Anna trzyma w dłoniach pistolet i właśnie szykuje się do oddania strzału. To początek tej opowieści.

Jakie wydarzenia doprowadziły ją do ostateczności?

Tego, czy kobieta odważy się pociągnąć za spust, dowiemy się dopiero w ostatnim rozdziale.

A tymczasem poznamy jej wojenne losy i dramatyczne wydarzenia, które doprowadziły Annę do miejsca w którym teraz się znalazła.

Dwie siostry rozdzielone podczas wojny.

Zrobią wszystko, żeby znów się odnaleźć, zrobią wiele, aby przeżyć.

Sytuacje opisane w książce mogą wydawać się nam trudne do zrozumienia, a nawet budzić nasz wewnętrzny sprzeciw.

Jednak, czy naprawdę wiemy jak zachowalibyśmy się w podobnej sytuacji? Przecież, jak pisze Wisława Szymborska: "(...)tyle wiemy o sobie, ile nas sprawdzono"(...).

Nie jest to bynajmniej łatwa i przyjemna lektura. I z pewnością nie dla każdego.

Porusza aspekty wojny, o których nie mówi się zbyt wiele.

To fikcja literacka, jednak inspirowana faktami. Większość bohaterów została wykreowana na potrzeby książki, choć pojawia się również kilka postaci znanych z kart historii.

Sam autor dwukrotnie odwiedził Polskę i wstrząśnięty wizytami w Oświęcimiu postanowił zgłębić temat Holokaustu.

Efektem tych podróży jest "Sekretny pokój w Auschwitz" - wstrząsająca książka, która na długo pozostaje w pamięci.

Sięgając po "Sekretny pokój w Auschwitz" domyslałam się, że nie będzie to łatwa opowieść. I nie była. Ile jeszcze sekretów kryje tamten okrutny czas, tego chyba nigdy się nie dowiemy, ale autor książki przybliżył nam jeden z nich, w tej fikcyjnej ale jednak na podstawie prawdziwych zdarzeń, powieści.

Pierwsze strony książki to teraźniejszość. Poznajemy Annę, która mieszka wraz z mężem w Stanach Zjednoczonych i pracuje w domu opieki. Jej mroczną przeszłość z okresu pobytu w obozie koncentracyjnym znają nieliczni. Przez lata nauczyła się jakoś żyć, z dnia na dzień, u boku człowieka, który przypadkowo został jej mężem. Wszystko się zmienia gdy w domu opieki pojawia się nowy pensjonariusz, Paweł Michalik, który każe nazywać siebie poprostu Polakiem... Kiedy wreszcie do niej dociera kim jest ten człowiek, koszmar przeszłości wraca.. I tutaj przenosimy się do 1940 roku. Poznajemy rodzinę Anny i cały dramat, który wraz z wkroczeniem niemieckiego oddziału do wsi, staje sie udziałem młodziutkiej kobiety. Więcej nie zdradzę..

Dziwnie napisać o takiej książce, że się podobała. Dlatego tego nie napiszę. Ale zachęcam do jej przeczytania. Bez oceniania Anny, ani innych postaci z tej historii, bo nikt z nas nie wie jakich wyborów by dokonał żyjąc w tamtej rzeczywistości, a dziś z perspektywy wygodnego fotela i kubka ciepłej herbaty, tak łatwo przychodzi krytykowanie tych, którzy zostali rzuceni w sam środek piekła.

Książka napisana bez sentymentalizmu i ckliwości. Fikcyjni bohaterowie wykreowani konkretnie z charakterem, ci prawdziwi przedstawieni tak jak ich znamy z kart historii. Okrutny obraz obozowej codzienności więźniów jak i ich oprawców. A po drugiej stronie ci, którzy próbowali stawiać się w tej nierównej walce z okupantem.

Jak wszyscy zdajemy sobię sprawę, wpływ na dzieje świata ma działalność człowieka i przyroda, więc i na koleje życia poszczególnych ludzi mają wpłwy powyższe czynniki. II wojna światowa nie była tylko największym konfliktem zbrojnym w historii świata, a przede wszystkim skutkiem postępowania jednych ludzi, które wpływało na to, iż drugim gwałtownie zmieniła życie, zmusiła do pożegnania się z dzieciństwem, planami, marzeniami, miejscem zamieszkania, rodziną - bardzo często na zawsze. Zmusiła ich również do ryzykownych posunięć, przysporzyła niewyobrażalnych cierpień, rzucających swój cień na cały doczesny żywot. Wyłuskiwała z ludzi osoby, które tkwiły w nich od zawsze, ale nie zawsze były one bohaterami godnymi podziwu. Wiem, że takich historii ukazało się już naprawdę dużo i wciąż ukazują się nowe, ale uważam, że jest jeszcze tyle nieodkrytych kwestii z tego okresu, iż każdy autor szukający tego małego elementu, który jego powieść odróżni od innych taki odnajdzie, a tym samym sprawi, że ktoś po jej przeczytaniu powie: “nie miałam/em o tym pojęcia” i nabierze ochoty na zgłębienie tematu. W tej lekturze niektórzy czytelnicy z pewnością odkryją kilka może nie sekretów, jak zostało to napisane w opisie, a właśnie tych budzących ciekawość elementów, zwłaszcza jeśli nie jest pasjonatem historii. Matthews rozpoczyna swą opowieść 7 lutego 2000 roku w Paterson, New Jersey w USA, kiedy to poznajemy sąsiadki i przyjaciółki - Stellę Lombardo i Annę Braniewską, z domu Burczyk - od ponad czterdziestu lat pracujące razem w domu opieki Paterson Minor. Osiągnąwszy wiek siedemdziesięciu lat Anna musi odejść na emeryturę, ale wraca do pracy, jako wolontariuszka. Pewnego dnia w jednym z pensjonariuszy - Polaku Pawle Michaliku – uznawanym za bohatera wojennego, rozpoznaje kogoś, kto przywołuje bolesne wspomnienia. Zatem nie trudno się domyślić, iż dalsza treść powieści przeniesie nas w czasie. Cofamy się do 9 stycznia 1940 roku, dokładnie do wsi Węgrzyn, gdzie mieszka rodzina Burczyków, której dom napada oddział SSmanów, ponieważ Anna wraz z siostrą Danutą znalazły się na liście rodzin z dziewczętami w wymaganym wieku, zamieszkujących okoliczne wsie . Siostry i inne dziewczyny mają trafić do obozu w Wiśnicy, zarządzanego przez Baldricka Fischera, bliskiego przyjaciela Hitlera. Obie są świadkami niewyobrzażalnej rzezi dokonanej na członkach rodziny oraz mieszkańcach wsi. Danucie udaje się zbiec. Rozdzielone dziewczyny pozbawione w brutalny sposób najbliższych i domu, żyją nadzieją na ponowne spotkanie. Danuta chcąc odnaleźć i ocalić siostrę podejmuje kontakt z polskim podziemiem, nawiązuje nawet romans z jednym z niemieckich żołnierzy Karlem Braunem. Anna chcąc odnaleźć siostrę wykorzystuje fakt, iż w apartamencie za zielonymi drzwiami “służy” samemu komendantowi obozu. W końcu los je łączy, lecz wojenne realia są dla nich okrutne. Wydarzenia opisujące przeszłość kończą się na lutym 1945 roku. W tym momencie rozpoczyna się opowieść tego, co działo się po wyzwoleniu obozu aż do roku 2000 opowiedziana oczami Ani. Czy sześćdziesiąt lat później mroczne sekrety ujrzą światło dzienne i Anna wykorzysta okazję do dokonania zemsty za doznane krzywdy? Kim okaże się być pensjonariusz Paterson Minor? Podsumowanie zacznę od tego, że czuję mały zgrzyt w związku z tytułem książki. Dlaczego? Dlatego, że tytułowy sekretny pokój, w którym pracowała Ania nie znajdował się w Auschwitz. Być może wspominałam też już, iż od czasu przeczytania jednej z bestsellerowych powieści sceptycznie podchodzę do innych, traktujących o wojnie i życiu obozowym, pisanych przez zagranicznych autorów. Głównie przez wzgląd na rzetelność w opisywaniu obozowego życia. W tym wypadku autor włożył więcej wysiłku, niż autorka owego bestsellera w oddanie tego, czym była wojna, czym kierowali się naziści tworząc w obozie koncentracyjnym tzw. Klub, czyli burdel, jak traktowali mieszkańców wsi i miasteczek przemierzając Polskę, więźniów obozów, a nawet współtowarzyszy broni. Chociażby opis wspomnianej wyżej rzezi to literacki hardcore, który przyprawia o mdłości i niebywałą wściekłość na ich zachowanie, kompletne nieporuszenie, a wręcz drwiny z mordowanych osób. “Sekretny pokój w Auschwitz” jest literacką fikcją, w której przeplatają się wydarzenia i miejsca wymyślone (obóz w Wiśnicy) na potrzeby fabuły, z prawdziwymi, stanowiącymi zlepek wydarzeń, czy obiektów znajdujących się w niemieckich obozach koncentracyjnych na obszarze Europy, co troszkę może przeszkadzać niektórym czytelnikom. Mathews przywołuje [Adres usunięty]. mrożące krew w żyłach statystyki zamordowanch z Trebliki, magazyn skonfiskowanego dobytku ofiar zwany “Kanadą”, okrutną niemiecką propagandę, ukrywanie się członków NSDAP i SS za sutannami księży, antysemityzm wśród członków AK, czy romans Hitlera. Większość postaci jest fikcyjna łącznie z postaciami sióstr, poza kilkoma Niemcami znanymi wszystkim: Hitler, Goebels, Eichmann, Himmler, albo komendant obozu Auschwitz - Rudolf Hoss. Niezrozumiałym jest dla mnie fakt zmiany nazwiska inicjatora utworzenia w obozie koncentracyjnym domu publicznego. Człowieka odpowiedzialnego za zmuszanie kobiet mających wybór między pracą a śmiercią, do najbardziej haniebnego doświadczenia w celu motywowania innych więźniów do cięższej pracy. Żadna książka, choćby nie wiem jak autentycznie opisywała rzeczywistość nie odda w pełni tego, czego te kobiety musiały doświadczyć z rąk okaleczonych, niedożywionych, nieludzko traktowanych, tęskniących za fizyczną bliskością mężczyzn i brutalnych Niemców, którzy również nie szczędzili sobie wizyt w Klubie. Kobiet, które nawet po wojnie wysłuchiwały wyrzutów i docinek. Jednakże głównym zamiarem jej napisania był fakt zwrócenia uwagi na to, że kobiety, które doświadczyły utraty wolności, mimo wielu przywilejów tak samo doświadczyły i były świadkami ogromnego bestialstwa. Pisarz oddaje im głos, twarz, ludzką godność. Przywraca świadomość o działalności burdeli w obozach koncentracyjnych. Sprawia, że w głowie czytelnika pojawia się pytane, co my byśmy zrobili na miejscu Ani wtedy i otrzymując szansę na zemstę za doznane podłości? Czy mielibyśmy podobne dylematy moralne, do tych trapiących kapo i Sonderkommando? Czy ludzie są jak szczury, które “zawsze jakoś przeżywały, bez względu na okliczności, bez względu na koszt.”? Podobało mi się przedstawienie różnych postaw przedstawionych przez pryzmat poszczególnych postaci, zajmowanych stanowisk, pełnionych funkcji, płci. Mimo pięknej pod względem graficznym okładki projektu Magdaleny Zawadzkiej jest to brutalna opowieść o wytrwałości, trosce, pragnieniach, gorliwości czy pazerności. I choć to pierwszy tom trylogii, jest on zakończoną historią, natomiast kolejne, mimo że przeniosą nas ponownie do czasów II wojny światowej, będą już innymi opowieściami, skupiającymi się wokół innych osób i tematów. Nie jest to łatwa lektura i z pewnością wyróżnia się wśród innych pozycji z tego gatunku. Za egzemplarz recenzencki dziękuję wydawnictwu Bukowy Las.