Po zbutwiałych schodach

Stara kamienica. Właściwe ruina. „Żywi odeszli, duchy umarłych wciąż błąkają się wśród ścian (…)”[1] Ściany. Do tej pory milczący świadkowie ludzkich radości i dramatów, teraz opowiadają. Opowiadają historie, których były świadkami. Wysłuchuje ich „listowy”, który niejako doglądał mieszkańców przynosząc nie tylko listy, ale i chwilę rozmowy. Teraz w kamienicy pozostał jedynie stary Ciesiółka. No i ściany, które chcą się wygadać.

Temu wszystkiemu przysłuchuje się jeszcze jedna osoba, Anna Musiałowicz – autorka powieści pt. „Po zbutwiałych schodach”. Jest ona i kronikarzem i sprawcą tych zdarzeń, wszak urodziły się w jej wyobraźni. Ja bardzo lubię tę autorkę za wyjątkową atmosferę jej prac. Nie zabrakło jej i w tej powieści. Można powiedzieć, że „Po zbutwiałych schodach” to niekonwencjonalna powieść obyczajowa, bo to ludzi i ich losy się rozchodzi. Ból, smutek, strach, alkohol, samotność, ale też miłość, przywiązanie, troska odcisnęły swoje piętno w murach starej kamienicy. Anna Musiałowicz wpuszcza do niej swojego posłańca, „listowego”, któremu ściany zawierzyły i opowiedziały, czego były świadkami. A autorka spisuje to w swoim, nieco mrocznym i onirycznym, stylu.

Interesująca, a nawet symboliczna, jest profesja słuchacza. Być może teraz już mniej, ale kiedyś listonosz był takim dobrym duchem doglądającym domostwa na swoim rewirze. Wszystkich znał i wiedział, co w trawie piszczy. To właśnie takiej osobie kamienica postanowiła powierzyć swoje sekrety.

Podobnie na docenienie zasługuje pomysł ze ścianami, w które wżarły się emocje i historie mieszkańców. Autorka bardzo dobrze go opracowała. Tak sobie teraz myślę, że to wcale nie był taki prosty motyw. Mógł trącić banalnością, ale Anna Musiałowicz wygrywa tym, że w swoich książkach jest sobą. Nie pisze pod publiczkę, a jest wierna swojemu stylowi. W tekstach, które tworzy, nie tylko realizuje jakiś pomysł, ale wyraża siebie. Dzięki temu coś, co wcale nie musiało być wyjątkowe, takim się staje.

Ja zawsze sięgam po książki Anny Musiałowicz z przyjemnością. To są nie tylko ciekawe historie, ale też wyjątkowo napisane. Plastycznie i emocjonalnie. Tu słyszymy skrzypienie schodów, czujemy zapach kurzu i dogłębnie poznajemy kolejnych (już ex) mieszkańców starej kamienicy.

[1] Anna Musiałowicz, „Po zbutwiałych schodach”, wyd. Stara Szkoła, Wołów 2024, s. 227.

Są takie książki, których czytanie specjalnie odkładam w czasie. Szczególnie tych osób, których poprzednie książki dostarczyły mi wiele emocji i przeczuwając, że z kolejną może być podobnie, chcę przedłużyć ten okres ekscytującego oczekiwania. Najlepiej jeszcze jak w międzyczasie zostanie wydany kolejny tytuł, to wtedy jestem spokojna, że teraz mogę czytać z poczuciem, że coś jeszcze na mnie czeka. Niby mówi się, że nie da się zjeść i mieć ciastka, ale jednak czasami można oszukać system. 😆

Tak właśnie mam z książkami Anny Musiałowicz, więc cieszę się, że w tym roku spod jej ręki wyszły dwie pełne opowieści. I jak miło mi tym bardziej napisać, że „Po zbutwiałych schodach” sprostała moim oczekiwaniom. Autorka świetnie sobie radzi w krótkiej formie (234 stron) i ja zawsze uważam, że to dopiero jest sztuka spełniać się w mniejszej ilości stron bez zostawiania odbiorcy z uczuciem braku.

„Po zbutwiałych schodach” opowiada historię pewnej starej kamienicy, w której pozostał tylko jeden mieszkaniec dozorca Ciesiółka. Przypomniała mi się scena, gdy będąc w gimnazjum byłam na wycieczce i przewodnik oprowadzał nas po opuszczonym osiedlu i obok mocno zniszczonego bloku był taki, który też był tego bliski, a jednak na jednym z pięter w oknie wisiała firanka i dowiedzieliśmy się, że od lat tylko to jedno mieszkanie jest zajęte...

W książce kamienica przez zastosowanie personifikacji ożywa na naszych oczach i sprawia, że napięcie podczas czytania wchodzi na pełne obroty. Ciesiółkę odwiedza jedynie dawny listonosz, który ma pewne nadprzyrodzone umiejętności, które pozwalają mu usłyszeć historie dawnych mieszkańców kamienicy. Przyznaję, że uwierzyłam w ten nadnaturalny element, więc zrobiło na mnie wrażenie spięcie całej historii i jej wytłumaczenie. Po prostu nic dodać nic ująć. Jak w poprzednich książkach autorki, to samo życie, które może spotkać każdego niesie ze sobą najgorsze zło.