Dhaganhu ngurambang? Gdzie jest twój kraj? Burral. Miejsce narodzin, ta ziemia. Warraa-nha. Krzyczeć. Nuganirra. Serce uderza regularnie. Durrur-buwulin. Zawsze. Ngulagambilanha. Wracać do domu.
Dwudziestokilkuletnia Autust wraca po latach z Wielkiej Brytanii do Australii na pogrzeb dziadka. Albert Gondiwindi wychował się w domu dla aborygeńskich chłopców założonym przez chrześcijańską misję. Oddzielony od rodziny, doskonale wiedział, czym grozi wykorzenienie. Całe życie tworzył słownik języka swojego ludu – Wiradjuri – i to z ułożonych alfabetycznie haseł zbudowana jest jego historia.
Po jego śmierci, gdy na ziemię Gondiwindich wjeżdżają buldożery, słownik Alberta staje się dla jego dzieci i wnuków niczym testament. Jest ich łącznikiem z przeszłością, dowodem istnienia, wezwaniem, by zachować pamięć, nadzieją, że jeszcze nie wszystko stracone.
Plon to powieść totalna. Autorka opowiada w niej historię swojego ludu, mierzy się z barbarzyństwem i krzywdami, jakich zaznali jej należący do rdzennych Australijczyków przodkowie. To jedna z najgłośniejszych książek australijskich ostatnich lat, nagrodzona prestiżową Nagroda im. Miles Franklin.
Opinie o książce
Powieść Winch jest subtelna i pełna siły. To złożona, świetnie skonstruowana książka – zarówno opowieść, jak i świadectwo. „Plon” odzyskuje historię, która nigdy nie powinna była zostać zapomniana.
„The Guardian”
Druga książka Winch, która w Australii już stała się bestsellerem, to trzeźwe spojrzenie na doświadczenia rdzennych mieszkańców tego kraju i na to, jak historia odciska się na kolejnych pokoleniach.
„Booklist”
Sugestywna, błyskotliwa książka. Świadectwo tego, jak wielka jest ocalająca moc języka i jak niszczące mogą być skutki jego utraty.
„Wall Street Journal”
Iskrząca się szczodrością, poetycka proza. Niesamowita opowieść o okrucieństwie, wykorzenieniu, miłości i przetrwaniu.
Jury Nagrody Literackiej Premiera Australii
W tej odważnej poetyckiej opowieści o nadziei i odzyskiwaniu tożsamości Winch przedefiniowuje Australię.
„Sunday Times”
„Plon” wyjątkowo i mocno pokazuje, jak rewolucyjne może być przejście z języka importowanego na rdzenny. Niezwykle ambitna książka, zarówno pod względem estetycznym, jak i etycznym. Niech jej lektura wyda plon mądrości.
Maria Takolander, „The Saturday Paper”
Kolejna świetna i fascynująca powieść, która rzuca światło na złamane serce Australii.
Juliet Rieden, Australian Womens Weekly”
„Plon” to dzieło wielkiego talentu. Hipnotyzuje liryzmem, zestawia potworność z nadzieją, oferuje szczere spojrzenie na relacje rodzinne, kraj i historię. To powieść, którą należy smakować, rozkoszować się nią w słońcu w zimowy dzień, a potem się nią dzielić – z jak największą liczbą ludzi!
Madelaine Dickie, „National Indigenous Times”
„Plon” to powieść o nadziei i ocaleniu. Winch wyraziście pokazuje, jak Aborygeni są ignorowani i wykorzystywani, jak depcze się ich kulturę – ale zakończenie daje otuchę.
Buzzfeed
Niektóre opowiadania Winch są podszyte humorem, w tej powieści tego nie ma, to o wiele poważniejsza rzecz niż poprzednia. Choć jednak styl autorki stał się bardziej skomplikowany, jej proza nie straciła żywości. Zachwycająco elegancka i mocna druga książka.” Melanie Kembrey,
Sydney Morning Herald
Ludy, języki i przyrodę Australii przez lata z rozmysłem tępiono. Winch bierze na warsztat tragiczną historię tego wielkiego kraju, odzyskuje ją i daje jej pełne wdzięku świadectwo. Słownik języka ludu Wiradjuri przenosi nas w czasie. Birrabuwawanha – wracamy. „Plon” to świetna powieść – i pełna nadziei.
Joy Williams
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii literatura piękna obca lub z serii Powieść
Jaką formę literacką przyjmuje powieść "Plon" autorstwa Tary June Winch?
"Plon" to wielowarstwowa powieść literacka, która przeplata tradycyjną narrację fabularną z elementami słownika języka Wiradjuri. Konstrukcja książki opiera się na alfabetycznym układzie haseł, co nadaje lekturze rytm odkrywania zapomnianej kultury. Tekst łączy osobistą historię bohaterki wracającej do Australii z szerszym kontekstem historycznym rdzennych mieszkańców kontynentu. Jest to proza poetycka, wymagająca skupienia, ale oferująca głębokie doświadczenie poznawcze.
Czy książka koncentruje się wyłącznie na historii Aborygenów?
Tematyka utworu wykracza poza opis losów ludu Wiradjuri, skupiając się na uniwersalnych motywach tożsamości, dziedzictwa i walki o ojczystą ziemię. Autorka analizuje skutki wykorzenienia oraz siłę więzi rodzinnych w obliczu zagrożenia utratą wspólnego majątku. Ważnym elementem jest rola języka jako narzędzia przetrwania i fundamentu, na którym buduje się poczucie przynależności. Lektura pozwala zrozumieć mechanizmy kolonializmu poprzez pryzmat jednostkowych doświadczeń bohaterów.
W jaki sposób słownik języka Wiradjuri wpływa na odbiór treści?
Zastosowanie słownika jako szkieletu opowieści sprawia, że czytelnik aktywnie uczestniczy w procesie odzyskiwania utraconej kultury. Każde hasło językowe otwiera nowy rozdział wspomnień dziadka Alberta, łącząc przeszłość z teraźniejszością. Taki zabieg formalny nadaje książce charakter dokumentalny i etyczny, podkreślając wartość słów w zachowaniu pamięci. Dzięki temu powieść staje się nie tylko fikcją literacką, ale także żywym świadectwem językowym.
Jaki nastrój dominuje podczas lektury tej nagradzanej powieści?
Lektura ma charakter poważny i refleksyjny, zestawiając bolesne fakty historyczne z lirycznym opisem australijskiej natury. Choć autorka porusza tematy okrucieństwa i systemowej niesprawiedliwości, w tekście stale obecna jest nuta nadziei i ocalenia. Styl pisarski Winch jest elegancki i gęsty od znaczeń, co skłania do powolnego czytania i kontemplacji. Książka wywołuje silne emocje, pozostając jednocześnie intelektualnym wyzwaniem.
Dla jakiego typu czytelnika "Plon" może okazać się zbyt wymagający?
Osoby poszukujące dynamicznej akcji lub lekkiej literatury rozrywkowej poczują się przytłoczone niespiesznym tempem i słownikową strukturą tej pozycji. Książka nie jest typową sagą rodzinną, lecz ambitnym dziełem literackim skupionym na analizie traumy i rekonstrukcji tożsamości. Specyficzny układ treści oraz obecność licznych terminów w rdzennym języku wymagają od odbiorcy cierpliwości i dużego zaangażowania. Nie jest to odpowiedni wybór dla czytelników unikających trudnej tematyki społeczno-politycznej.
