Piąty akt

Autor swoim schematem przekazywania historii bardzo przypomina mi serię koła czasu od Wydawnictwa Zysk i S-ka. W obydwu przypadkach mamy dłuższe opisy, lawirowanie pomiędzy różnymi tematami oraz napięcie rozłożone na czynniki pierwsze. Również porównania bywają zbliżone tematycznie, aczkolwiek pan Wojciech używa bardziej teraźniejszych form słownych, z wiadomego powodu:-) Akcja nieco mnie zaskoczyła, gdyż domyślaliśmy się, że ktoś tutaj zginie, ale nie wiedziałam kto. Wszystko przez to, że mamy każdą sytuację ukazaną jako tajemniczą. Z powodu opisów ich drobnych gestów, intonacji wymowy, oraz porównanań ich wzroku, nie wiemy kto tutaj namiesza, bo wydaje się, że każdy ma coś z czego nie jest dumny. Aby zaszokować czytelnika i dobitniej ukazać mu przesłanie z książki, będziemy przechodzić z teraźniejszości do dawnej przeszłości, gdzie sławna kobieta była jeszcze młoda. Obecnie siedzi na widowni jako wiekowa staruszka, która nie jest zadowolona z teatralnego przedstawienia, które ukazuje jej dawne życie. Wiele osób pobocznych jest zachwyconych występem aktorów. Nawet zastanawiają się co mogło wpłynąć na agresywną rozmowę, która wyszła z ust staruszki. Innym wydawało się, że to przez wzruszenie, a jeszcze inni zwyczajnie milczeli obserwując kolejne wydarzenia. Żeby zrozumieć co takiego nie spełniło oczekiwań tej pani wejdziemy w przeszłość, by poznać jej życie, zwyczaje, oraz słowa, które rzadko kiedy bywały prawdą. Gdyby nie jej uroda i cudowna gra aktorska, nigdy nie zrobiłaby rzeczy, które sprawiały jej przyjemność. Przeczytamy również o późniejszych wywodach na jej temat osób postronnych, którzy w rozmowach ze sobą opowiadali o Ninie. Jednak zanim do tego wszystkiego dojdziemy, w teraźniejszości czekają na nas zwłoki i wielkie oburzenie.

Autor najwięcej uwagi poświęcił grze psychologicznej różnych postaci. Późniejszą akcję rozegrał w czasach historycznych i ładnie odznaczył je ukazaniem ich w sposób na jaki tamten czas zasługiwał. Sama zagadka śmierci postaci nie będzie zwyczajnym śledztwem. Kiedy już natrafimy na jakiś trop, to ponownie zagłębimy się w rozmowy, gdzie nie zawsze znajdziemy jakieś podpowiedzi. Takim dodatkiem, którego we wcześniejszych książkach nie było jest przesłanie, które mówi, że każdy nasz krok zawsze ma swoje odbicie w czasie późniejszym. Były nawet momenty wzruszenia, ale jakby przez mgłę, gdyż smutek był opisany za sprawą słów innych osób. W ten sposób można było całą książkę przeczytać bez emocjonalnego poruszenia.

Przyznam się wam, że czytałam ją chyba z pięć dni. Było to spowodowane burzliwymi wydarzeniami, które zwyczajnie musiałam przemyśleć. Myślę, że ci, co już znają książki autora mogą być pod większym wrażeniem tej pozycji. Najlepiej jednak przeczytajcie ją sami, bo być może to tylko ja ją w taki sposób odebrałam:-)

Kiedy w zapowiedziach pojawiają się powieści Wojciecha Wójcika, dla mnie to gratka i informacja, że będzie co czytać. Bo są to konkretne tomiszcza, nie cieniutkie książki. I nie są także przegadane, nie ma zbędnych opisów, natomiast trzymają w napięciu, a czasem wręcz szargają nerwy. Czy tym razem też tak było?

Grupka studentów pracuje nad przedstawieniem, gdzie najważniejszą osobą jest postać kobiety, która lata temu wykonywała wyroki na hitlerowskich kolaborantach. Sam motyw jest niezwykle ciekawy, a zahaczanie o motyw historyczny od razu przypadło mi do gustu. Niestety, choć występ wygląda na świetny i już ma być odtrąbiony sukces, to za kulisami dzieje się coś strasznego. W garderobie studenci znajdują zwłoki autorki scenariusza. To doprowadza z kolei do zdjęcia przedstawienia i nie będzie już ono wykonywane, ale główna bohaterka postanawia dowiedzieć się co się stało.

Akcja tym razem jest powolna, stonowana, ciągnie się momentami tak, że sprawdzałam ile jeszcze do końca rozdziału. I to idzie na ogromny minus dla autora, którego do tej pory powieści pochłaniałam bez zastanowienia mimo ilości stron. Jednak jest to faktycznie coś zupełnie innego, bo nie typowy kryminał, a mamy też tutaj wątki obyczajowe i historyczne.

Do tego, co ostatnio modne, Wójcik sięgnął po prowadzenie akcji dwutorowo. Skupiamy się nie tylko na zbrodni i teraźniejszości, ale właśnie także na tym, co się działo w roku 1943.

Jako bohaterów i osoby, dla których sytuacja jest trudna mamy studentów. Są to osoby z jednej strony dojrzałe, a z drugiej niesamowicie irytują swoim podejściem. Jedynie główna bohaterka i jednocześnie odtwórczyni głównej roli w spektaklu, Wanda budzi w czytelniku pozytywne emocje, a przede wszystkim sympatię.

Muszę jednak wspomnieć, że zagadka jest świetnie skonstruowana i ciężko się domyślić dokąd to wszystko zmierza. A to jeden z najważniejszych elementów kryminału. Choć nie jest to najlepsza powieść autora, to czuć w niej jego styl, pomysł, a także warsztat na najwyższym poziomie.

Zabrałam się za tę książkę dość późno, a uważam po przeczytaniu, że jest to idealna pozycja na wieczory długie, jesienne, gdzie wiatr za oknem potęguje uczucie niepokoju...

Recenzja powstała we współpracy z Wydawnictwem Zysk i S-ka.

Proza Wojciecha Wójcika z każdą jego nową książką zyskuje na wartości. Historie pełne zaskoczeń otwierają przed nami drzwi do niebezpiecznego świata, porywając w sam środek niezapomnianej przygody. Nie inaczej było w przypadku "Piątego aktu", który idealnie pokazał najlepszą twarz autora.

Oto kryminał pełen ukrytych znaczeń, wpływający na wyobraźnię oraz pomysłowo przedstawiony, by błądzić w labiryncie ślepych zaułków. Miejscami mrożący krew w żyłach, nieustannie budujący napięcie, z atmosferą godną najlepszych powieści tego gatunku. Autor wie jak skoncentrować na sobie pełną uwagę czytelnika, żongluje faktami, odwołuje się do konkretnych emocji, manipuluje bohaterami w sposób pozwalający do ostatniej strony wodzić nas za nos. Wszystko wydaje się kompletne a dynamiczna fabuła otula nas swoimi ramionami za sprawą plastycznego języka Wójcika. Spora ilość stron przestaje mieć wówczas znaczenie a z czasem martwimy się, że finał nadejdzie zbyt szybko.

Wszystko zaczęło się niewinnie, od przygotowań do przedstawienia dyplomowego przez grupę studentów Akademii Teatralnej. Na pierwszym planie miały pojawić się losy Niny Seneki wykonującej egzekucje na niemieckich kolaborantkach. Jednak nic nie idzie zgodnie z planem. Tuż po finałowej scenie autorka scenariusza zostaje odnaleziona martwa. Wanda, odtwórczyni głównej roli, postanawia na własną rękę zrozumieć przekaz spektaklu, który wydaje się skrywać pewne wskazówki odnośnie wydarzeń z przeszłości.

Bardzo pomysłowa historia, która wykazuje się silnym profilem psychologicznym. Tak naprawdę sam spektakl jest jednie wstępem do całej historii i przechodzi na drugi plan wraz z rozpoczęciem prywatnego śledztwa. Główna bohaterka łączy ze sobą nowo odkryte fakty, zaskakuje przebiegiem sytuacji i pokazuje jak mocno autor skomplikował całość, by zapewnić czytelnikowi maksymalny komfort zaangażowania w fabułę oraz pobudzać jego wyobraźnię, zmuszać do analizy oraz pozwolić na konfrontację z intensywnymi emocjami. Dwutorowo biegnąca akcja koncentruje się wokół teraźniejszych wydarzeń w Warszawie oraz odnosi się do wspomnień roku 1943. Tym sposobem otrzymujemy sporo przeplatających się motywów, wątków nie tylko związanych z kryminałem, ale i analizą postaci zarówno tych pierwszych jak i drugoplanowych. Czytamy między wierszami, zachwycamy się kontrolowanym chaosem, doceniamy zamysł autora oraz wykorzystany potencjał powieści.

"Piąty akt" to nie tylko kryminalne wyzwanie, ale i zachwycający obraz przeszłości. Miejscami szokuje, kiedy indziej daje do myślenia, w jeszcze innych momentach budzi wzruszenie. Na ponad pięciuset stronach rozpościera się więc wyjątkowy spektakl odwołujący się do wojennych wydarzeń, kluczący między faktami oraz domysłami, pozwalający rozłożyć sylwetki bohaterów na czynniki pierwszej. Intensywna lektura pełna podszeptów, sekretów oraz tajemnic, tak dobra, że nie sposób się od niej oderwać do ostatniej strony.

A gdyby tak pewnego dnia ktoś zaoferował wam bilety na premierę wyjątkowej sztuki, posadził w pierwszym rzędzie i zaprosił do świata pełnego brutalności, tajemniczego morderstwa, zbrodni wojennych sprzed lat, których rozwiązania nie znamy do dzisiaj, oraz niezwykle pikantnych romansów? Zgodzilibyście się? Ja nie dość, że się zgodziłam, to obsypałam reżysera toną kwiatów za rollercoaster emocji, wiele zwrotów akcji i porywającą fabułę, od której nawet na sekundę nie potrafiłam się oderwać.

Wspominaną sztuką jest "Piąty akt", a jej reżyserem Wojciech Wójcik. Autor wielu kryminałów ([Adres usunięty]. Nie ufaj nikomu, Garść popiołu, Miałeś tam nie wracać czy Jęk zamykanych bram), mieszkaniec Warszawy, dawny dziennikarz sportowy, a aktualnie urzędnik w administracji rządowej.

Przejdźmy jednak do krótkiego opisu fabuły:

Historia toczy się dwutorowo. W teraźniejszej Warszawie, gdzie na deskach teatru pod czujnym okiem profesor Joanny Burzyńskiej odbywa się prapremiera sztuki dyplomowej. Dotyczy ona życia znanej i szanowanej aktorki, Niny Seneki - dokładnie pokazuje, jak Seneka w trakcie wojny zabiła swojego ukochanego i zarazem konfidenta, który wydał na śmierć Żydówkę, Reginę Blum. I wszystko byłoby w porządku, a widzowie zachwyceni kunsztem niektórych studentów, gdyby pod koniec sztuki wściekła Nina Seneka nie opuściła widowni. Aha, i gdyby po spektaklu nie odnaleziono Joanny Burzyńskiej w wannie. Martwej.

Teraźniejszość w "Piątym akcie" przeplata się ze wspomnieniami z roku 1943, czyli z wydarzeniami mającymi miejsce w trakcie wojny, kiedy to Seneka i Leopold Koładko (lwowski aktor) próbowali wieść w miarę normalne, spokojne życie. Oczywiście, na tyle, na ile pozwalali im na to niemieccy okupanci. Sęk w tym, że ich żydowska przyjaciółka jakimś cudem trafiła do getta, a o jej wydanie posądzono Koładkę. Od tego czasu już nic nie było takie samo...

Czy studentom uda się wznowić sztukę, której grania kategorycznie zabroniła im sama Seneka? Czy policja znajdzie zabójce Burzyńskiej? A co z Leopoldem Koładką? Czy rzeczywiście był tak winny, jak podają wszelkie dokumenty?

"Piąty akt" to kryminał posiadający niezwykłą umiejętność chwytania uwagi czytelnika i niewypuszczania jej aż do ostatniej strony. Z ogromnym zaangażowaniem śledzi się przytaczane treści, zwłaszcza kiedy następuje swego rodzaju zwrot, a następnie akcja przeskakuje o kilkadziesiąt lat w tył. Czuje się wtedy ogromny niedosyt, który na szczęście po kolejnym rozdziale - albo dwóch - zostaje kompletnie zaspokojony. Oczywiście, do czasu. :)

Tak, jak wspomniałam wcześniej, narracja w książce prowadzona jest w dwóch płaszczyznach czasowych: teraźniejszej oraz przeszłej, wojennej. Autor idealnie rozegrał te skoki w czasie, ponieważ nie dość, że przyspieszały akcję, to dodatkowo wywoływały swego rodzaju zamęt. A w kryminałach taki lekki, kontrolowany chaos to idealny zabieg, bo dzięki niemu nie da rady przewidzieć zakończenia.

Największą zaletą powieści (oprócz samego głównego wątku dotyczącego tajemniczej śmierci Burzyńskiej i dziwnego zachowania Niny Seneki) są różnorodni, szarzy moralnie bohaterowie. Na początku lepiej poznaje się zaledwie kilku, a pozostałych dopiero wraz z biegiem fabuły, dzięki czemu sami możemy pozwolić sobie na ewentualne domniemanie niewinności bądź skazanie jednostki na więzienie. Autor świetnie poprowadził życiorys Leopolda Koładki, Niny Seneki oraz jej siostry, Jadwigi, a także tajemniczego Krzysztofa - bohaterów żyjących w czasie drugiej wojny światowej. Ich wybory lub podejmowane decyzje, złe czy dobre, mocno uderzały w wyobraźnie. Bardzo ciężko było postawić się w ich sytuacji, przez co książka automatycznie zyskiwała na emocjonalności.

"Piąty akt" to wyjątkowy kryminał, ponieważ poza głównym wątkiem śmierci Burzyńskiej czytelnik ma do czynienia z innymi wątkami, niektórymi równie rozbudowanymi. Momentami odnosi się wrażenie, jakby czytało się dwie (albo i nawet trzy) książki na raz, które pod koniec dziwnym trafem zdają się łączyć w całość. Może to brzmieć odrobinę chaotycznie, ale uwierzcie mi, że ten kontrolowany zamęt sprawia, że po skończonej lekturze pomyślicie sobie: "wow, już dawno nie czytał*m tak pokręconego i dobrego kryminału".

Podsumowując, Wojciech Wójcik stworzył niebanalną historię, która porusza, zachwyca, smuci i irytuje, a dodatkowo intrygujący wątek śmierci sprawi, że nie oderwiecie się od książki aż do końca. Gwarantuję. "Piąty akt" to pierwszy kryminał, który postanowiłam objąć patronatem, więc sami sobie dopowiedzcie, czy warto sięgnąć. Ja polecam bardzo, zwłaszcza jeśli lubicie czytać o wydarzeniach w czasach wojennych albo wręcz przeciwnie - jeśli to niezupełnie wasza ulubiona tematyka. Sposób poprowadzenia tej opowieści sprawi, że odkryjecie sympatię do czegoś, co niekoniecznie wydawało się iść w parze z waszymi zainteresowaniami. Tak jak ja. Polecam!