Fani i sympatycy jednego z najwybitniejszych żyjących polskich pisarzy wstrzymali oddech na wieść o tytule szóstej powieści Wiesława Myśliwskiego. "Ostatnie rozdanie" - czy to faktycznie koniec, ostatnia z wielkich polskich powieści XX-wiecznego ducha narracji? Autor na spotkaniach autorskich żartuje, że to żona zabrania mu już więcej pisać, bo zajmuje mu to zbyt wiele czasu. Ale to Myśliwski rozdaje tu karty - pięć lat po "Ostatnim rozdaniu" wydał "Ucho igielne" i kto wie, kiedy i czym nas jeszcze zaskoczy.
Główny bohater powieści "Ostatnie rozdanie" jest, jak to często u Myśliwskiego, jednocześnie jej narratorem. Nie znamy jego imienia. Ważnym rekwizytem w tej powieści jest duży, czarny notes z gumką, gdzie bohater wpisywał przez całe życie kontakty swoich bliskich i znajomych. Adresownik pełni w tej książce rolę słynnego ciastka magdalenki z siedmiotomowego cyklu Marcela Prousta "W poszukiwaniu straconego czasu" - przywołuje wspomnienia. Bohater stara się uporządkować swoje życie poprzez uporządkowanie zeszytu, ale mu się to nie udaje.
Prawdziwą bohaterką książki jest tu pamięć. A pamięć według filozofii Myśliwskiego nie należy do domeny przeszłości, tylko teraźniejszości - pamięć jest czynnością tu i teraz, za każdym razem pamiętamy to samo w inny sposób. Nie da się od tego uciec.
O autorze
Wiesław Myśliwski to urodzony w 1932 roku w Dwikozach polski prozaik i dramaturg. Dwukrotny zdobywca Literackiej Nagrody Nike - w 1997 roku za "Widnokrąg" i w 2007 roku za "Traktat o łuskaniu fasoli". Poza tym zdobywca Nagrody im. Stanisława Piętaka, Nagrody Reymonta, Nagrody im. A. Jurzykowskiego, Nagrody Literackiej Gdynia, Nagrody miesięcznika "Odra", wielu innych nagród, odznaczeń państwowych i doktoratów honoris causa.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii literatura piękna polska
Jaki styl narracji dominuje w powieści "Ostatnie rozdanie" Wiesława Myśliwskiego?
Książka charakteryzuje się głęboką, filozoficzną narracją opartą na monologu wewnętrznym i dygresjach. Autor posługuje się kunsztownym językiem, który nadaje prozie rytm zbliżony do naturalnego toku myśli i wspomnień. Czytelnik obcuje z literaturą piękną najwyższej próby, skupioną bardziej na refleksji niż na zewnętrznych wydarzeniach. Taka forma pozwala na intymny wgląd w duszę bohatera i analizę ludzkiej egzystencji.
Czy fabuła tej książki skupia się na chronologicznym przedstawieniu wydarzeń z życia bohatera?
Struktura powieści jest nieliniowa i opiera się na luźnych skojarzeniach wywoływanych przez kolejne nazwiska. Wspomnienia bohatera przeplatają się ze sobą, tworząc mozaikę przeszłości zamiast uporządkowanego ciągu zdarzeń. Taki zabieg literacki odzwierciedla sposób, w jaki działa ludzka pamięć, przywołując obrazy bez zachowania ścisłego porządku czasowego. Pozwala to na głębsze zrozumienie emocjonalnego znaczenia poszczególnych spotkań i dawnych relacji.
Jaką rolę w konstrukcji tej opowieści odgrywa motyw starego notesu z adresami?
Notes z adresami stanowi główną oś konstrukcyjną powieści, wyznaczającą kierunek wędrówki po wspomnieniach. Każdy wpis staje się pretekstem do opowiedzenia historii o konkretnych ludziach, którzy pojawili się w życiu narratora. Przedmiot ten symbolizuje sumę ludzkich losów oraz próbę uporządkowania własnej tożsamości poprzez relacje z innymi. Dzięki temu czytelnik obserwuje proces rozliczania się z przeszłością w sposób bardzo osobisty i poruszający.
Dla jakiego typu czytelnika powieść Wiesława Myśliwskiego może okazać się zbyt wymagająca?
Książka ta nie jest odpowiednim wyborem dla osób poszukujących szybkiej akcji i sensacyjnych zwrotów fabularnych. Ze względu na swój eseistyczny charakter oraz powolne tempo narracji, może zniechęcić czytelników preferujących literaturę czysto rozrywkową. Wymaga ona pełnego skupienia, cierpliwości oraz gotowości do współodczuwania egzystencjalnych dylematów bohatera. Brak tradycyjnie pojętej intrygi sprawia, że jest to lektura przeznaczona głównie dla miłośników prozy kontemplacyjnej.
Czy do pełnego zrozumienia treści wymagana jest znajomość poprzednich dzieł tego autora?
Powieść stanowi autonomiczną całość i można ją czytać bez znajomości wcześniejszej twórczości Myśliwskiego. Tekst nie nawiązuje bezpośrednio do fabuły innych książek, choć porusza charakterystyczne dla autora tematy losu, przypadku i ludzkiej pamięci. Jest to doskonały punkt wyjścia do zapoznania się z warsztatem pisarskim tego wybitnego polskiego prozaika. Lektura dostarcza kompletnych wrażeń estetycznych i intelektualnych jako całkowicie niezależne dzieło literackie.
