ZASKAKUJĄCA, WCIĄGAJĄCA I SKŁANIAJĄCA DO REFLEKSJI POWIEŚĆ NOMINOWANA DO ORANGE PRIZE I MAN BOOKER PRIZE
Oryks i Derkacz to poruszająca historia miłosna i zarazem fascynująca wizja przyszłości. Yeti, budząc się po globalnej katastrofie, nie może uwierzyć w śmierć swojego najlepszego przyjaciela Derkacza i ukochanej ich obu — pięknej Oryks. Dlaczego świat się rozpadł? Czy Yeti jest ostatnim żyjącym człowiekiem? Dlaczego przeżyły tylko zielonookie Dzieci Derkacza? Wyczerpany, poszukując schronienia i jedzenia, wyrusza w podróż — do własnej przeszłości i do źródeł katastrofy, która doprowadziła świat do zagłady.
Margaret Atwood przenosi nas do nieodległej przyszłości, która wygląda aż nazbyt znajomo, a zarazem przerasta nasze wyobrażenia. Z charakterystycznym dla siebie dystansem i czarnym humorem konstruuje kolejne ostrzeżenie — igranie z genetyką, brak poszanowania dla otaczającego nas świata i ekologii musi skończyć się źle.
– Ile nieszczęścia – powiedział podczas jednego z lunchów Derkacz. Musieli być wtedy tuż po dwudziestce, Derkacz już pracował w Instytucie Watsona-Cricka.
– Ile niepotrzebnej rozpaczy spowodowała seria biologicznych niedopasowań, niedobrane hormony i feromony? W rezultacie ktoś, kogo namiętnie kochasz, nie chce albo nie może odwzajemnić tego uczucia. Pod tym względem jako gatunek jesteśmy żałośni: niedoskonale monogamiczni. Gdybyśmy tylko potrafili łączyć się na całe życie jak gibony albo przestawić na zupełnie beztroski promiskuityzm, nastąpiłby kres seksualnych rozterek. Lepszy plan: zrobić z tego nieuchronny cykl, jak u innych ssaków. Nigdy nie zechcesz kogoś, kogo nie możesz mieć.
Opinie o książce
Nie ustępuje najmocniejszym dystopiom XX wieku — Oryks i Derkacz to wybitna pozycja literatury wizjonerskiej.
„The Washington Post”
Mistrzyni Atwood i jej przyprawiająca o dreszcze postapokaliptyczna wizja świata nawiązuje do George’a Orwella, Anthony’ego Burgessa i Aldousa Huxleya... Oryks i Derkacz to jedna z czołowych pozycji literatury wizjonerskiej.
„The Seattle Times”
O autorce
Margaret Atwood (ur. 1939 r.) - kanadyjska pisarka, poetka i krytyczka literacka. Jest autorką ponad pięćdziesięciu powieści, zbiorów wierszy oraz esejów, a jej książki opublikowano w trzydziestu pięciu krajach. Napisała m.in.: Opowieść Podręcznej i jej kontynuację Testamenty, Panią Wyrocznię, Serce umiera ostatnie, Kobietę do zjedzenia, Kamienne posłanie, Zbójecką narzeczoną, Ruchome cele. Eseje umyślne z lat 1982–2004, Kocie oko nominowane w 1989 r. do Nagrody Bookera, Grace i Grace nagrodzoną kanadyjską Giller Prize oraz włoską Premio Mondello, Palące pytania. Eseje aktualne z lat 2004–2021. Dwukrotnie uhonorowana Nagrodą Bookera: w 2000 r. za powieść Ślepy zabójca i w 2019 r. za Testamenty. Mieszka w Toronto.
Czy książka "Oryks i Derkacz" to typowa powieść science-fiction skupiona na technologii?
"Oryks i Derkacz" to przede wszystkim dystopijna powieść spekulatywna, która koncentruje się na społecznych i etycznych skutkach inżynierii genetycznej. Autorka kładzie większy nacisk na psychologię bohaterów i upadek cywilizacji niż na same techniczne aspekty wynalazków. Historia prowadzona jest dwutorowo, ukazując świat przed i po globalnej katastrofie, co pozwala czytelnikowi zrozumieć proces degradacji ludzkości. To lektura idealna dla osób ceniących literaturę wizjonerską w stylu George'a Orwella czy Aldousa Huxleya.
W jaki sposób prowadzona jest narracja w tej powieści?
Narracja w powieści jest nieliniowa i opiera się na przeplataniu wspomnień głównego bohatera z jego trudną egzystencją w postapokaliptycznej rzeczywistości. Czytelnik stopniowo odkrywa przeszłość świata poprzez retrospekcje dotyczące relacji między protagonistą a tytułowymi postaciami. Taki zabieg buduje napięcie i zmusza do refleksji nad przyczynami upadku znanego nam porządku społecznego. Styl Margaret Atwood jest precyzyjny, pełen czarnego humoru oraz gorzkiej ironii wobec współczesnego konsumpcjonizmu.
Dla kogo ta książka może okazać się zbyt trudna lub nieodpowiednia?
Powieść ta nie jest odpowiednim wyborem dla czytelników poszukujących lekkiej, optymistycznej rozrywki lub klasycznej literatury przygodowej. Tematyka poruszana przez Atwood jest mroczna, momentami brutalna i skłania do głębokiego niepokoju o przyszłość naszej planety. Osoby wrażliwe na opisy eksperymentów genetycznych oraz drastycznych zmian ekologicznych mogą uznać tę wizję za przytłaczającą. Jest to pozycja wymagająca intelektualnego zaangażowania, która unika prostych rozwiązań i szczęśliwych zakończeń.
Czy tę historię można czytać jako samodzielną powieść bez znajomości reszty cyklu?
Tak, tę książkę można traktować jako samodzielną historię, mimo że stanowi ona pierwszy tom słynnej trylogii "MaddAddam". Powieść posiada wyraźny finał, który domyka kluczowe wątki biograficzne głównych bohaterów, pozostawiając jednocześnie miejsce na własną interpretację. Kolejne części cyklu rozszerzają tę perspektywę o nowych bohaterów, ale nie są niezbędne do pełnego zrozumienia przesłania pierwszej części. To doskonały punkt wyjścia dla osób chcących rozpocząć przygodę z twórczością Margaret Atwood poza jej najpopularniejszymi dziełami.
Jakie konkretne problemy ekologiczne porusza autorka w tej wizji przyszłości?
Autorka skupia się na zagrożeniach wynikających z niekontrolowanego rozwoju biotechnologii oraz całkowitego podporządkowania natury interesom wielkich korporacji. W świecie przedstawionym granice między gatunkami zacierają się w wyniku tworzenia hybryd, co prowadzi do nieodwracalnych zmian w ekosystemie. Książka ostrzega przed brakiem etyki w nauce i całkowitym ignorowaniem sygnałów ostrzegawczych płynących ze strony środowiska naturalnego. To przejmujący obraz świata, w którym zysk ekonomiczny stał się ważniejszy niż przetrwanie gatunku ludzkiego.
