Książka laureata 13. edycji Nagrody Literackiej m.st. Warszawy w kategorii Warszawski Twórca.
W publikacji znalazły się felietony Piotra Wojciechowskiego drukowane w „Kwartalniku Literackim Wyspa” w latach 2007-2017.
Fragment książki
Książka nie jest towarem jak inny. To nad-towar. Towar wystarczy czcić, niosąc torbę z ogromnym logo firmy. Książka potrzebuje miłości, czasu na intymne spotkanie, chce zamieszkać. Pisząc o książkach, nie czuję się trybikiem w machinie promocji. Nie jestem rynkowy.
Pisząc o książkach, mam poczucie wyróżnienia. Tego, że jestem szczęściarzem, także. Książka ma w sobie cały świat. A ja mam tylko jeden mózg, siły są nierówne. Odważyłem się, napisałem. Przez chwilę los jakiegoś świata miałem w rękach. Jak na to zasłużyłem? Zawsze też pisanie bywa aktem wyboru. Pisząc coś, resztę przemilczam. Tak jest z definicjami kultury – wspominając wyżej trzy, z wielu setek wybrałem te, które prowadzą dalej. Każda z tych definicji pochodzi od mędrca, każda zawiera słowa, których znaczenie nie jest do końca jasne. O jakie tabu, o jakie wartości, o jaki ogląd dziejów chodzi, czym charakteryzuje się wzrost moralny duszy? Dobre książki otwierają czytelnikowi drogę do pożytecznych pytań – także tych o samotność i rozpacz. Od pytań blisko już do rozmowy. W moich powieściach próbowałem iść taką drogą.
Z dużą pewnością mogę napisać jedno: dobrze jest żyć wśród ludzi, którzy nie są obojętni wobec takich pytań, dobrze mieć rozmówców zainteresowanych definicjami i ich autorami, dobrze brać do rąk książki, które pozostają w kręgu takich wątpliwości i takich tęsknot. Ja sam zawsze szukałem książek, które pozwalały mi wierzyć, że określenie „chałupniczy producent towaru literackiego” nie do końca wyczerpuje opis mojego losu.
Od autora
Cykl felietonów nazwałem „Od strony ogrodu”. Spośród czterech stron świata ta strona sercu mojemu najbliższa, bo od strony ogrodu znaczy nie od frontu, nie od ulicy. Ogród jest ziemskim znakiem raju. Na ulicy zgiełk, w ogrodzie słychać rozmowy drzew i ptaków. Literatura też ma wiele stron. Od ulicy promocje, profesorskie opinie, krytyczne sądy, system nagród, ustawianie hierarchii. W ogrodzie można napić się kwasu chlebowego i porozmawiać, spytać się, o co chodzi. Nie jestem felietonistą, jestem od pisania powieści i opowiadań. Ale bywa tak na wojnie, że do okopów posyła się kucharzy, magazynierów i rachmistrzów, bo potrzebny każdy bagnet. Nie wiem, co to za dziwna wojna w literaturze, ale już prawie ćwierć wieku to tu, to tam wzywają mnie, abym walczył felietonem. Jak odmówić?
Piotr Wojciechowski
O autorze
Piotr Wojciechowski (ur. 1938 r.) – taternik, narciarz i grotołaz, prozaik, poeta, reżyser filmowy, scenarzysta, rysownik, krytyk filmowy, publicysta. Jego debiut Kamienne pszczoły (1967) oraz druga książka Czaszka w czaszce (1970) stały się powieściami kultowymi, potem opublikował jeszcze kolejne powieści i zbiory opowiadań, m.in.: Ulewa, kometa, świński targ (1974), Wysokie pokoje (1977), Półtora królestwa. (Opowiadania beskidzkie) (1984), Obraz napowietrzny (1988), Harpunnik otchłani (1996), ostatnio zaś: Tratwa manekina (2013), Strych Świata (2016). Autor zbiorów esejów oraz opowiadań dla dzieci. Wydał również tomy wierszy Poczta świąteczna (2016) i Chleb z deszczem (2018). Jego utwory były tłumaczone na niemiecki, francuski, angielski, czeski, węgierski i słoweński. W latach 2002-2005 był prezesem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Wykładowca PWSTiF w Łodzi, uczy tam pisania scenariuszy.
Jest laureatem kilku nagród literackich, m.in. Nagrody Kościelskich (1978), Nagrody PEN Clubu (1992), Nagrody im. Kornela Makuszyńskiego (1994). W 2019 roku otrzymał Nagrodę Literacką im. Władysława Reymonta za całokształt twórczości oraz Nagrodę Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego. W 2020 roku kapituła Nagrody Literackiej m.st. Warszawy przyznała mu tytuł Warszawskiego Twórcy.
Jaką tematykę porusza Piotr Wojciechowski w książce "Od strony ogrodu"?
Książka stanowi zbiór felietonów literackich publikowanych w latach 2007-2017, które skupiają się na roli literatury w życiu człowieka oraz kondycji współczesnej kultury. Autor analizuje proces czytania jako intymne spotkanie z tekstem, przeciwstawiając go czysto komercyjnemu podejściu do rynku wydawniczego. Teksty te zachęcają do głębokiej refleksji nad wartościami moralnymi i sensem istnienia w świecie zdominowanym przez zgiełk informacyjny. Jest to lektura dla osób poszukujących w literaturze mądrości oraz odpowiedzi na fundamentalne pytania egzystencjalne.
W jakim stylu utrzymane są teksty zawarte w tej publikacji?
Teksty charakteryzują się osobistym, niemal intymnym tonem, w którym autor występuje w roli doświadczonego przewodnika po świecie słowa pisanego. Piotr Wojciechowski unika naukowego żargonu na rzecz eseistycznej swobody i metaforyki związanej z tytułowym ogrodem jako symbolem spokoju. Czytelnik odnajdzie tu liczne nawiązania do klasyki literatury oraz przemyślenia dotyczące warsztatu pisarskiego i etyki twórcy. Całość tworzy spójną narrację o potrzebie uważności i szacunku do książki jako przedmiotu o wyjątkowym znaczeniu.
Jakie doświadczenie autora wpływa na wartość merytoryczną tego zbioru?
Piotr Wojciechowski to utytułowany prozaik, reżyser i laureat Nagrody Literackiej m.st. Warszawy, co gwarantuje najwyższy poziom literacki prezentowanych treści. Jego wieloletnia praca jako wykładowcy w łódzkiej szkole filmowej oraz pełnienie funkcji prezesa Stowarzyszenia Pisarzy Polskich przekłada się na głęboką znajomość mechanizmów kultury. Autor łączy perspektywę praktyka literatury z wrażliwością krytyka filmowego i publicysty, oferując wielowymiarowe spojrzenie na sztukę. Dzięki temu felietony stają się cennym świadectwem intelektualnym osoby aktywnie kształtującej polskie życie literackie przez dekady.
Czy ta pozycja będzie odpowiednia dla osób szukających dynamicznego reportażu faktu?
Publikacja ta nie jest klasycznym reportażem nastawionym na szybką akcję czy sensację, lecz zbiorem refleksyjnych esejów o charakterze humanistycznym. Osoby oczekujące dokumentalnego zapisu wydarzeń lub reportażu wojennego mogą poczuć niedosyt ze względu na jej silnie literacki i filozoficzny profil. Treść wymaga od odbiorcy skupienia oraz czasu na analizę poruszanych wątków etycznych i kulturowych, co odróżnia ją od literatury stricte informacyjnej. Jest to wybór dla czytelników ceniących powolną lekturę, a nie poszukiwaczy faktograficznych ciekawostek o świecie.
Skąd pochodzą teksty zamieszczone w tym tomie felietonów?
Wszystkie zawarte w książce teksty były pierwotnie drukowane na łamach "Kwartalnika Literackiego Wyspa" w okresie dziesięciu lat. Zebranie ich w jednej publikacji pozwala prześledzić ewolucję myśli autora oraz stałość jego przekonań dotyczących roli książki jako dobra wyższego. Czytelnik otrzymuje uporządkowany chronologicznie zapis dialogu z kulturą, który nie stracił na aktualności mimo upływu czasu od pierwszej publikacji. To unikalna okazja do zapoznania się z dorobkiem publicystycznym Wojciechowskiego, który zazwyczaj skupia się na formie powieściowej.
