W powieści o relacjach matki i córki, bezustannie wibrujących na granicy między miłością a nienawiścią, przewijają się też wątki starzenia się, śmierci, konfliktu pokoleń, mentalności, która każe ukrywać wszystko w czterech ścianach własnego domu.
Podziwiam szczerość i odwagę Vedrany Rudan. Wyprawia się do źródeł zła, nadaje mu nazwę. Gdy oprawcami są mama i tata, wyzwolenie z zaznanego od nich cierpienia może zabrać całe życie. Ale Rudan znalazła się po jasnej stronie. W tej pięknej i dotkliwej powieści każdy ma prawo do ratunku, oczyszczenia i swojego anioła.
Paulina Wilk
Vedrana Rudan [ur. w Opatii w 1949 roku]
Pisaniem książek zajęła się w wieku 52 lat, ponieważ – podobnie jak Bukowski – uważa, że nie można pisać o życiu, jeśli się go nie przeżyło. Od tego czasu wydała dziesięć powieści, które zostały przetłumaczone na kilkanaście języków. W Polsce nakładem wydawnictwa Drzewo Babel ukazały się: Ucho, gardło, nóż, Miłość od ostatniego wejrzenia, Murzyni we Florencji i Oby cię matka urodziła. Wiele z jej książek zostało przeniesionych na scenę. Na podstawie powieści Ucho, gardło, nóż Krystyna Janda stworzyła monodram, który gra w swoim teatrze już od kilkunastu lat.
W Chorwacji prowadzi bardzo popularny blog Jak umrzeć bez stresu, który ma ponad 160 tysięcy fanów i ponad milion wyświetleń. Jej opowiadania były publikowane w najbardziej prestiżowych amerykańskich zbiorach opowiadań oraz czasopismach literackich.
Czy książka "Oby cię matka urodziła" to lekka lektura o relacjach rodzinnych?
Nie, ta powieść jest brutalnie szczerą i prowokacyjną dekonstrukcją mitu o świętości matki. Autorka uderza w najczulsze punkty społecznej rzeczywistości, opisując relację córki i matki balansującą na granicy miłości i nienawiści. Czytelnik spotka się tutaj z ostrym językiem oraz bezlitosną analizą rodzinnych traum. To pozycja dla osób szukających literatury, która nie boi się nazywać zła po imieniu.
Dla kogo ta powieść może okazać się zbyt trudna lub kontrowersyjna?
Powieść Vedrany Rudan nie jest odpowiednim wyborem dla czytelników poszukujących sentymentalnych i kojących historii o macierzyństwie. Ze względu na drastyczne opisy emocjonalne oraz surowy styl pisarski, może ona wywołać dyskomfort u osób wrażliwych na tematykę przemocy domowej czy starości. Autorka świadomie odrzuca tabu, co sprawia, że lektura wymaga dużej odporności psychicznej. Nie poleca się jej odbiorcom oczekującym klasycznego, optymistycznego zakończenia.
Jaką stylistykę literacką reprezentuje Vedrana Rudan w swojej twórczości?
Twórczość autorki charakteryzuje się bezkompromisowym, niemal "bukowskim" podejściem do opisywania życiowych doświadczeń. Rudan zaczęła pisać późno, co przekłada się na dojrzałą i niezwykle autentyczną perspektywę osadzoną w twardej rzeczywistości. Jej styl jest dynamiczny, pełen pasji i intelektualnego żądła, które prowokuje do głębokich przemyśleń. Książka łączy w sobie elementy dotkliwej prawdy z potrzebą oczyszczenia i ratunku.
Jakie problemy społeczne porusza autorka poza głównym wątkiem rodzinnym?
Autorka wnikliwie analizuje mechanizmy ukrywania domowych dramatów w czterech ścianach oraz konflikt pokoleń. W tekście wybrzmiewają tematy starzenia się, nieuchronności śmierci oraz ciężaru tradycyjnej mentalności bałkańskiej. Vedrana Rudan pokazuje, jak traumy z dzieciństwa potrafią determinować całe dorosłe życie człowieka. Jest to studium psychologiczne osób uwięzionych w toksycznych schematach, które szukają drogi do wolności.
Czy ta powieść jest częścią większego cyklu literackiego?
Książka stanowi zamkniętą i samodzielną całość fabularną, choć wpisuje się w charakterystyczny dla autorki nurt literatury zaangażowanej. Choć w Polsce ukazało się kilka innych pozycji tej pisarki, można je czytać niezależnie od siebie bez utraty kontekstu. Każda z jej powieści skupia się na innych aspektach ludzkiego cierpienia i buntu. Wybór tej konkretnej pozycji to doskonały punkt wyjścia do poznania odważnego głosu chorwackiej literatury pięknej.
