Zbiór opowiadań, który stał się kanwą filmu Wojciecha Smarzowskiego o Wołyniu.
Polskie Kresy wytworzyły własną piękną legendę, zrodziły takich gigantów literatury jak Mickiewicz, Słowacki, Schulz i Herbert, ale stały się też ziemią kaźni i straszliwych zbrodni ludobójstwa. A zbrodnie te, dokonywane w latach 1939-1947 na Polakach, Żydach, Ormianach przez ukraińskie formacje nacjonalistyczne, odbijały się jak echo hańbą odwetu. „Nienawiść” to książka o tamtych czasach, o rozpadzie wartości i zagładzie łacińskiej cywilizacji, o konflikcie sumienia i dramacie ludzkiej godności, a także o pamięci, o której Kardynał Stefan Wyszyński pisał: „Gdy gaśnie pamięć ludzka, dalej mówią kamienie”. Ten zbiór wstrząsających opowiadań nie pozwala, by tylko kamienie mówiły. W pełnych głębi i prawdy obrazach Srokowski ocala świat, o którym wielu chciałoby zapomnieć. Z niezwykłą ekspresją i wrażliwością pochyla się nad każdą ofiarą, jednoczy się z każdym cierpieniem i przestrzega przed nienawiścią.
O autorze
Stanisław Srokowski – poeta, prozaik, dramaturg, krytyk literacki, tłumacz. Urodzony na Kresach; po wypędzeniu w 1945 r. wraz rodziną osiadł w Szczecińskiem. Studiował na WSP w Opolu (dyplom 1960), pracował w Legnicy, jako nauczyciel. Po Marcu 68 zmuszony do opuszczenia szkoły, zamieszkał we Wrocławiu, zatrudniony m.in., w Klubie Seniora i jako dziennikarz. W stanie wojennym wyrzucony z redakcji; blisko dwa lata bezrobotny. W okresie 1990-1993 wykładowca Uniwersytetu Wrocławskiego. Aktywny uczestnik działań na rzecz odnowy moralnej, społecznej i politycznej kraju. Założył Solidarność w redakcji „Wiadomości”, doradzał Z.W. NSZZ Solidarność R.I. we Wrocławiu; był rzecznikiem prasowym związku. Autor wielu powieści, m. in. „Duchy dzieciństwa”, „Repatrianci”, „Lęk”, „Anioł zagłady”, trylogii kresowej „Ukraiński kochanek”, „Zdrada”, „Ślepcy idą do nieba”, zbioru opowiadań „Strach” oraz tomów poezji (m. in. „Strefa ciszy”, „Akty”, „Zjadanie”, „Miłość i śmierć”, „Liryki”), a także książek biograficznych, sztuk teatralnych i słuchowisk.
O jakich wydarzeniach historycznych opowiada książka "Nienawiść" autorstwa Stanisława Srokowskiego?
Książka skupia się na tragicznych losach mieszkańców Kresów Wschodnich w latach 1939-1947. Autor opisuje brutalne zbrodnie ludobójstwa dokonywane na Polakach, Żydach i Ormianach przez ukraińskie formacje nacjonalistyczne. Teksty te stanowią literackie świadectwo upadku cywilizacji łacińskiej i dramatu ludzkiej godności w obliczu wszechobecnej przemocy. Lektura pozwala zrozumieć skalę konfliktu oraz mechanizmy nienawiści, które na zawsze zmieniły historię polsko-ukraińskiego pogranicza.
Czy zbiór opowiadań pokrywa się z fabułą filmu "Wołyń" Wojciecha Smarzowskiego?
Zbiór opowiadań stanowił bezpośrednią inspirację i podstawę scenariuszową dla głośnego filmu Wojciecha Smarzowskiego. Choć film łączy wątki w jedną spójną historię, książka oferuje znacznie szerszą perspektywę poprzez różnorodne, autonomiczne obrazy literackie. Czytelnik odnajdzie tu pierwowzory wielu wstrząsających scen znanych z ekranu, wzbogacone o głęboką analizę psychologiczną ofiar i sprawców. Lektura pogłębia zrozumienie kontekstu historycznego, który w kinie został przedstawiony w formie skondensowanej.
Jaki styl narracji dominuje w tych opowiadaniach o tematyce kresowej?
Narracja cechuje się niezwykłą ekspresją, surowością oraz głębokim autentyzmem w opisie cierpienia. Stanisław Srokowski posługuje się językiem pełnym emocji, który nie unika drastycznych szczegółów, aby oddać prawdę o tamtych czasach. Autor nie tworzy fikcji literackiej dla rozrywki, lecz buduje pomnik pamięci poprzez precyzyjne i bolesne obrazy zniszczonego świata. Taki sposób pisania zmusza do refleksji nad trwałością ludzkich wartości w momentach skrajnego zagrożenia.
Dla kogo ta książka może okazać się zbyt trudna w odbiorze?
Pozycja ta nie jest wskazana dla osób o bardzo dużej wrażliwości oraz czytelników unikających drastycznych opisów okrucieństwa. Ze względu na tematykę ludobójstwa, autor przedstawia wstrząsające sceny przemocy, które mogą być obciążające psychicznie dla nieprzygotowanego odbiorcy. Nie jest to lektura o charakterze przygodowym czy czysto historycznym, lecz bolesne studium nienawiści i fizycznego cierpienia. Osoby szukające lekkiej literatury o Kresach powinny wybrać inne tytuły o bardziej nostalgicznym charakterze.
Dlaczego perspektywa Stanisława Srokowskiego jest kluczowa dla wiarygodności tych tekstów?
Wiarygodność opowiadań wynika z faktu, że autor sam urodził się na Kresach i doświadczył powojennego wygnania. Jako świadek epoki i badacz historii, Srokowski łączy osobiste przeżycia z warsztatem wybitnego prozaika oraz dramaturga. Jego twórczość jest wynikiem wieloletniego gromadzenia relacji i dbałości o ocalenie pamięci o ofiarach, o których świat często chciał zapomnieć. Dzięki temu czytelnik otrzymuje przekaz osadzony w realnym doświadczeniu, a nie tylko w teoretycznych opracowaniach historycznych.
