Józef Beck dawał dowody męstwa najpierw na polach bitewnych jako artylerzysta Legionów, później w tajnych misjach Polskiej Organizacji Wojskowej w Rosji i na Ukrainie, także w wywiadzie podczas najazdu bolszewickiego. Nie zabrakło mu też odwagi na froncie dyplomatycznym, gdy zamienił mundur oficerski na frak i cylinder ministra spraw zagranicznych. Hart ducha wykazywał zawsze, nawet gdy śmiertelnie chory umierał w poniewierce na ziemi rumuńskiej, bezprawnie tam przetrzymywany po katastrofie Września "39.
Książka mówi o tym wszystkim w sposób niekonwencjonalny, swobodnie, nie stroniąc od anegdot, ciekawostek i przechadzek w zakątki dygresji. Ma w tym swój udział pani Jadwiga vel Dziuba Beckowa, częsta towarzyszka służbowych podróży męża. Sylwetka Becka na tym tle rysuje się cokolwiek nietypowo, ale z pola widzenia nie znika główne zadanie, które w tamtym czasie miało w jego działaniach znaczenie newralgiczne. Chodziło o utrzymanie naszej zagrożonej stale niepodległości, której odrodzenie przed stu laty było niedawno przypominane.
Nie ma wątpliwości, że Beck był jedną z najważniejszych postaci w II RP i to na jego barkach w niezwykle trudnym czasie po śmierci Marszałka spoczywała przede wszystkim troska o opóźnianie tego, co niestety musiało nieuchronnie nastąpić. Obiektywnie patrząc, nie mógł ocalić naszej młodej państwowości, toteż oskarżenia, że był jednym z jej grabarzy i sprawcą wybuchu wojny nie mają sensu. Ów czarny mit był upowszechniany na emigracji przez generała Sikorskiego, a w okresie PRL stał się już dogmatem. Smutne, że stereotyp ten przetrwał do dziś, i to nie tylko za granicą (jak choćby w putinowskiej Rosji), lecz cyklicznie pojawia się i u nas, strasząc niby senny koszmar.
„Pracę Jerzego Chociłowskiego – napisał recenzent książki prof. Tomasz Nałęcz – przeczytałem z dużą przyjemnością. Sprawiły to ogromna wiedza autora i jego sprawne pióro, którego brakuje wielu autorom książek historycznych”.
O czym opowiada książka "Najpierw Polska. Rzecz o Józefie Becku"?
Publikacja stanowi kompletną opowieść biograficzną o Józefie Becku, skupiającą się na jego bezkompromisowej walce o suwerenność Polski. Autor szczegółowo opisuje drogę życiową bohatera, od służby w Legionach Polskich, przez misje wywiadowcze, aż po funkcję ministra spraw zagranicznych. Książka skutecznie obala czarny mit Becka jako sprawcy wybuchu wojny, prezentując fakty z okresu II Rzeczypospolitej. Lektura pozwala zrozumieć motywacje polityka, który do końca życia pozostał wierny idei niepodległości. Jest to rzetelne opracowanie historyczne wzbogacone o szeroki kontekst międzynarodowy tamtych lat.
Jaki styl narracji dominuje w tej biografii historycznej?
Jerzy Chociłowski posługuje się stylem niekonwencjonalnym i swobodnym, unikając sztywnego języka akademickiego. Narracja jest bogata w anegdoty, ciekawostki oraz liczne dygresje, które ożywiają postać ministra Becka. Dzięki sprawnemu pióru autora, skomplikowane procesy polityczne stają się zrozumiałe dla szerokiego grona czytelników. Profesjonalizm merytoryczny łączy się tutaj z lekkością formy, co potwierdza pozytywna recenzja profesora Tomasza Nałęcza. Taka konstrukcja tekstu sprawia, że pozycja ta jest atrakcyjna zarówno dla historyków, jak i pasjonatów literatury faktu.
Czy książka opisuje losy Józefa Becka po wybuchu II wojny światowej?
Tak, autor przedstawia tragiczne losy ministra po katastrofie września 1939 roku, w tym okres internowania w Rumunii. Czytelnik poznaje okoliczności jego bezprawnego przetrzymywania oraz walkę z postępującą chorobą w trudnych warunkach emigracyjnych. Publikacja rzuca światło na hart ducha Becka, który mimo poniewierki i politycznej izolacji nie ugiął się przed przeciwnościami. Opis ten stanowi istotne dopełnienie obrazu polityka, pokazując jego niezłomność w najbardziej dramatycznym momencie życia. Te rozdziały pozwalają w pełni zrozumieć skalę poświęcenia bohatera dla polskiej racji stanu.
Dla jakiego typu czytelnika ta biografia nie będzie odpowiednim wyborem?
Pozycja ta nie jest polecana osobom poszukującym krótkiego, wyłącznie chronologicznego zestawienia dat bez pogłębionej analizy postaci. Ze względu na liczne anegdoty i dygresje, czytelnicy preferujący surowy, czysto naukowy wykład mogą poczuć się rozproszeni swobodną formą opowieści. Książka wymaga od odbiorcy skupienia na kontekście historycznym II RP, więc jest trudna dla osób zupełnie nieznających podstawowych faktów z tego okresu. Nie jest to również typowa powieść beletrystyczna, lecz literatura faktu oparta na rzetelnych źródłach historycznych. Skupienie na rehabilitacji postaci Becka sprawia, że jest to lektura wymagająca konfrontacji z utrwalonymi stereotypami.
Czy w treści pojawiają się wątki dotyczące życia prywatnego ministra?
Istotną częścią książki są wzmianki o Jadwidze Beckowej, która często towarzyszyła mężowi w podróżach służbowych. Dzięki obecności postaci żony, sylwetka Józefa Becka zostaje ukazana w sposób bardziej ludzki i nietypowy na tle innych dyplomatów. Autor wplata w opowieść szczegóły z ich wspólnego życia, co pozwala spojrzeć na polityka z perspektywy prywatnej, a nie tylko urzędowej. Takie podejście wzbogaca biografię o autentyczne emocje i relacje, które miały wpływ na codzienne funkcjonowanie ministra. Jest to cenny element dla osób zainteresowanych kulisami życia elit politycznych przedwojennej Polski.
