Mykwa

Jeśli ktoś interesują się tematyką żydowską i Holokaustem, a przy okazji lubi książki pochłaniające bez reszty, to powinien sięgnąć po tę książkę. Bardzo poruszające historia, która pokazuje, że doświadczenie Zagłady przechodzi również na kolejne pokolenia i świat wciąż nie potrafi do końca sobie z nim poradzić.

Jest to moja pierwsza książka tej autorski i już teraz mogę powiedzieć, że z chęcią sięgnę po kolejne pozycje. Ciężka, trudna, lecz bardzo potrzebna lektura. Przeczytana niemal jednym tchem pomimo potężnego ładunku emocjonalnego. Polecam każdemu, kto szuka w literaturze wielkich emocji i refleksji nad rzeczywistością.

Pierwsze wydanie „Mykwy” Zyty Rudzkiej ukazało się w roku 1999 i ma dokładnie tyle lat, ile żyje moja córka :) Cieszy mnie fakt, że po dwóch dekadach Wydawnictwo W.A.B. zdecydowało się na wznowienie, i że teraz, w wieku dokładnie takim, jakim są bohaterki tej historii, mogę się z nią na spokojnie zapoznać, chociaż momentami frazy są gorzkie jak pigułki. Rudzka umie celować w słowa.

„Matka grzęźnie w czwartej dekadzie swojego życia. Śliskie jaszczurze szepty dochodzące z krzaków są jedynymi głosami męskimi, które słyszy tego lata”.

Chciałabym napisać, że to powieść o kobietach, ale to nie do końca prawda. To historia zagrabionej tożsamości i próby odzyskania pamięci po wymordowanych pokoleniach. W zachowaniach syna matka dopatruje się śladów ojca. Córka próbuje dostrzec rodzicielkę bez „serdecznej ślepoty”, gdzieś w tym wszystkim jest jeszcze żywa pamięć babki. Każda z nich próbuje uporządkować chaos, który panoszy się w ich głowach. Postrzępiona płaszczyzna wspólnego jestestwa straszy wyrwami, jak zbombardowane zgliszcza domu bez okien. Miną lata, a i tak nie da się wygładzić wszystkich ubytków, choćby przykrywało się je własnym ciałem gdzieś na runie bielańskiego lasku.

„Dopiero w nocy, kiedy już nic nie może wymacać oczami, wtedy wyczuwa ten zapach. Wspólny, jej i matki. Odnajdywany w zagłębieniach dłoni, w filiżankach, rozmowach, spacerach...”

Powrót do dawnej Zyty Rudzkiej daje możliwość wglądu w posiadany warsztat, który moim zdaniem jest coraz lepszy, co potwierdza świeżo zdobyta Nagroda Literacka Nike 2023 za powieść „Ten się śmieje, kto ma zęby”. Nie ma przypadków :)

IG @angelkubrick

“Mykwa” to wznowienie powieści, którą autorka wydała w 1999 roku. Opowiada o trzech pokoleniach kobiet, które mierzą się z traumą swoich przodków. Wojenne wydarzenia destrukcyjnie wpłynęły na ocalałych, a owa destrukcja przenosi się z pokolenia na pokolenie sprawiając, że ich życia już na zawsze zostają naznaczone tym, czego doświadczyli ci, których już nie ma.

Zyta Rudzka kreśli obraz ludzi, których pochodzenie skreślono, poniżono, zmieszano z błotem. W realistyczny sposób pokazuje niszczący wpływ antysemityzmu i wojny na losy kolejnych pokoleń. To one otrzymują w niechcianym darze od matek, babek, ojców i dziadków cierpienie i traumy. To jak nietrafiony prezent z okazji narodzin. Brak uśmiechu na twarzach, niezrozumienie, szykany, kąśliwe komentarze, antysemickie zaczepki, konflikty. Kto marzy o takich podarunkach?

Z twórczością autorki po raz pierwszy spotkałam się przy okazji rewelacyjnej książki “Ten się śmieje, kto ma zęby” i zakochałam się. Zakochałam się w sposobie, w jakim Rudzka potrafi wykreować literacką przestrzeń. A robi to w sposób szczery, bezkompromisowy, dotyka tematów trudnych, często zaśniedziałych, zepchniętych do kąta. I musicie wiedzieć, że robi to, w przeciwieństwie do poruszanych tematów w sposób lekki, swobodny, bawi się słowami, zdaniami, każdą kropką i przecinkiem.

Mimo, że “Mykwy” nie zaliczę do grona moich ulubionych książek, to jestem pewna, że trudno będzie o niej zapomnieć, bo jest wyjątkowa i w nieszablonowy sposób ukazuje problemy, które po dziś są przekazywane kolejnym pokoleniom jakby były wpisane w genetykę.