Między falami

Sarah Moss Między falami, 29 lipca premierę będzie miała kolejna powieść autorki, ponownie w tłumaczeniu Pauliny Surniak @miasto_ksiazek. Mur duchów już na mnie czeka, zanim po niego sięgnę, postanowiłam wrócić jeszcze do wcześniejszej książki Sarah Moss Między falami.

To było pełne obaw, ale również bardzo emocjonalne spotkanie, ponieważ tematem przewodnim powieści jest choroba dziecka. Temat dla jednych bliski, bo mieli okazję zmierzyć się z nim, dla innych budzący strach, bo nigdy w takiej sytuacji nie byli i w związku z tym nie wiedzą, jak mogliby się zachować. Okazało się jednak, że mój niepokój był całkowicie nieuzasadniony. Chociaż choroba pojawia się, a potem krąży nad rodziną jak jakieś fatum, jest to bardzo nastrojowa, niespiesznie opowiedziana historia o codzienności, o radościach i smutkach, rozterkach, budzących się wątpliwościach. Jest również o relacjach rodzinnych, rodzicielskiej miłości, ale również o lęku spowodowanym nagłą, zagrażającą życiu, chorobą o nieznanym podłożu i umiejętności radzenia sobie z nim. Warto było poobserwować, w jak różny sposób podchodzi do choroby każdy z członków rodziny. Adam, który zajmuje się domem, żeby żona mogła robić karierę, już dawno zrezygnował ze swojej i od małego opiekuje się dwiema córkami. Emma, żyjąca swoją pracą lekarka, która wszelkie emocje zamyka w sobie. Piętnastoletnia Miriam, która nagle zachorowała i jej młodsza siostra Rose, która z powodu choroby starszej dziewczynki czuje się odsunięta na boczny tor. Jak odnajdą się w nowej sytuacji? W jaki sposób chorobą wpłynie na relacje rodzinne a także na dalsze otoczenie, znajomych? Niejednokrotnie będziemy wkurzać się na zachowanie bohaterów, ale również będziemy utożsamiać się z nimi, staną się bliscy. Tak było w moim przypadku. W tle wykreowanej przez Sarah Moss powieści pojawiają się również migawki dotyczące historii katedry w Coventry, o której pięknie pisze autorka.

W tym codziennym świecie, w którym rodzinie przyszło zmierzyć się z chorobą, własnymi lękami i słabościami na uwagę zasługuje również zakończenie. Lubiący tradycyjnie kończące się opowieści, mogą być zaskoczeni albo zawiedzeni. Mnie jednak ujęło ono swoją niejednoznacznością, poetycką refleksją na temat życia, które jest jak balansowanie pomiędzy przeróżnymi trudnościami.

"Między falami" to jedna z tych książek, które skłaniają do dyskusji. Jeśli jesteście samotnikami to koniecznie na dzień ukończenia książki zaproście kogoś bliskiego na kolację, gdyż ilość pytań, które sprowokuje lektura będzie niewystarczająca by odpowiedzieć na nie w samotności. Nowa pozycja Sarah Moss jest niezwykle współczesną, i wzruszającą książką, która otwiera czytelnikowi oczy na drobne przyjemności życia codziennego. Sprawia, że chcemy żyć pełną piersią, gdyż wszystko co nas otacza jest niezwykle kruche a nasze losy nieprzewidywalne. To niesamowite z jaką sprawnością autorka w jednej książce poruszyła tak wiele ważnych tematów. Mowa tu o rodzicielstwie, rolach społecznych, nietolerancji, imigrantach czy dziedzictwie. A to zaledwie ułamek z całości. Zdecydowanie jest to jedna z lepszych książek przeczytanych przeze mnie w tym roku i zasługuje na moją rekomendację.

Adam, bezrobotny, zajmujący się dorastającymi córkami ojciec, poświęcił się pisaniu książki na

temat renowacji i odbudowy katedry w Coventry. Pewnego dnia jego spokój zostaje zburzony kiedy odbiera telefon ze szkoły starszej córki- Miriam. Okazało się, że dziewczyna nagle upadła i przestała oddychać. Życie, zabranej do szpitala dziewczyny, udaje się uratować jednak od tego czasu Adam zaczyna żyć w ciągłym strachu przed niepewną przyszłością. Próbuje się dowiedzieć co wywołało ten nieoczekiwany zawał serca u młodej, zdrowej dziewczyny i czy jest to związane ze śmiercią jego matki, kiedy miał zaledwie dziewięć lat.

Powiem wam szczerze, że jestem totalnie zaskoczona. Książka o takiej tematyce jest dla mnie nierozerwalnie związana z gatunkiem powieści kobiecej, gdzie usłyszeć męski głos jest niezwykle trudno. Sarah Moss dokonała czegoś spektakularnego a mianowicie odwróciła, uwarunkowane społecznie role.Tym razem nie mamy do czynienia z typowym, znanym nam modelem rodziny, gdzie to kobieta zajmuje się domem i dziećmi. Historię poznajemy z perspektywy Adama, bezrobotnego wykładowcy akademickiego, który poświęcił się całkowicie podtrzymywaniu ogniska domowego. To ON czyta metki na ubraniach by wiedzieć w ilu stopniach należy je prać, to ON czyta skład batoników zbożowych w poszukiwaniu zawartości cukru. Jest jednocześnie sprzątaczką, kucharką, taksówkarzem i nauczycielem. I choć w powietrzu wisi widmo frustracji i niewypowiedzianych pytań, choć mężczyzna przegląda ogłoszenia o pracę poszukując nowych wyzwań, to w głębi serca kocha to co robi. Kocha zajmować się domem, a jego córki, 15-letnia Miriam i 8-letnia Rose, są sensem jego życia.

Dla odmiany ojciec Adama, jedna z ważniejszych postaci w książce, w młodości był hippisem, przemierzającym Stany Zjednoczone w poszukiwaniu coraz to nowych komun, coraz to nowych wyznań. Jego opowieść przedstawia również niecodzienny model życia, nieodpowiedni do dzisiejszych czasów.

Żona Adama jest pracoholiczką. Zamiast zajmować się rodziną i dziećmi, większość czasu spędza z pacjentami. Obowiązki domowe scedowała na barki męża. To ona jest tą, która zasila domowy budżet sprawiając, że ma dużo do powiedzenia choć nauczyła się milczeć. Emma jest dla mnie postacią wycofaną, drugoplanową. W przeciwieństwie do swojego męża jej uczucia są na pokaz i często zastanawiałam się czy potrafi kochać czy po prostu stwarza pozory. Kiedy zachowanie i paranoja Adama, dotycząca zdrowia jego córki, wydawały się nieco przesadzone, Emma plasowała się na drugim biegunie. Jej troskę można był wyczuć w słowach jednak zabrakło tutaj poparcia czynami.

A dziewczynki? Choć to w dużej mierze właśnie o nich opowiada Sarah Moss, są postaciami, którym zabrano głos. A szkoda bo chciałabym się dowiedzieć co siedzi w głowie nastolatki, która dowiaduje się, że cierpi na tajemniczą chorobę na którą nie ma lekarstwa, lub co się czai w umyśle Rose, kiedy nagle staje się tą drugą, zapomnianą siostrą? Niestety narracja z perspektywy ich ojca sprawiła, że zostałam pozbawiona innych punktów widzenia. I to moim zdaniem jest najsłabszą stroną tej powieści.

"Między falami" to książka opowiadająca o współczesnej Europie, Anglii XXI wieku i problemach z którymi muszą się borykać zwykli ludzie. Opowiada o kryzysie angielskiej służby zdrowia gdzie w przepełnionych szpitalach czeka się na miejsce na OIOMIE. Gdzie pielęgniarki i lekarze pracują po 36 godzin bez ustanku a ich zarobki co prawda wystarczają na godne życie, jednak nadal są stanowczo za niskie. To Anglia ludzi po studiach wyższych, którzy nie mogą znaleźć pracy, gdyż mają za wysokie kwalifikacje, gdzie nie warto się doszkalać czy robić doktorat gdyż zdobywając dyplom będziemy już za starzy, nieatrakcyjni dla potencjalnych pracodawców. Anglia to kraj emigrantów, zamkniętych w enklawach ludzi z Europy Wschodniej i Azji, którzy nie chcą się asymilować. Książka Sarah Moss jest przenikliwym i jednocześnie barwnym kolażem ludzkich postaw i wglądem w ich psychikę. Rozmowy między ojcem a córką, nad wyraz inteligentną piętnastolatką, ukazywały świat oczami młodych, wkraczających w dorosłe życie ludzi, ludzi którzy muszą szybko dorosnąć gdyż dziś nie ma czasu na dzieciństwo. To właśnie te dialogi były dla mnie clue całej powieści.

Jednak najważniejszym tematem książki jest miłość rodzicielska, miłość ojca do córki, która przeradza się w paranoję. Wiadomym jest, że najbardziej boimy się tego czego nie znamy. Taka właśnie była choroba Miriam. Choć dawała wcześniejsze sygnały, które łatwo było zlekceważyć, to zaatakowała z całą mocą i równie szybko się wycofała pozostawiając po sobie zniszczenie, które najbardziej dotknęło ojca dziewczyny. Od kiedy dowiedział się, że jego córeczka straciła przytomność na szkolnym boisku, zaczął żyć w strachu. Obawiał się, że choroba powróci i tym razem zabije Miriam. I właśnie tutaj pojawia się motyw katedry z Coventry, moim zdaniem jedna z bardziej udanych metafor współczesnej literatury. To właśnie zniszczeniem i odbudową kościoła interesował się Adam przygotowując się do stworzenia audioprzewodnika dla zwiedzających. Dla wielu czytelników historia katedry była nudna, dla mnie była symboliczna a wątki poboczne tylko dodawały jej smaczku. Autor na przykładzie tej budowli pokazuje jak łatwo coś zniszczyć jednak dużo wysiłku i czasu trzeba włożyć by coś zbudować. Tyle samo wysiłku i wiary musi znaleźć w sobie rodzina by odnaleźć się w nowej rzeczywistości, w rzeczywistości "z chorobą".

Muszę przyznać, że Sarah Moss dokonała czegoś fenomenalnego, sprawiła że po raz pierwszy w życiu przestałam zwracać uwagę na szczegółowe i długie opisy życia codziennego, tylko cały czas cieszyłam się powieścią i chłonęłam plastyczność stylu. Te opisy były potrzebne by wyzwolić w nas radość z codzienności, z drobnych rytuałów jak mycie naczyń czy spacer z psem. Dziś kiedy żyjemy w ciągłym biegu często zapominamy o tych drobnych przyjemnościach i obowiązkach, z których składa się nasze życie, ale przecież bez nich nie bylibyśmy sobą a nasza egzystencja straciła by sens. Jest tylko jedno słowo, które w pełni odda charakter tej książki : "piękna" i polecam wam się w tym pięknie zanurzyć i chłonąć każdym porem ciała.

"Adam zajmuje się córkami i pisze książkę o historii katedry w Coventry. Pewnego dnia odbiera telefon ze szkoły swojej piętnastoletniej córki i dowiaduje się, że Miriam nagle upadła i przestała oddychać. Bez żadnej przyczyny. Od tej chwili Adam pogrąża się w wyczerpującym, przerażającym oczekiwaniu na to, co się może zdarzyć, na wyjaśnienia, których nikt mu nie może udzielić."

Bardzo rzadko wybieram książkę do recenzji po samej okładce, ale w przypadku „Między falami” Sarah Moss tak właśnie się stało. Po prostu zakochałam się w tej tajemniczej i przede wszystkim delikatnej okładce. Opis tylko potwierdził, że będzie to wyjątkowa książka, o której pewnie przez długi czas nie zapomnę. Przyznam, że troszkę obawiałam się tego, że przez temat, który poruszany jest w książce, jej lektura będzie dla mnie dość trudna, że wyzuje mnie z emocji, sprawi mi ból i przede wszystkim, że spędzę przy niej kilka dni. Nawet nie zdajecie sobie sprawy, w jakim byłam błędzie. Powieść tę pochłonęłam w ciągu kilkunastu godzina, bo nie mogłam się od niej po prostu oderwać. Wszystko zostało opisane lekko, delikatnie, tak by nie przytłoczyć czytelnika.

Historia przedstawiona jest oczami Adama, kochającego ojca, dobrego męża, który zajmuje się całym domem, gdyż jego żona pracuje na pełen etat. Choroba córki wywraca życie jego i całej rodziny do góry nogami. Mężczyzna nie może pogodzić się z tym, co się stało i cały czas żyje w lęku, obawiając się, że komuś znów może przytrafić się to samo. Niestety wszystko to odbija się na jego relacjach z najbliższymi, bo Adam staje się nad wyraz opiekuńczy, co nie każdemu się podoba. Tylko czy to dziwne, że mężczyzna tak się zachowywał? Gdybym była na jego miejscu (na całe szczęście nie jestem) to zachowywałabym się tak samo, ale wiem, że każdy inaczej mierzy się z bólem i stratą.

„Między falami” to piękna powieść o rodzicielskiej miłości, o chorobie, o trudach wychowania, pełna bólu, lęku i obaw, które każdemu z nas nie są obce. To książka, którą naprawdę warto przeczytać.

Prostota okładki i opis z tyłu książki spowodowały, że zdecydowałam się na tę pozycję. Tyle mi wystarczyło na początek. Czy treść okazała się równie wciągająca i spełniła moje oczekiwania?

'Strach pulsuje w żyłach, w uszach, za uszami. Okazuje się, że to strach nadaje znaczenie czasowi. Bo tak naprawdę boimy się, że czas Miriam się kończy.'

Historia przedstawiona jest oczami Adama - ojca, męża i pana domu w dosłownym tego słowa znaczeniu. Adam nie pracuje na pełen etat, to Emma - jego żona zarabia na dom. Mężczyzna dorywczo wykłada na uniwersytecie i pisze książkę o historii katedry w Coventry.

Pewnego dnia Adam otrzymuje telefon ze szkoły. Jego starsza córka Miriam została znaleziona pod drzewem na boisku, nieprzytomna. Przestała oddychać, jej serce się zatrzymało. Nikt tak naprawdę nie wie co się stało. Nastolatka spędza kilkanaście dni w szpitalu, jednak nawet po powrocie do domu nie została postawiona jednoznaczna diagnoza...

'Rodzice na placu zabaw praktycznie przestali się do mnie odzywać. Nawet teraz nie jestem pewien, czy wiedziałbym co powiedzieć ojcu, którego córka trafiła do szpitala na czas nieokreślony.'

Czytając, jesteśmy świadkami załamania rodzinnej codzienności. Jedno zdarzenie w okamgnieniu zaburza codzienny, uporządkowany cykl. Adam - pełniący rolę matki mężczyzna ponad wszystko kocha swoje córki. Choroba Miriam postawiła jego życie na głowie. Zaczął w każdej chwili zastanawiać się, czy któraś z dziewczynek znów nie przestanie oddychać, czy nie umrze. Stał się nadopiekuńczy i przewrażliwiony. Jednocześnie jego relacje z żoną nie są w najlepszej kondycji. Każde z rodziców próbuje poradzić sobie z nagłą chorobą Miriam na swój sposób.

Książka prawie w całości pozbawiona jest dialogów. Historia przedstawiona jest jako relacja ojca z przebiegu wydarzeń. Czyta się to przyjemnie, brak dialogów nie przeszkadza we wciągnięciu się w historię. Ponadto, niektóre rozdziały poświęcone są katedrze w Coventry, co pozwala na chwilowe oderwanie się od historii rodziny.

'W szpitalu nikt nie jest całkiem rozbudzony i przytomny. Szpitale mają własne pole grawitacyjne, własną atmosferę, czuć to już na parkingu.'

Literatura współczesna i obyczajowa to gatunki, które poruszają codzienne tematy i problemy. Historia pomimo odmiennej formy opowieści, podobała mi się i jestem nią usatysfakcjonowana. Warto po nią sięgnąć, warto poznać historię Adama, Emmy, Miriam i Rose. Warto sprawdzić czy i jak choroba Miriam wpłynęła na losy rodziny.

'Narodziny oznaczają też śmierć. Każda miłość oznacza utratę. Nie ma opcji zapasowych, alternatyw, nowych szans, nie da się napisać na nowo naszej historii.'

Jak potoczy się życie zwykłych ludzi, którzy stanęli pod znakiem niezwykłej, tragicznej wręcz sytuacji? Jak pogodzić się z nieuchronną tragedią? Co zrobić, by uszczęśliwić najbliższych wiedząc, że sami już nigdy nie będziemy szczęśliwi? Trudne temat i trudne decyzje to motyw przewodni najnowszej powieści Sarah Moss.

Subtelność ma znacznie, co doskonale udowadnia autorka w swojej najnowszej powieści. Prowadziła mnie przez zawiły świat ludzkich pragnień i nadziei jednocześnie pokazując potwornie trudną drogę do realizacji zamierzonych - często z góry skazanych na porażkę - celów. Jednocześnie podróż ta była delikatna i subtelna, choć emocjonalna i na pewno nie zdystansowana od czytelnika. Na własnej skórze odczuwałam dramat głównego bohatera przede wszystkim dzięki niespiesznej akcji, która drobiazgowo pokazywała mi jak wiele pytań bez odpowiedzi drzemie w każdym z nas.

Adam, główna postać dramatu oraz jednocześnie narrator opowiedział mi przejmującą historię własnego życia. Zaskoczył mnie swoją męską wrażliwością i przyznaję, że jego łatwość w nawiązywaniu do podjętego tematu czasami nawet mnie peszyła. Nie sądziłam, że w takiej sytuacji bez ogródek będzie mógł relacjonować wszystkie, nawet najdrobniejsze fakty. Jednak od początku. Adam zajmuje się córkami i pisze książkę o historii katedry w Coventry. Pewnego dnia telefon ze szkoły informuje go, że jedna z córek - Miriam - nagle upadła i przestała oddychać. Od tej pory rozpoczyna się prywatne piekło na ziemi dla mężczyzny, który szuka ratunku dla własnej córki, ale nikt nie potrafi udzielić mu konkretnej pomocy.

Temat choroby dziecka to motyw przewodni, wokół którego pojawia się mnóstwo mniejszych, pobocznych wątków - równie ważnych. Autorka z wprawą i precyzją przeprowadziła mnie przez świat zwykłych ludzi, którym przytrafiła się wielka tragedia jednocześnie opowiadając historię o wielkiej, rodzicielskiej miłości wzruszającej do głębi, ponurej codzienności, która często przytłacza oraz o relacjach rodzinnych, które w tej książce nie ułatwiały życia bohaterom. Jednak lekkość i swoboda pisania Sarah Moss pozwoliła mi przyjrzeć się z bliska każdej poruszanej przez nią kwestii i indywidualnie analizować poruszane wątki. Tym samym otrzymałam bogatą, życiową powieść o problemach widocznych dookoła nas relacjonowaną w bardzo przyziemny, niemal pozbawiony emocji sposób.

Sarah Moss pozostawia czytelnikowi swobodę interpretacji jej książki. Nie angażuje czytelnika od pierwszych stron pozwalając mu na decyzję, w którym momencie sami utożsamimy się z bohaterami i rozgrywanymi wydarzeniami. Jednocześnie porusza najczulsze struny naszej duszy i przywołuje emocje, o których istnieniu mogliśmy zapomnieć. "Między falami" intryguje delikatnością i zaskakuje szczerością. To powieść niespieszna, a jednak kończąca się zdecydowanie zbyt szybko.