Lalka z Lizbony

W zasadzie rzucam się na wszystkie publikacje z Lizboną w tytule. Podobnie było z książką Iwony Słabuszewskiej-Krauze. Dla mnie okazała się lekturą typowo urlopową. Sam fakt czytania jej na urlopie. Książka, dla mnie, jest zbeletryzowany przewodnikiem po Lizbonie. Mamy tu historię i ciekawostki o Portugalii, spacer uliczkami Lizbony i znajomych mi kawiarniach. Natomiast akcja książki osadzona w dwóch przestrzeniach czasowych jest jakaś trochę nijaka. Nie napiszę, że nieciekawa ale jakoś mało porywająca, raczej senna. (wspomniałem, że urlopowa). Autorka prześlizguje się przez czasy dyktatury Salazara i okrutnych wojnach kolonialnych w Afryce. Portugalia była pierwszym i ostatnim europejskim imperium. Można jednak to zrozumieć, akcja cała toczy się w Lizbonie i do metropolii mogły dochodzić jedynie echa tych wydarzeń. Nie mniej lepiej poradzili sobie z tematem Ana Velaso w “Bądź zdrowa Lizbono” (Polecam!) i Pascal Mercier W “Nocnym pociągu do Lizbony” (Bardzo polecam).

W tytule jest lalka, chodziło przede wszystkim o zreperowanie starej XIX wiecznej lalki. Osoba, która jest jedną z bohaterów książki właśnie się tym zajmuje. Czy lalka jest symbolem Portugalii i czy można przywrócić jej dawny blask? W Lizbonie w XV wieku powstał pierwszy targ niewolników. Portugalczycy w XVIII wieku zeszli z głównego nurtu historii i nie przyglądano się ich wyczynom w koloniach tak jak Anglikom, Niemcom, Hiszpanom czy nawet Belgom. Ja tak odebrałem tę prawie łysą lalkę.

Nie mniej Café A Brasileira to kawiarnia przy Rua Garrett 120 gdzie można wypić kawę w towarzystwie Fernando Pessoa, zawsze mile mi się będzie kojarzyć z Lizboną, w książce też jest fragment poświęcony tej kawiarni.

Można przeczytać.

To moje pierwsze spotkanie z twórczością Iwony Słabuszewskiej-Krauze i od razu bardzo udane, bo mamy zgrabnie napisaną powieść, w której przeszłość miesza się z teraźniejszością, a wspólnym punktem są tajemnicze zniknięcia ludzi.

Autorka przenosi czytelnika do trudnych lat 70. ubiegłego wieku, kiedy to wskutek dyktatury Salazara ludzie znikali, byli poddawani torturom, osadzani w więzieniach bez wyroków i rzadko kiedy wracali do najbliższych. Taki właśnie los spotkał dziennikarza Carlosa, który na skutek czyjegoś donosu został aresztowany, co odcisnęło piętno na jego rodzinie. Wiele lat później jego syn wraz z przypadkową poznaną Inez, której zniknął narzeczony Wiktor, zaczną odkrywać mroczną historię Lizbony, i spróbują dowiedzieć się, co się stało z Carlosem i Wiktorem.

Kiedy na ich drodze stanie ekscentryczna Florinda prowadząca szpital dla lalek, zrozumieją, że od przeszłości nie można uciec, a jedna decyzja może zmienić czyjeś życie bezpowrotnie...

Świetna i poruszająca historia, w której Lizbona jest świadkiem wielu tragicznych wydarzeń, dająca nadzieję, że na przebaczenie nigdy nie jest za późno.

"Lalka z Lizbony" Iwona Słabuszewska-Krauze

Inez wraz z narzeczonym i przyjaciółką udaje się na wymarzone wakacje do Lizbony. Gdy Wiktor i Zo niespodziewanie znikają, kobieta popada w apatię. Nie wie jeszcze, że nowy etap w jej życiu rozpocznie się od zakupu XIX-wiecznej lalki, z pozoru bezwartościowej, która połączy ją z pewnym mężczyzną. A szpital dla lalek prowadzony przez Florindę stanie się ważnym elementem układanki...

"Lalka z Lizbony" to powieść, w której mocno wyczuwalny jest ten portugalski klimat. Czytając tę jakże piękną historię, czujemy się jakbyśmy razem z bohaterami, przemierzali wąskie lizbońskie uliczki w poszukiwaniu rozwiązania tajemnicy sprzed lat. Sekretu, który nigdy nie miał wyjść na jaw, który był tuszowany, ukrywany za zasłoną milczenia.

Autorka opisując miejsca, w których rozgrywają się dane wydarzenia, wykazała się ogromną znajomością Lizbony, jej zabytków i atrakcji. Przedstawiła to wszystko z niepojętą subtelnością, a jednocześnie wyrazistością, co sprawia, że od razu mamy ochotę zobaczyć te obiekty. Chociaż przyznam, że były momenty, gdzie gubiłem się w mnogości nazw. Tak dobrego, pełnego obrazu miasta już dawno nie spotkałem w żadnej powieści. Jest to ogromny plus książki.

Iwona Słabuszewska-Krauze świetnie radzi sobie z ukazaniem kontekstu historycznego, a mianowicie okresu dyktatury Salazara, który odbił swoje piętno na tysiącach Portugalczyków. O tych czasach nikt nie chce pamiętać, jedno tylko wspomnienie o nich sprawia, że rozmowa nabiera innego znaczenia, stare rany się rozdrapują. Pokazane zostało to, jak funkcjonował owy toksyczny system. Przyznam, zupełnie szczerze, że z "Lalki w Lizbonie" dowiedziałem się naprawdę wiele o rewolucji goździków.

Czytając "Lalkę z Lizbony" towarzyszyła mi cała paleta emocji. Od wzruszenia, przez frustrację, aż po śmiech. I od razu powiem — autorka już na pierwszych kilku stronach nie zasypuje czytelnika informacjami, ale za to wszystko dawkuje, by na końcu każdy z elementów układanki znalazł swoje miejsce i stworzył z innymi spójną całość.

Polecam.

⭐7/10

Za egzemplarz książki dziękuję wydawnictwu Lira.

Zaczęło się od lalki. Starej, uszkodzonej lalki. Dla niektórych zupełnie bezwartościowej, a dla innych... bezcennej. Połączyła losy dwojga ludzi, zupełnie dla siebie obcych, którzy zapragnęli ją mieć. Była i ona — stara kobieta w nietuzinkowym szpitalu pełnym pukli włosów, wielobarwnych oczu, sukienek... Naprawiała, dawała drugie życie, bo jej życie... przeminęło. Nie miała już nic poza przeszłością, która ciążyła jej niczym kula u nogi. Dlaczego los doświadczył ją samotnością? Co takiego wydarzyło się w przeszłości?

Iwona Słabuszewska-Krauze zabiera czytelnika do Lizbony, dając mu możliwość poznania niejednego jej oblicza. Współczesny przywołuje uśmiech. Urokliwe, tętniące życiem uliczki, kawiarniany zgiełk i mieszkańcy, którzy mogą opowiedzieć nam co nieco o historii miasta, albo pomóc zagubionemu turyście. Jest i zupełnie inny obraz tego samego miasta — obraz z przeszłości. Przeszłości naznaczonej niezbyt chlubnym fragmentu z historii Portugalii, która ocieka krwią wielu ludzi. Przeszłością pod rządami Salazara, o której wielu woli nie pamiętać, zacierając usilnie wspomnienia, które są dla nich niewygodne, które są świadectwem błędów, za które przyszło im pokutować przez całe życie. Mogę z całym przekonaniem stwierdzić, że „Lalka z Lizbony” to niezwykle ciekawa i pasjonująca powieść z gatunku literatury pięknej. Pełni obaw, a jednocześnie ekscytacji podążamy śladem naszych bohaterów, labiryntem ich losów zupełnie tak, jakbyśmy przemierzali niezliczone uliczki, tak pięknie przedstawionego przez autorkę, miasta.

Iwona Słabuszewska-Krauze stopniuje emocje, dawkuje nam informacje, które pomału składają się w całość, tworząc zatrważający obraz. Na myśl przychodzą słowa: „ludzie ludziom zgotowali ten los”, gdyż za ludzką tragedią stoi drugi człowiek. Pełen zazdrości, żalu do całego świata. Ten, który musi niszczyć, aby poczuć się choć odrobinę lepiej. Pokłosie prywatnej wendety kładzie się cieniem na jego życiu. Smutnej egzystencji, która przeminęło tak szybko, a ON nie zdążył się w niej tak naprawdę zakotwiczyć... Czy było warto?

Podsumowując:

„Lalka z Lizbony” to powieść niezwykła. Mieszająca przeszłość z teraźniejszością. Ból, zdradę, wstyd, z pragnieniem dotarcia do prawdy. Pełna emocji opowieść o ludziach, których los postanowił połączyć niby przypadkiem. Który zdaje się śmiać im prosto w twarz, pozwalając, aby dochodzili do prawdy okrężną drogą. Prawdy, która może dać wybaczenie, być swoistego rodzaju katharsis, ale także przynieść odtrącenie i niezrozumienie dla ówczesnych pobudek. Powieść o nieprzewidywalności jutra, które w jednej chwili może się zmienić. Nigdy bowiem nie możemy być pewno, co czeka za życiowym zakrętem. Polecam!