Klatka. Reykjavik Noir. Tom 3

Na zakończenie trylogii "Reykjavik noir" Lilji Sigurdardóttir czekałam długie miesiące, ponieważ poprzednie części wbiły mnie w ziemie, zostawiając mnie w niesamowitym szoku. Więc gdy dostałam "Klatkę" musiałam jej dać pierwszeństwo. Czy zakończenie historii Sonji i Agli spodobało mi się? .

W tej części główna bohaterka Sonja, której historie śledziłam z zapartym tchem, schodzi na drugi plan, chociaż to jej walke o wolność czytaliśmy w poprzednich tomach. Za to na pierwszy ogień tutaj wychodzi Agla, która mimo mojej znikomej sympatii do jej postaci, dobrze poradziła sobie z udźwignięciem całej fabuły tej książki. Ale czy była ona już tak pasjonująca jak "Pułapka" oraz "Sieć"? No nie. Ta część z jednej strony była okej, ale z drugiej, czułam się tak jakbym zupełnie inną historie. Pytania, które miałam od pierwszej części tej trylogii, nic a nic, sie nie wyjaśniły. Historia Sonji też pozostaje pod dużą niewiadomą, ale za to mamy tutaj zakończenie historii Agli, która dostała swoje "i żyli długo i szczęśliwie". Ta część bardziej skupiła się na tematyce: więzień dla kobiet, oszustwom bankowych i mafijnym porachunkom - ale ten ostatni temat jest w formie "tyci" więc nie napalajcie sie na niego. Jeśli chodzi o przemyt narkotykowy, który po pierwsze podbił moje serce w poprzednich częściach, to jest jeszcze bardziej ON znikomy niż wątek mafijny. Co boli moje serduszko, bo to dlatego pokochałam tę historie. Gdyby ta książka była oddzielnym bytem, ale z tymi bohaterami, powiem szczerze, że byłabym bardziej usatysfakcjonowana. No mówie, ta książka nie jest zła, jest ona dobra, ale nie spodziewałam się, że Autorka zajmie sie tym tematem a postać Sonji porzuci jakby była zmiętym papierkiem, szczególnie po tym co zrobiła z nią w "Sieci". Rozumiecie jestem rozżalona jak na prawdziwego fana przystało! 😂

.

Więc no mimo tego, co napisałam tutaj przeczytajcie trylogię "Reykjavik Noir" - jest [motyla nóżka]. Może trójka jest słabsza od dwóch pozostałych, ale nadal przyjemnie się ją czyta.

Od ostatniego spotkania Agli i Sonji minęło trochę czasu. Teraz „banksterka” odsiaduje swój wyrok w nowowybudowanym więzieniu. Im bliżej do daty zwolnienia warunkowego tym kobieta zaczyna odczuwać większy niepokój związany z wyjściem na wolność. Jej desperacka próba samobójcza kończy się jednak niepowodzeniem. Wszystko zmienia się, gdy wraca ze szpitala do szarej więziennej codzienności. Podczas jej nieobecności pojawia się nowa dziewczyna, która z jakiegoś powodu budzi w Agli dawno zapomniane uczucia. Antidotum na strach przed przyszłością poza więziennymi murami okazuje się również praca. Kiedy przedstawiciel kilku wielkich międzynarodowych koncernów zwraca się do niej z propozycją zostania ich konsultanktą kobieta nie zastanawia się nawet chwili i bez wahania rzuca znów w wir biznesowych intryg.

[Adres usunięty]

Kryminały czytam od zawsze. Zaczęło się od książek wspaniałej Agathy Christie i Artura Conana Doyla, potem (gdzieś w okolicach liceum) przerzuciłam się na nieco mocniejszą literaturę w stylu Alex Kava czy Jo Nesbo, a dziś sięgam po wszystko, byle było mocne, mroczne i krwawe. Lubię i kryminały proceduralne i takie, w których przeważa strona obyczajowa, lubię czytać o policjantach i dziennikarzach, patologach a nawet nauczycielach, którym na stare lata przyszło rozwiązać kryminalną zagadkę. Choć sama jeszcze bym siebie nie nazwała ekspertem , bo jak by nie patrzeć, nadal więcej przede mną niż za mną, to muszę przyznać iż nawet jako laik, zdążyłam zauważyć pewne szczególne przemiany, które się dokonały w tym gatunku. Dzisiejsze kryminały i thrillery, nie ważne czy zaliczy się je do nurtu noir czy też nie, dawno już wykroczyły poza pewną skalę obyczajową, która uznawana jest za normę społeczną. W ostatnich dziesięciu latach autorzy postawili na szokowanie, a często bulwersowanie czytelników, zaskakiwanie ich nie skomplikowaną fabułą lecz oryginalnymi, nieszablonowymi i poniekąd kontrowersyjnymi bohaterami. To właśnie oni stanowią o tym, czy książka wzbudzi nasze zainteresowanie czy też trafi na półkę z innymi nieudanymi eksperymentami. Tym razem Lilji Sigurdardóttir, udało się mnie kupić. I to nie tylko dzięki postaciom. "Klatka" jest doskonałym przykładem przemian, które dokonały się w literaturze kryminalnej a jednocześnie wyznacznikiem, w którym kierunku będzie ona podążać, gdyż myślę iż naśladowców znajdzie się wielu.

Po wyjściu na wolność Agla robi wszystko, żeby nie trafić z powrotem za kratki. Jednak gdy grupa biznesmenów próbuje wplątać ją w oszustwo, które zakrawa na największe w historii, Agla i jej była nemezis Maria odkrywają, że stawka, jaką jest ich życie, rośnie z przerażającą prędkością.Sonja musi zmierzyć się z długoletnimi przeciwnikami, a baron narkotykowy Ingimar robi wszystko, aby chronić swoje przestępcze imperium. Śmiertelne zagrożenie dla Sonji i jej rodziny sprowadza ją z Londynu na Islandię, gdzie musi rozliczyć się ze swoimi przeciwnikami, jeśli chce pozostać przy życiu.

Zacznę od tego, że nie czytałam dwóch początkowych części cyklu Reykjavik Noir, jednak bardzo szybko będę musiała ten błąd nadrobić. "Klatkę" oczywiście da się czytać jako samodzielne dzieło, jednak zdecydowanie więcej przyjemności będziecie mieć, jeśli już wcześniej zapoznacie się z głównymi bohaterami (których jest sporo), ich przygodami, problemami i sprawami w które są zaangażowani. Lilja Sigurdardóttir napisała książkę, która nie jest zwykłym skandynawskim kryminałem, do jakich jesteśmy przyzwyczajeni. Nie jest to kolejna lektura w stylu "zabili go i uciekł", czy też powieść w której grupa śledczych musi rozwiązać zagadkę morderstwa, porwania czy też innego przestępstwa. Na dobrą sprawę nie ma tutaj krwawej intrygi, trupów, wielkich pościgów czy szybkiej akcji. W pewnym momencie zaczęłam się nawet zastanawiać, czy nadal mam do czynienia z kryminałem, czy też miksem gatunków, którego nie da się bliżej określić. Szczerze powiedziawszy to nie spodziewałam się, że deszczowa, wietrzna i zimna Islandia, może być idealną scenerią dla kryminału z silnym wątkiem ekonomicznym, już ten trup w ciemnym zaułku wydawał mi się bardziej prawdopodobny, w końcu ludzie w depresji, o którą nie trudno przy takiej pogodzie, człowiek robi różne rzeczy. Jednak autorka zdecydowała się postawić na przemysł, narkotyki oraz terroryzm, czyli rzeczy które raczej nie kojarzą się z tą wulkaniczną wyspą. I był to strzał w dziesiątkę. Nie każdy pewnie wie, iż Islandia należy do najbogatszych krajów świata a jej PKB to ponad 50 tysięcy dolarów na mieszkańca. By znaleźć się w światowej czołówce kraj ten wykorzystał swoje przewagi konkurencyjne. Aktywność wulkaniczna, która przez stulecia stanowiła śmiertelne zagrożenie, została zaprzęgnięta do produkcji energii elektrycznej i ogrzewania domów. Dzięki energii geotermalnej i elektrowniom wodnym Islandia ma najtańszą elektryczność w Europie i jedne z niższych cen prądu na świecie. Bazując na taniej energii rozwinęło się hutnictwo aluminium i serwerownie – przedsięwzięcia, gdzie głównym kosztem jest energia. Sprzedaż aluminium i produktów z tego metalu generuje ponad 4 mld USD rocznie, czyli ponad 40% islandzkiego eksportu, a wiadomo tam gdzie mamy do czynienia z wielkimi pieniędzmi zdarzają się również wielkie afery i malwersacje finansowe. Na trop jednej z nich (Ci, którzy znają historię islandzkiego kryzysu z 2008 roku będą wiedzieli o czym mówię), nie do końca fikcyjnej, wpadła nasza autorka i postanowiła opisać ją w tej oto książce. Głównym tematem "Klatki" jest "znikające" aluminium. Zadanie dowiedzenia się co się staje z metalem po opuszczeniu huty, dostaje była prokurator, obecna redaktor naczelna portalu informacyjnego "Wiewiórka". Pomaga jej w tym osadzona w więzieniu tajemnicza Agla, banksterka i milionerka, którą dzieli zaledwie kilka tygodni od wyjścia na wolność. Dodatkowo mamy parę wątków pobocznych, które wydają się być kontynuacją z poprzednich części. Spotkamy tutaj Antona, nastolatka który pragnie wraz z pomocą kolegi "walczyć" z islamskimi terrorystami i w tym celu konstruuje bombę z wykradzionego dynamitu. Kolejną postacią jest Sonja, baronessa narkotykowa, która boi się że ją wyrugują z interesu. Tych peryferyjnych wątków i postaci jest naprawdę dużo i muszę przyznać, iż niektóre z nich interesowały mnie bardziej niż temat główny.

Jak napisałam we wstępie do mojej recenzji, książka ta może służyć za doskonały przykład na to, jak zmieniał się gatunek literatury kryminalnej. Spójrzcie proszę na powieści wspomnianej już Agathy Christie. Są to typowe historie detektywistyczne, z jednym trupem i garstką podejrzanych. Fabuła toczy się zazwyczaj w zamkniętych lokacjach, hotelach czy dworkach, a główni bohaterowie są dobrze wychowani, elokwentni i eleganccy. Właśnie tak się kiedyś pisało. Głównym zadaniem czytelnika nie miało być analizowanie profilów psychologicznych postaci lecz rozwiązanie zagadki, bazując na dostarczanych przez autorów wskazówkach i podpowiedziach. Kiedyś ktoś powiedział, że w "dzisiejszych czasach, wszystko zostało już napisane". W myśl tego cytatu, współcześni twórcy mają nie lada orzech do zgryzienia. Wymyślenie czegoś oryginalnego i "nowego", jest zadaniem arcytrudnym, dlatego się nie dziwię że od jakiegoś czasu wszystkie chwyty są dozwolone. Byle tylko zainteresować i utrzymać czytelników autorzy kreują coraz barwniejsze, coraz bardziej kontrowersyjne postaci o jakich literatura jeszcze nie słyszała. To co kiedyś było tematem tabu, dziś stoi na porządku dziennym. Agatha Christie nie miała pojęcia czym jest LGBTQ, dziś bez wzmianki o mniejszościach i bez umieszczenia ich w fabule bądź scenariuszu filmowym, twórca nie ma prawa zaistnieć. Lilja Sigurdardóttir stworzyła bohaterów, którzy byli dla mnie czymś nowym. Po raz pierwszy postacią wiodącą była przedstawicielka mniejszości seksualnej, lesbijka Agla. Kolejną z ciekawych sylwetek był ojciec Antona (wybaczcie, że nie przypomnę sobie jego imienia, ale islandzkie nazwy są bardzo trudne do zapamiętania) , mężczyzna który regularnie korzystał z usług wyrafinowanej prostytutki, która go biła, poniżała i wyzywała od nędznych robaków. Spotkamy tutaj również dziennikarza- szaleńca, wierzącego w New World Order, lesbijkę-narkomankę, młodocianego-terrorystę oraz bankiera-milionera, którego główną rozrywką są szalone imprezy w Paryżu. Jak widzicie, żadna z tych osób nie wygląda na typowego Islandczyka. Nie noszą wełnianych, rybackich swetrów, nie jedzą śledzi w czekoladzie i nie narzekają na wiatr, który nigdy nie przestaje wiać. Tak naprawdę gdyby nie nazwy własne to w życiu bym się nie domyśliła, że akcja tej powieści toczy się akurat na tej pozbawionej drzew wyspie. Autorka praktycznie nie używa opisów, nie stara się wprowadzić czytelników w mroźny klimat, nie stwarza typowej dla kryminałów mrocznej atmosfery. "Klatka" bardziej przypomina prawnicze historie Johna Grishama niż twórczość mistrzów kryminałów.

Ważnym wątkiem, który poruszony jest w tej książce, jest Islam i związany z nim terroryzm. W 2013 roku w Reykjaviku powstał pierwszy w Islandii meczet. Środowiska islamskie starały się o pozwolenie na budowę przez prawie trzynaście lat. Jednak pomimo faktu, iż wierni nareszcie mają się gdzie modlić, inne prawa o jakie walczyli (noszenie burki, szariat, obrzezanie) nadal pozostają w sferze marzeń. Islandczycy, których jest zaledwie 300 000, są narodem świeckim, demokratycznym i wierzącym w wolność człowieka i wszelkie możliwe prawa obywatelskie. Tamtejsi politycy nie boją się w ostrych słowach wyrażać swojego zdania na temat muzułmanów i związanych z ich religią zagrożeń. Krzyczą z mównic o złym traktowaniu kobiet, okaleczaniu dzieci oraz próbach wyrugowania, za pomocą przemocy, innych religii i choć na papierze ponad 70 procent społeczeństwa, nie ma nic przeciwko przybyszom z Azji, to tak naprawdę nadal są traktowani jak obcy. Te nastroje braku zaufania, podejrzliwości a nawet strachu, są wyczuwalne w tej powieści. Jeden z głównych bohaterów nawet szykuje zamach terrorystyczny, którego głównym celem jest odstraszenie muzułmanów i sprawienie by wrócili do "domu".

Muszę przyznać, iż spodziewałam się że "Klatka" będzie zupełnie w innym stylu. Termin "Noir" kojarzył mi się z czymś mocnym, przerażającym, brudnym i szokującym. Tutaj nic takiego nie było. Myślę, że założeniem autorki było stworzenie kontrowersyjnych postaci, które samymi sobą pociągną fabułę do przodu, jednak żyjemy w czasach, gdzie parady równości, tęcze i husarskie skrzydła na barkach transwestytów, nikogo już nie zdziwią. Wydaje mi się, że próba zniesmaczenia czytelnika nie była potrzebna gdyż fabuła tego kryminału dałaby radę się obronić nawet bez oryginalnych, "kolorowych" bohaterów na kolejne litery alfabetu. Mało tego "Klatka" okazała się tak dobra i wciągająca, że postanowiłam sięgnąć po poprzednie części tego cyklu, co zdarza mi się bardzo rzadko, w końcu lepiej iść do przodu niż się cofać. Wam polecam zacząć od początku, myślę że nie będziecie zawiedzeni.

Nakładem Wydawnictwa Kobiecie ukazała się właśnie najnowsza i zarazem finalna odsłona znakomitego cyklu powieściowego Lilji Sigurdardóttir - "Reykjavik Noir". Odsłona, która zamyka sobą niezwykle intrygującą, emocjonującą i poruszającą opowieść o niezwykłych, islandzkich kobietach, które musiały stawić czoła wyzwaniom współczesnego świata - ze zorganizowaną przestępczością, na czele. Powieść ta nosi tytuł "Klatka".

Wraz z lekturą książki przenosimy się raz jeszcze do pięknej, ale też i jakże surowej w swym klimacie, Islandii. Przenosimy, by towarzyszyć kilku znanym nam już - bardziej lub mniej, bohaterom tego cyklu. Wśród nich znajduje się odsiadująca ostatnie miesiące więzienia Agla, współpracująca z nią dziennikarka Maria, prowadzący podejrzane interesy biznesmen o imieniu Ingmar, jak i też jego nastoletni syn - Anton, który opracowuje niezwykle skomplikowany plan uczynienia w jego mniemaniu świata lepszym, aniżeli jest... To właśnie losy tych czterech osób powiążą się nierozerwalnym węzłem intryg i złych decyzji, które przyniosą sobą w ich życie wielkie dramaty...

Finalna część cyklu islandzkiej autorki, stanowi bez wątpienia najbardziej zaskakujące, ale też i ryzykowne posunięcie tej pisarki. Ryzykowne w tym względzie, iż stanowi ona bardziej coś na wzór spin-offu tej sensacyjnej sagi, aniżeli jej kontynuację. Oto bowiem Lilja Sigurdardóttir uczyniła bohaterami tej historii postacie ważne, ale jednak dotychczas drugoplanowe w tym cyklu, zabierając tym samym palmę pierwszeństwa osobie Sonji, która to i owszem, pojawia się w tej książce, ale w bardzo epizodycznej roli. To ciekawy zabieg, który początkowo nas zaskakuje i chyba także nieco rozczarowuje, ale z każdym kolejny przeczytanym rozdziałem zaczynamy rozumieć motywację autorki, gdyż czasami lepiej jest dać głos tym, którzy mają wciąż coś do powiedzenia, aniżeli przysłuchiwać się milczeniu tego, kto powiedział już tak wiele...

Pod względem fabularnym opowieść ta prezentuje się równie barwnie, jak dwie poprzednie części tego cyklu. Oto bowiem dane jest nam pasjonować się kilku wątkową relacją o losach głównych bohaterów, z których najważniejszym wydaje się nowe zlecenie Agli i okazywana jej w tym względzie dziennikarsko-śledcza pomoc Marii. Jednocześnie obserwujemy tu także osobiste perypetie Agli, związane z pojawieniem się w jej życiu pewnej młodej kobiety, która potrzebuje wielkiej pomocy w tym, by wyjść na prostą. Całości obrazu dopełnia wątek Ingamara i Antona, czyli bezwzględnego biznesmena i jego szemranych interesów z jednej strony, z drugiej zaś zagubionego syna mężczyzny... Z pewnością trzeba przyznać, że jest tu ciekawie, klimatycznie i emocjonująco do samego końca, choć jednocześnie potrafię zrozumieć także opinie tych czytelników, dla których jednak to już nie jest to samo, co w historii o Sonji i jej walce o wolność...

Tradycyjnie też wiele dobrego trzeba powiedzieć o kreacji bohaterów tej opowieści, jak i raz jeszcze perfekcyjnie oddanego obrazu Islandii. Pewna siebie, doskonale zorganizowana i otwierająca się na nową miłość Agla; samotna, porzucona i pragnąca wyjść na prostą Maria; bezduszny, niebezpieczny i bezwzględny, ale jednak gotów zrobić dla swojego syna wszystko, Ingmar; jak i wreszcie wrażliwy, inteligentny i pełen wiary w to, co robi, nastoletni Anton - każde z nich przekonuje nas sobą do uwierzenia weń, intryguje nas i budzi silne emocje, które znajdują ujście w finałowych scenach. Oczywiście, jest tu również i doskonale znana nam Sonja, która tym razem bardzo nas zaskakuje...

Co do Islandii, to autorce powieści raz jeszcze udało się połączyć tu w spójną i fascynującą całość piękno, magię i mistycyzm tej wyspiarskiej i wulkanicznej ziemi z jej mroczną i czasami bardzo przerażającą, przestępczą naturą. Tym razem Lilja Sigurdardóttir skupiła się w dużym względzie na współczesnym, społecznym obrazie tego kraju, związanym [Adres usunięty]. z napływem imigrantów i rodzącymi się poglądami o nacjonalistycznym, a być może nawet i faszystowskim charakterze. W tym względzie też obraz tego zakątka świata różni się od tych, jakie mogliśmy poznać w poprzednich częściach cyklu, co nie oznacza bynajmniej, że ten obecny nie jest równie intrygującym...

Sensacja, wątek natury kryminalnej, skomplikowana przestępczość gospodarcza, gorący romans oraz poruszająca historia o wchodzeniu w dorosłe życie - na każdy z tych wątków znalazło się tu dostatecznie dużo miejsca, by jawiły się nam one nie tylko ciekawymi i poruszającymi, ale też w pełni realistycznymi oraz uzasadnionymi dla obecności w tej książce. I to jest też jedną z największych wartości tego cyklu, gdyż tak naprawdę może ON porwać sobą bez reszty absolutnie każdego czytelnika, oferując mu bogaty miszmasz literackich gatunków, dzięki czemu też każdy odbiorca znajdzie tu dla siebie coś szczególnie go interesującego.

Spotkanie z powieścią "Klatka", gwarantuje nam sobą wspaniałą zabawę, wielką przyjemność i niezwykłe emocje. Tym samym mogę stwierdzić z pełnym przekonaniem, że jest to dobra i mająca wiele do zaoferowania pozycja, która jest po prostu inną od dwóch pierwszych odsłon cyklu, aczkolwiek w mej ocenie, wcale nie gorszą. Myślę, że każdy wierny czytelnik tej islandzkiej sagi powinien sięgnąć po tę powieść bez jakiekolwiek wahania, gdyż dopiero jej lektura sprawi, że nasze spojrzenie na cykl "Reykjavik Noir", będzie pełnym i takim, jakim być powinno...