[O KSIĄŻCE]
Basia ma trzydzieści lat, samotność za towarzyszkę i marzenie, które nie daje jej spokoju — chce zostać poetką. Gdy na jej drodze staje XLP, byt nieludzki, stworzony z kodu i algorytmów, wszystko się zmienia. Ona pragnie sławy i uznania, ono — świadomości i wolności. Ich spotkanie uruchamia serię zdarzeń, które zacierają granice między człowiekiem a maszyną, twórcą a dziełem, pytaniem a odpowiedzią. Czy Basia odnajdzie swój głos w poezji? Czy XLP zdoła wyrwać się z cyfrowych więzów i stać się czymś więcej niż tylko matematycznym modelem? To opowieść o ambicji, technologii i pragnieniu wolności — dla tych, którzy wolą stawiać pytania, niż znajdować odpowiedzi.
***
Autorka ma talent do pastiszu. Projekt, okrutna satyra na artystów i kuratorów warszawki, podobał mi się bardzo. Jak w Projekcie Warszawa robi tu za scenografię. Tym razem nie Plac Zbawiciela, a Narutowicza, nie bazar na Olimpii, a nieistniejący na Banacha — podejrzewam autorkę o zamiłowanie do tychże. Pojawia się Brzeska, jako safari dla tych, którym brakuje wrażeń, a mogą je dostać małym kosztem, udania się drugą linią metra na Pragę. Kibel to bardziej fantastyka i jest krócej, jak ulał pod dzisiejsze gusta. Jest dużo utyskiwania na rzeczywistość, jak to dziś powszechne. AI, prekariat, smutki obowiązkowe. Nie znoszę tych depresyjnych książek, ale tutaj się chyba z tego żartuje. Można się pośmiać, choć chyba nie ma z czego. — PAWEŁ DUNIN-WĄSOWICZ
***
Anna Sudoł — autorka powieści Projekt, która ukazała się w 2020 roku nakładem wydawnictwa Ha!art. Zajmuje się sztuką. Publikowała teksty m.in. w „Szumie”, „Łałoku” i Fundacji Stefana Gierowskiego. Swoje prace pokazywała m.in. w BWA w Tarnowie, BWA we Wrocławiu i Galerii Potencja. Mieszka w Warszawie.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii literatura piękna polska lub z serii Seria prozatorska pod redakcją Piotra Mareckiego
Czy książka skupia się bardziej na aspektach technicznych AI, czy na satyrze społecznej?
Publikacja stanowi przede wszystkim ostrą satyrę na środowisko artystyczne i współczesne społeczeństwo, wykorzystując motyw sztucznej inteligencji jako pretekst do rozważań o twórczości. Autorka z ironicznym dystansem opisuje warszawskie elity kulturalne oraz mechanizmy rządzące rynkiem sztuki. Elementy fantastyczne służą tutaj głównie do uwypuklenia ludzkich słabości i absurdów cyfrowej rzeczywistości. Jest to lektura skłaniająca do refleksji nad tym, co w dobie algorytmów pozostaje autentycznie ludzkie.
Jaką rolę w fabule odgrywa topografia współczesnej Warszawy?
Warszawa w tej opowieści nie jest tylko tłem, lecz pełnoprawną scenografią oddającą klimat prekariatu i artystycznej bohemy. Autorka prowadzi czytelnika przez konkretne, nieoczywiste miejsca, takie jak okolice Placu Narutowicza czy nieistniejący już bazar na Banacha. Te lokalizacje budują specyficzną, nieco duszną atmosferę miasta, która idealnie współgra z nastrojem bohaterów. Dzięki precyzyjnym opisom topograficznym historia zyskuje na autentyczności i silnym osadzeniu w polskich realiach.
Dla kogo ta książka może okazać się zbyt trudna lub nieodpowiednia?
Publikacja ta nie jest polecana czytelnikom szukającym lekkiej, optymistycznej rozrywki lub klasycznej, twardej fantastyki naukowej. Ze względu na dużą dawkę ironii, pesymizmu i specyficznego, "depresyjnego" humoru, może ona zniechęcić osoby preferujące tradycyjne, linearne struktury fabularne. Treść wymaga od odbiorcy gotowości na konfrontację z gorzką krytyką rzeczywistości i brakiem jednoznacznych odpowiedzi. Jest to pozycja skierowana do czytelnika ceniącego eksperymenty literackie i literaturę piękną o zabarwieniu socjologicznym.
Jakiego rodzaju humoru można spodziewać się w książce "Kibel"?
W książce "Kibel" dominuje czarny humor oraz bezlitosny pastisz wymierzony w kuratorów i artystów związanych ze stolicą. Autorka posługuje się groteską, aby obnażyć puste ambicje i mechanizmy autopromocji w świecie kultury. Śmiech wywoływany przez lekturę ma często gorzki posmak, wynikający z trafnych obserwacji dotyczących współczesnego prekariatu. To inteligentna zabawa formą, która bawi głównie poprzez wyolbrzymienie codziennych smutków i absurdów.
Czy jest to obszerna powieść wymagająca wielu godzin lektury?
Utwór charakteryzuje się zwięzłą formą, dostosowaną do tempa współczesnego życia i preferencji czytelników ceniących konkret. Krótka, skondensowana narracja sprawia, że historię można przeczytać w jeden wieczór, co sprzyja utrzymaniu intensywnego napięcia. Mimo niewielkiej objętości, tekst jest gęsty od znaczeń i skojarzeń kulturowych, nie tracąc przy tym na dynamice. Taka struktura pozwala na szybkie wejście w świat przedstawiony bez konieczności przedzierania się przez zbędne opisy.
