Instytut Piękności

Lubicie powieści inspirowane prawdziwymi wydarzeniami?

Zapewne wielu z Was dobrze zna książki Marii Paszyńskiej. Być może niektórzy będą zaskoczeni, ale dopiero za sprawą "Instytutu piękności" poznałam Autorkę.

Wprawdzie późno, ale wyznaję zasadę, że wszystko ma swój czas.

Cieszę się, że dzięki wznowieniu tej opartej na faktach historii Żydówek w okupowanej Warszawie, było mi dane zapoznać się z tak niezwykłą postacią jaką była Matylda "Mada" Walter.

Ta niezwykła polska lekarka, społeczniczka i popularyzatorka zdrowego żywienia zadziwiła mnie swoją niezwykłą odwagą. Czyż utworzenie salonu kosmetycznego, który stanie się miejscem udzielania pomocy Żydówkom zbiegłym z getta warszawskiego nie wydaje się szalonym pomysłem? A jednak ma to miejsce...

Realizowana przez nią (i bliskie Jej Osoby) idea humanitaryzmu porusza do głębi, inspiruje i zostawia przy tym przestrzeń do określonych przemyśleń. Podobnie jak Autorka uważam, że o takich ludziach jak Matylda "Mada" Walter powinniśmy pamiętać. Warto podkreślić, że wraz z Mężem otrzymała tytuł "Sprawiedliwi Wśród Narodów Świata". W pełni zasłużone odznaczenie.

Mimo, że fakty przeplatają się z fikcją (także w kontekście głównej bohaterki) to powieść znakomicie obrazuje rzeczywistość okupowanej Warszawy. Wykreowane przez Autorkę postaci Sary, Dalili, Zoi i Lei wydają się autentyczne. Choć każda z nich jest inna, łączy je tak wiele...

Ze względu na to, że- jak Maria Paszyńska zaznacza- nie zachowały się żadne zdjęcia ani opisy wnętrz Instytutu Piękności, należało na potrzeby książki urządzić go i wyposażyć tak, jak podobne obiekty w tamtym czasie funkcjonowały.

Czytając jednak o szczegółach pomocy świadczonej przez "Madę" i jej współpracownice w "Instytucie piękności" uświadomiłam sobie na jakie niebezpieczeństwo się narażały (możecie o tym również poczytać na stronie [Adres usunięty]). Wykonywanie makijażu, zabiegów kosmetycznych i fryzjerskich tuszujących "niewłaściwy wygląd" to jedno, ale podjęcie się akcji wtajemniczenia ukrywających się kobiet z katolickimi praktykami religijnymi w celu zakamuflowania się po tzw. aryjskiej stronie, to wymagało opracowania określonego planu, z zachowaniem środków ostrożności.

Poruszyła mnie informacja o tym, że kiedy w 2019 ukazała się zapowiedź powieści, do Autorki odezwała się osoba z bliskiego otoczenia "Mady". Cieszę się, że pomimo dostępu do nowych informacji, Maria Paszyńska zdecydowała się zachować pierwotny kształt powieści. Moim zdaniem, dodanie posłowia z krótkim wyjaśnieniem do najnowszego wydania książki w zupełności wystarczy.

Nie pozostaje mi nic innego jak zachęcić Was do lektury tej książki. Warto poznać historię niezwykłej Kobiety, która pomimo trudnych doświadczeń do końca swoich dni żyła tak, jak chciała i lubiła. W zgodzie ze sobą i swoimi przekonaniami. Włącznie z chodzeniem boso po trawie (w tym momencie się uśmiechnęłam - jak ja to rozumiem)

„Instytut piękności” Marii Paszyńskiej to kolejne wznowienie, którym obdarza nas w tym roku Wydawnictwo. I jestem za nie niezmiernie wdzięczna, bo dzięki tej okoliczności, poznałam losy niezwykłej Mady Walter.

Mada Walter, lekarka gastroenterolożka, ale z zacięciem do profilaktyki i kosmetyki, została wychowana tak, że nie może pozostawić bez pomocy ludzi traktowanych w trakcie II wojny światowej, nieludzko. Zakłada salon kosmetyczny, Instytut Piękności, gdzie pomaga uratowanym Żydówkom „wtopić się w tłum” - zabieg na dłonie, umiejętnie wykonany makijaż, lekko pofarbowane włosy, ale też operacja nosa. Do tego nauka przyrządzania schabu i 7 grzechów głównych - to sposoby na przetrwanie.

Cała fabuła podzielona jest na rozdziały, które dotyczą kolejnych ważnych w życiu Mady, kobiet - Żydówek, które zawdzięczają jej wszystko. Skupiamy się na losach kilku z nich, na początku czytając coś w rodzaju strumienia świadomości, zatapiając się w tak różne postaci, które łączy właśnie Mada. Każda z tych historii jest różna i wzruszająca na swój sposób, chyba wszystkie przypadły mi do gustu, jeśli można tak powiedzieć. Piękne relacje wywiązują się w tym pełnym brzydoty świecie. Człowieczeństwo, wiara w ludzkość, dobroć, pracowitość i zaradność Mady, to przepis na przetrwanie dla wielu dusz.

Oczywiście historia, choć zawiera prawdziwe elementy, jak podstawy działalności Mady i sama jej postać, jest w większości fikcją literacką. Aczkolwiek wydaje się, że losy poszczególnych kobiet, z pewnością można było odnaleźć na kartach życia, wielu mieszkańców Warszawy. Podobały mi się niezmiernie wplecione w fabułę nawiązania do wydarzeń ważnych społecznie i historycznie - zarówno uwolnienie Rudego z Kamieni na szaniec, w tle informacje o powstaniu w getcie i tym warszawskim. Ale do tego dużo elementów z kultury żydowskiej, legendy i mądrości, tradycje sprzed wojny. To sprawia, że książka ma wielki ładunek nie tylko emocjonalny, ale też poszerzający horyzonty Czytelnika.

Bardzo wzruszyły mnie informacje zawarte w drugim posłowiu od Autorki (zachęcam do zapoznania się) - to tylko pokazuje jak czasem pisarstwo może wpływać na wiele losów. Łamią serce dalsze losy postaci książki i samej Mady, zapomnianej bohaterki. „Przypisywanie mi bohaterstwa z tytułu nieustannego narażania życia jest niestety mylnym sądem. Po prostu działam podświadomie, niejako egoistycznie, odczuwając cierpienia innych jako własne.” - piękne podsumowanie Mady, w jej własnych słowach.

Ta książka na długo pozostanie ze mną, właśnie ze względu na te wiarę w drugiego człowieka i nieustający optymizm, ale też gorzkie zakończenie historii.

Współpraca barterowa

Czy wiecie, że bohaterka powieści to postać autentyczna ? Mada Walter była wykształconą kobietą, która przed wojną ukończyła medycynę w Zurichu i planowała stworzyć szkołę zdrowia. Niestety realizację projektu przerwał wybuch II wojny światowej. Stworzony w Warszawie o mieszczący się przy ulicy Marszałkowskiej Instytut Piękności pełnił funkcję nie tylko salonu kosmetycznego. Był miejscem, w którym działała grupa pomocy Żydom, a Mada organizowała uciekinierom fałszywe dokumenty, szukała miejsca schronienia, pomagała w zatrudnieniu. Szacuje się, że wraz z rodziną pomogła przeżyć okupację ponad 300 ludziom. Po wojnie zaś została odznaczona tytułem Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata.

Jest to wznowienie powieści inspirowanej prawdziwymi wydarzeniami właśnie z życia Mady Walterowej. Pomagała, pokładała wielką wiarę w ludziach, uważnie słuchała, zawsze była gotowa zatrzymać się, by pochylić się nad czyimś zmartwieniem, smutkiem . Obalała zabobony i mity dotyczące zdrowia czy pielęgnacji .

Cztery najważniejsze kobiety w jej życiu - Sara, Zoja, Lea i Dalila, dzięki którym sama została ocalona.

Sara Kemnitz (Stefania) - królowa kabaretu nocnej Warszawy opowiada swą historię synowi Mady - Ryszardowi. Kiedy wypadkowi ulega gwiazda Pawiego Piórka - Katarzyna Rumeld zwana Motylkiem, to ona miała ją zastąpić. Jednak przysporzyło jej to wrogów i podejrzewano ją , że stoi za tym wypadkiem . Po oczyszczeniu z zarzutów za zagoda właściwą teatru Penzona staje się gwiazdą kabaretu o pseudonimie Księżniczka. Nadal piękna -choć z okrutnym świadectwem wojny na twarzy- prowadzi tajną działaność.

Dalila ( Danuta Korzeniewska) - żona rabina i matka. Synowie robią wszytko, by rodzice przedostali się na aryjska stronę, bo tam mogą przetrwać i dać innym nadzieję . Mimo pomocy Mady Dalilę bardzo drażniła doktorowa. Jednak podejmuje się wykonania zadania w imię słusznej sprawy …

Zoja Lewenstein (Zofia Krawiec) - żona wybitnego germanisty, była sekretarką w getcie, pracująca dla podziemia.

Lea (Lidia) opowiada o wyjściu z getta. Walterowa cierpiąca pod tracie córki i Lea przeżywająca rozstanie z matką postanawiają być dla siebie jak matka i córka. Ponadto Mada chce przekazać jej całą swoją wiedzę.

Róża Szwajcerowa (Rozalia Grzędowska) była uczennicą doktor Walter. Nie jest zadowolona z długu wdzięczności, jaki ma wobec swej wybawicielki .

Okazuje się też, że Zoja zna Różę i postanawia zachować czujność i ostrzega przed nią Madę. Czy słusznie ?

Kto ratuje jedno życie, ocalą cały świat.

To przepiękna powieść o odwadze, poświęceniu, ale również o samotności i wszechogarniającym strachu o najbliższych. Gorąco polecam.