Dewajtis. Wydanie serialowe

"[Dewajtis] Stał wśród polanki, obok świętych kamieni, dęby wnuki z daleka otaczały go kołem, olbrzymi, dotąd krzepki, w koronie z zielonych liści, potężne konary, niby ramiona, wyciągał w górę (...)"

W związku z serialową adaptacją powieści Marii Rodziewiczówny "Dewajtis", wydawnictwo Nowa Baśń zdecydowało się na wznowienie tego tytułu z filmową okładką. Do rąk czytelników trafiła wyjątkowa publikacja w twardej oprawie, wzbogacona o wywiad z odtwórcami głównych ról: Marka Czerwana i Ireny Orwid. Przyznam, że takie dzieła mają dla mnie szczególne znaczenie i z pewnością książka ta będzie stanowić ozdobę mojej biblioteczki.

Aż wstyd przyznać, ale do tej pory nie miałam okazji zapoznać się z piórem autorki. Polecały mi ją zarówno moja mama, jak i babcia, jednak zawsze coś stawało na przeszkodzie. Na szczęście w końcu nadszedł czas, gdy mogłam zasiąść do lektury jednej z książek pisarki. Przyznam, że powieść tę czyta się zdecydowanie inaczej niż współczesne publikacje. Tutaj wszystko jest inne, począwszy od sposobu prowadzenia fabuły, na słownictwie skończywszy. Nieraz czytałam historie stylizowane na ten okres, ale mimo dokładnego researchu pisarzy trudno jest tak wiernie oddać ducha epoki, jak czynią to napisane w tamtym czasie książki. Zarówno szyk słów oraz ich, często wydawałoby się sztuczne zestawienie, są nie do podrobienia.

Bohaterem tej książki jest wieloletni dąb Dewajtis. Piszę bohaterem, bo autorka wspomina o nim jak o żywej istocie, która uczestniczy w rozgrywających się wydarzeniach. W jego sąsiedztwie mieszka Marek Czertwan, mężczyzna o niemal stalowych nerwach. Przez obcych często określany jest mrukiem, z uwagi na rzadko spotykaną powściągliwość. Mężczyzna ten został zobligowany przez umierającego ojca do gospodarowania w nienależącym do niego majątku, powierzonym mu przez przyjaciela rodziny. Choć prośba ta wydaje się zupełnie nie w smak bohaterowi, w żaden sposób nie daje on tego po sobie znać. Ufnie postępuje zgodnie z wolą nieboszczyka, choć przez to zamyka sobie drogę do własnego szczęścia.

Na przykładzie Marka autorka obrazuje całkowite zawierzenie ludzi młodego pokolenia starszym, zasługującym na szacunek ludziom. Myślę, że dziś mało kto zastosowałby się do poleceń zmarłego, zwłaszcza w sytuacji, gdy jego prośba byłaby mu zdecydowanie nie na rękę. Czasy, o których pisze Rodziewiczówna były zupełnie inne, pełne wzniosłych ideałów i poświęceń. I choć postępowanie Marka już wtedy można było uznać za godne podziwu, świadczyło o najwyższym posłuszeństwie i niezłomnych harcie ducha.

Sytuacja bohatera zmienia się na korzyść, gdy wraca jeden ze spadkobierców majątku, tym samym uwalniając go z danego słowa. Niestety los bywa przekorny, o czym mężczyzna przekonuje się na własnej skórze już wkrótce.

"Dewajtis" to powieść o miłości, jednak jakże inna od tych które znamy dziś. Uczucie między bohaterami jest bardzo delikatne, niemal niewidoczne, wyrażone głównie uczynkami, a nie słowami. I choć można tu zauważyć porywczość charakterystyczną dla romantyzmu, w głównej mierze mamy do czynienia z pozytywistycznymi ideami miłości. Prąd ten przejawia się również w postępowaniu Marka, który ciężką pracą dążył do poprawy warunków bytu innym. Bardzo wyraźnie dochodzą tu też do głosu myśli patriotyczne. Autorka zwraca uwagę na niechęć lokalnej społeczności do Niemców oraz ich ogromne przywiązanie do Ziemi, wyrażające się przez brak zgody na jej rozczłonkowanie oraz sprzedaż obcokrajowcom.

"Dewajtis" to lektura poruszająca serca czytelników na różnych płaszczyznach. Czyta się ją inaczej niż współczesne książki, z większą uwagą, a nawet pewnym namaszczeniem. To obraz dawnej rzeczywistości, świadectwo życia i kultury Polaków mieszkających na dawnych ziemiach polskich. Zdecydowanie warto się z nią zapoznać.

Moja ocena 8/10.

W moim przypadku, o ile zdarza mi się przeczytać coś autorstwa zagranicznych pisarzy, o tyle naszych rodzimych czytałam ostatnio pewnie przy okazji lektury szkolnych w liceum. Tym bardziej cieszę się, że Dewajtis, dzięki ekranizacji, przechodzi obecnie drugą młodość, a gdy usłyszałam jeszcze, że mój tata czytał ją lata temu, tym bardziej musiałam się z nią zapoznać.

Co otrzymałam? Pasjonującą opowieść o głębokim, szaleńczym wręcz umiłowaniu i ukochaniu ziemi ojcowskiej. O walce o wartości, które powinny znajdować się zawsze na pierwszym miejscu w życiu człowieka - oddaniu rodzinie, pomocy międzyludzkiej, miłości czy szacunku do przyrody. Tytułowy Dewajtis to prastary dąb, który góruje nad innymi drzewami w puszczy na Żmudzi. Sprawuje pieczę nie tylko nad mieszkańcami lasu, ale też ludźmi. Łączy w sobie słowiańskie wierzenia w pradawne bóstwa i życie w poczuciu wspólnoty z naturą. Ten wątek urzekł mnie chyba najmocniej, a podejrzenie go oczyma pisarki, która tworzyła na przełomie XIX I XX wieku jest tym bardziej ogromnie ciekawe.

Pewnie zastanawiacie się jak jest z odbiorem tej książki, która jednak powstała ładnych parę lat temu. Muszę was uspokoić. Historię młodego Marka Czertwana, który obiecał ojcu leżącemu na łożu śmierci opiekę nad majątkiem jego przyjaciela, czyta się naprawdę przyjemnie. Spora ilość tekstu to dialogi, które po wczytaniu się w tekst z dawnych lat płyną naprawdę sprawnie.

Naprawdę polecam wam zapoznanie się z tą książką. To klasyka polskiej literatury, być może nawet nie tak znana jak inne książki Rodziewiczówny. Ja teraz koniecznie muszę zapoznać się z innymi jej powieściami.

Oglądaliście ekranizację?

Marek Czertwan związany przysięgą daną ojcu musi zająć się żmudzkim majątkiem Poświcie, należącym do przyjaciela ojca, powstańca Kazimierza Orwida. Uciążliwy obowiązek staje się przyczyną zrujnowania życiowych planów chłopaka, ale odnalezienie spadkobierców Orwida daje mu nadzieję, że w końcu będzie mógł iść własną drogą. Jednak los jest okrutny, bo nowa sytuacja, w jakiej się znajduje nie jest końcem walki Czertwana o ziemię i majątek. Teraz będzie musiał walczyć z wyzyskującą go rodziną i chciwymi sąsiadami. Nieoczekiwanie w nierównej walce z niemal całym światem zyskuje sojusznika w postaci Ireny Orwid. Wkrótce Marek i Irenka odkrywają, że są sobie coraz bliżsi.

Do niedawna słowo Dewajtis kojarzyło mi się jedynie z pseudonimem, który obrała sobie harcerka z Szarych Szeregów. Wszystko zmieniło z chwilą aż usłyszałam o serialu Dewajtis, który został wykreowany na podstawie książki Marii Rodziewiczówny. Niedługo potem dostałam propozycję zrecenzowania książki Dewajtis. Nie wahałam się ani chwili.

Z początku trudno było mi przywyknąć do pióra autorki… Wiadomo… Książka została napisana pod koniec XIX wieku. Jednak z czasem przywykłam do niego i bez problemu wciągnęłam się w historię Marka i Ireny. Była naprawdę ciekawa! I nieco przypominała mi moje ukochane Nad Niemnem…. Polubiłam klimat Dewajtis. Dzięki książce mogłam obracać się w świecie, który skończył tak dawno temu! Dewajtis pokazała, że świat zmienia się a zalety i wady ludzkie pozostają takie same. Wciąż mają takie same namiętności i troski…

Sama Dewajtis to niezwykła historia, która barwnie opisuje radości, troski oraz rozterki dwójki młodych bohaterów. To historia opowiadająca o sile miłości, prawdziwej przyjaźni, prawdziwych wartościach, honorze i przywiązaniu do ojcowizny i małej Ojczyzny. Jeśli jeszcze ktoś nie poznał tej książki niech to szybko nadrobi.

„Dewajtis” to książka, którą na początku ciężko się czyta ze względu na styl, jakim została napisana. Ale gdy już przywykłam to tego patetycznego sposobu pisania autorki, to czytało mi się naprawdę bardzo dobrze. Tytuł ten doczekał się ekranizacji i w książce wydanej przez znajduje się dodatek. Jest to wywiad z Michaliną Olszańską i Karolem Dziubą. Ja jeszcze nie oglądałam. Chciałam najpierw przeczytać książkę, a dopiero obejrzeć serial.

„Dewajtis” to historia o miłości. O miłości do niej, ale również do natury i ziemi. Autorka w bardzo szczegółowy sposób opisuje zwyczaje panujące pod koniec XIX wieku. I chociaż ostatnio w moje ręce trafiło wiele książek opisujące minioną epokę, to chyba żadna nie zrobiła na mnie aż takiego wrażenia. Na pewno jest to zasługa tego, że autorka żyła w tamtym okresie. Nie jest osobą, która po ponad 100 latach stara się oddać klimat XIX polskiej wsi. Pani Maria to widziała, czuła i tym żyła.

„Dewajtis” opowiada historię Marka Czertwana, który po śmierci ojca musi zając się majątkiem. Marek nie jest zadowolony ze swojej spuścizny. Przez nią w końcu musi zmienić swoje plany. Niespodziewanie w jego życiu pojawia się prawowita spadkobierczyni, Irena Oriwd. Jak dalej potoczą się losy tych bohaterów? Przekonacie się sami.

Oprócz żywych dialogów, które przybliżają minioną epokę, autorka cudownie oddała piękno kresowej przyrody. I jeśli lubicie klasyki literatury, to koniecznie musicie sięgnąć po „Dewajtis”.