Cela nr 24. Rozmowy z dożywotnimi

„…w tej publikacji nie ma niewinnych. Może są tacy, których rola była mniejsza, inna: byli na miejscu, nie zapobiegli, przytrzymali, prowadzili na rzeź, chcieli nastraszyć. Wyszło inaczej…”

Dawno nie czytałam reportażu, którego fragmenty napawały mnie tak ogromnym smutkiem i paraliżowały skalą ludzkiego bestialstwa…

„Cela numer 24…” nie należy do komfortowych lektur. To pozycja, która niesie ze sobą ogromny ładunek emocjonalny. Zło bezpardonowo panoszy się na kartach niniejszego reportażu, zbiera swoje żniwo i sieje pustkę. Ta książka dotyka, wywołuje dyskomfort i trwale odciska na czytelniku swoje piętno. Momentami z ciężarem na sercu i łzami w oczach przedzierałam się przez opisy wywołujące uczucie skrajnej niemocy i niesprawiedliwości. Fragmenty dotyczące krzywdy tych najmłodszych, najbardziej niewinnych są niebywale trudne do przebrnięcia. Autor kreśli [Adres usunięty]. przerażające i niewyobrażalne okoliczności zab*jstwa skatowanego 3,5 letniego chłopca, obrazy, które na stałe wyryły się w mojej pamięci. Bezwzględna brutalność, totalne okrucieństwo, brak jakichkolwiek hamulców. Jak można się tak zatracić? Jak można być tak wyzutym z uczuć, człowieczeństwa?

Śmiało mogę napisać, że lekturę tej książki się wręcz przeżywa, a świadomość, że czytamy o wydarzeniach, które miały miejsce w rzeczywistości potęguje ten emocjonalny odbiór. Omawiany reportaż to podróż po najmroczniejszych zakamarkach ludzkiej natury, zapis spraw kryminalnych, które mrożą kr*w w żyłach i rozmów twarzą w twarz ze skazańcami, którzy odebrali życie innym.Podczas lektury czytelnik odczuwa ten ogromny ciężar popełnionych czynów niedozwolonych, słyszy metaliczny dźwięk zatrzaskiwanych krat celi torujących drogę do wolności, staje się świadkiem niewyobrażalnych tragedii, które trwale wwiercają się w umysł odbiorcy.

Abstrahując jednak od tragizmu opisywanych zbr*dni, trzeba przyznać, że niniejszą książkę czyta się niezwykle płynnie i z permanentnym zaintrygowaniem. Ta pełna mroku pozycja uświadamia, poszerza horyzonty, skłania do głębszej refleksji, aż wreszcie wstrząsa i niezwykle intryguje. Dla miłośników true crime zdecydowanie pozycja obowiązkowa.

Książka składa się z 24 wywiadów przeprowadzonych w zakładach karnych.

Nie ma w niej miejsca na sensację, tanią emocjonalność czy próby usprawiedliwiania zbrodni. To trudne rozmowy, z ludźmi, którzy popełnili czyny niewyobrażalne – zbrodnie z premedytacją, w afekcie, pod wpływem substancji, w wyniku patologii, która przez lata narastała. Zabójstwa dzieci, gwałty, akty przemocy tak brutalne, że samo czytanie o nich wywołuje wstrząs. Autor nie ocenia – słucha.

————

Zbigniew Nowak w swojej książce „Cela numer 24. Rozmowy z dożywotnimi” podejmuje temat, od którego większość społeczeństwa instynktownie ucieka – rozmowy z osobami skazanymi na najwyższy wymiar kary - dożywotnie pozbawienie wolności.

To publikacja surowa, pozbawiona złudzeń, stawiająca czytelnika twarzą w twarz z ludźmi, których media najczęściej opisują jednoznacznie: bestie, potwory, mordercy. A jednak Nowak, z ogromnym ryzykiem emocjonalnym i psychicznym, podejmuje próbę pokazania ich historii z innej strony – ich własnymi słowami.

To nie jest książka dla każdego. Trzeba ją czytać powoli, z przerwami, z dystansem. Bo każda kolejna historia to emocjonalny rollercoaster – od odrazy, przez współczucie, aż po zadumę. Nowak oddaje głos tym, których społeczeństwo najchętniej by wymazało z pamięci. To ich punkt widzenia, często gorzki, pełen refleksji nad straconym życiem, ale też – co zaskakujące – świadomości krzywd, które wyrządzili. Część z nich mówi o swojej winie otwarcie, inni nadal ją wypierają lub relatywizują. I właśnie ta szczerość, nieupozowana forma wypowiedzi, jest największą siłą tej książki.

Ważnym elementem są także krytyczne obserwacje dotyczące polskiego systemu penitencjarnego. Wielu rozmówców wskazuje te same problemy: brak realnej resocjalizacji, niedostosowane warunki psychologicznej pomocy, brak zajęć aktywizujących czy perspektyw na jakiekolwiek zmiany. To głosy ludzi, którzy – choć zamknięci – nadal żyją, czują, mają rodziny, dzieci, niekiedy wnuki.

To książka o systemie, który musi się zmienić, jeśli naprawdę wierzymy w sprawiedliwość, a nie tylko w odwet.

💙 𝚁𝚎𝚌𝚎𝚗𝚣𝚓𝚊 💙

// współpraca recenzencka @wydawnictwomuza //

🅃🅈🅃🅄🄻: Cela numer 24

🄰🅄🅃🄾🅁: Zbyszek Nowak

🅂🄴🅁🄸🄰: Narodziny królowej (Tom 1)

🅆🅈🄳🄰🅆🄽🄸🄲🅃🅆🄾: @wydawnictwomuza

🄾🄲🄴🄽🄰: 9/10⭐

Pewnie wielu z Was tego nie wie, ale jestem licencjatem Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Na swoich studiach słyszałam o wielu sprawach, oraz o tym jak realnie przebiega resocjalizacja, jak działa Służba Więzienna w Polsce.

Rzadko też macie okazję czytać na moim profilu recenzje reportaży. Osobiście lubię po nie sięgać, jednak są to zazwyczaj lektury bardziej wymagające lektury, na które muszę poświęcić dużo więcej czasu.

Ciężko jest mi tutaj cokolwiek o tej książce powiedzieć, więc może zacznę od tego, czym w ogóle jest „Cela numer 24”.

Ta książka jest pierwszym tego typu reportażem w Polsce. Są w niej zawarte 24 rozmowy ze skazanymi na dożywocie. Poruszane są tutaj oczywiście bardzo trudne tematy, bo nikt nie jest tam za niewinność. Przemoc, choroby psychiczne, uzależnienia od różnych substancji, to tylko wierzchołek góry lodowej.

I tak jak opisałam, tym dokładnie jest ta książka. Wywiadami ze skazanymi, którzy stwarzają realne zagrożenie dla otoczenia. Poruszany jest w tej książce również temat resocjalizacji, przemiany i wybaczenia, ale i kary śmierci. Z własnego doświadczenia, które nabyłam podczas studiów, wielu rozmów z osobami pracującymi w SW, ale również i praktyk, mam wyrobione jedno zdanie. Resocjalizacja w Polsce (jak i większości innych krajów) nie działa. Niestety, ale taka jest bolesna prawda. Nie mówię tutaj tylko o tych skazanych za poważne przestępstwa, ale i o takich, co są skazani na krótkie wyroki. Większość z tych osób nie odnajduje się po wyjściu na wolność. Dodatkowo więzienie jest miejscem, gdzie zdobywają nowe, jeszcze gorsze znajomości niż mieli na wolności. Odsetek osób zresgocjalizownych jest naprawdę niewielki i jest to przykre.

Książka ta nie jest pozycją dla osób o słabych nerwach. Szczególnie, że nie mamy tutaj doświadczenia z fikcja literacką. To co jest opisane w tej książce, wydarzyło się na prawdę, a co ludzie istnieją.

„Cela numer 24. Rozmowy z dożywotnimi” to kolejna publikacja autora o takiej tematyce. Pierwsza wywołała ogrom emocji, ta również, ale ciut mniej. Może wiedziałam już czego się spodziewać i byłam przygotowana, niemniej jednak jest to ciekawa publikacja i czytałam z wielkim zaangażowaniem i ciekawością.

Autor, po raz kolejny wykonał kawał świetnej reporterskiej pracy, rzetelnie i z dokładnością podszedł do tematu, jak i samych osób z którymi rozmawiał. Na pewno te rozmowy nie należały do łatwych, trzeba było zachować bezstronność i profesjonalizm, z każdego pytania to wybrzmiewa.

Wszystkie rozmowy ciekawe, niektóre skłaniają do refleksji, przemyśleń, sięgnięcia po więcej informacji, inne zaś zapadają w pamięć. Większość, to głosy osób pochodzących z dobrych rodzin, sami nie potrafią wytłumaczyć jak do tego doszło. W tej publikacji wybrzmiewa człowiek i jego sytuacja w izolacji. Często są to osoby, które czyn zabroniony popełniły w młodości, teraz to dojrzałe osoby, które na świat patrzą inaczej. Dużo jest rozmów na temat więzienia, jak przebiega odbywanie kary, jak wygląda ich codzienność, ich przemyślenia i plany, jaką drogę już przeszli w tym miejscu. Z rozmów wynika, że resocjalizacja u nas nie istnieje, w momencie zmiany więzienia cała procedura zaczyna się od nowa, a to co już zrobili nie ma znaczenia. Dużo z nich twierdzi, że żałują za swoje czyny, zgadzają się z zasądzoną karą, ale chcieliby dostać drugą szansę i wyjść na wolność. System im nie ufa, nikt nie chce wziąć na siebie tej odpowiedzialności. Nikt nie twierdzi, że każdy z nich przeszedł przemianę, ale nie można wszystkich mierzyć jedną miarą, przestępstwa są różne, inna skala, niektórzy żałują, inni nie.

Na prawdę rzetelne podejście do tematu, dodatkowo we wstępie wypowiada się prokurator, sędzia oraz dr Bogdan Lach. Skłania do rozmów i przemyśleń o wymiarze sprawiedliwości, jak to wszystko funkcjonuje, zasadności kary dożywotniej. Po przeczytaniu te historie zostają z czytelnikiem na dłużej.

Jeśli interesuje Was taka tematyka polecam sięgnąć po te publikacje.

“Cela numer 24” to drugi reportaż Zbyszka Nowaka oparty o rozmowy z więźniami odsiadującymi wyrok dożywocia, i choć zbudowany na bardzo podobnych zasadach co pierwszy („24 razy dożywocie”), to wydaje się nieco bardziej dopasowany pod kątem potrzeb czytelnika. Mianowicie rozmowy z osadzonymi zajmują nieco więcej miejsca, wstęp, które jest przytoczeniem sprawy z dokumentów sądowych i mediów, jest mocno ograniczony - to dobrze, te informacje przecież nie są na tak potrzebne, jak te rozmowy, dzięki którym możemy się faktycznie przyjrzeć rozmówcom autora. Bo po drugiej stronie są ludzie. Ludzie, którzy popełnili czyn okropny, niewybaczalny. Odebrali życie. Niektórzy zrobili to w sposób prawdziwie bestialski, niektórzy jakby przypadkowo, a jeszcze inni twierdzą, że w ogóle tego nie zrobili. Rozmówcy są różni, w różnym wieku, na różnym etapie odbywania kary, w różnej sytuacji rodzinnej, materialnej i psychicznej. Jedni to prawdziwi psychopaci, inni wydają się szczerze żałować tego, co zrobili, chcą zadośćuczynić. Tylko czy człowiek, który dopuścił się takiej zbrodni, faktycznie może zasługiwać na drugą szansę? Autor reportażu nie ocenia - słucha, spisuje, szuka w rozmówcach ludzi. Ich emocji, ich nadziei, ich marzeń o przyszłości, które nieraz trzymają ich przy życiu. Oczywiście jest też więcej - jest temat sprawiedliwości kary, jest temat prawa, resocjalizacji i kondycji więziennictwa. Reportaż opracowany solidnie, dający szerokie spojrzenie na tych, którzy w więzieniach odbywają najsroższą z możliwych kar. Myślę, że każdy fan literatury kryminalnej powinien się z tym tytułem zaznajomić, dobrze uświadamia temat zbrodni i kary w życiu prawdziwym.