Autostrada łez

RECENZJA „Autostrada Łez” Jessica McDiarmid, tłumaczenie: Anna Rosiak.

Ciężko jest mi ubrać w słowa to, o czym jest ta książka.

Autorka - Jessica McDiarmid, przeprowadziła wywiady z najbliższymi osób, które zaginęły na tzw. „Autostradzie łez” w Kanadzie. Przedstawiła ich historie w sposób zwięzły ale dokładny. Starała się zostawić ślad po osobach, które zaginęły. Dać głos tym, którym został on brutalnie zabrany…

***

Dlaczego ludzie dzielą wszystko? Dlaczego muszą stawiać jednych na piedestale a innych na marginesie? Dlaczego gdy ginie BIAŁA dziewczyna, to mówi o tym cały świat a gdy stanie się coś złego z kimś o odmiennym kolorze… jak często widzicie w mediach informacje o zaginięciach osób „kolorowych”? Nie mówię tylko o telewizji Polskiej. Oczywiście u nas wciąż przeważa kolor biały, ale weźmy na przykład Kanadę o której pisze autorka.

Ktoś może powiedzieć, że świat ewoluuje. Że stajemy się mniej fobiczni. Mniej homofobiczni, mniej fatfobiczni itd… ale czy rasizm również odchodzi do lamusa?

W Kanadzie, pomimo iż była masa zaginięć dziewczyn rdzennych, to wciąż nie wprowadzono normalnej bazy zaginionych! Rozumiecie to?

Czy nikt się nie przejmuje tym, że kogoś córka, żona, przyjaciółka, siostra… zaginęła? Ktoś ją uprowadził, zabił, zgwałcił…?

Bliscy zaginionych tworzą marsze po Autostradzie łez, by oddać im głos. Przypomnieć, że tam wydarzyło się coś ZŁEGO.

Powinniśmy nagłaśniać takie akcje. Nie zapominać o nich.

W Polsce również dochodzi do zaginięć, porwań, gwałtów czy zabójstw - i tutaj społeczeństwo stara się temu przeciwstawiać, pomagać, szukać… ale zadajcie sobie pytanie, ile osób poszło by szukać kogoś, kto nie byłby stąd? Kto nie byłby tak samo uprzywilejowany jak ON.

Dla mnie ta książka jest niczym pomnik dla osób, o których mieszkańcy Kanady nie chcą pamiętać.

Mimo, iż czuję jakbym patrzyła na to tylko z boku, to mam łzy w oczach. Przykro mi, gdy pomyślę ile osób traci życie tylko dlatego, że ludzie są znieczuleni. Nie chcą kogoś szukać a co dopiero bronić czy… szanować.

W książce zobaczycie prawdziwe zdjęcia, realne historie, ogromne cierpienie. Warto po nią sięgnąć, albo chociaż puścić informację dalej.

Nie bądźmy obojętni. Szanujmy się wzajemnie. Kochajmy drugiego człowieka. On również na nas patrzy, takimi samymi oczami.

Kto wie, co czuje, myśli… może to skrywany lęk i smutek?

Czy polecam? Oczywiście. Nie jest to łatwa lektura. Ba. Nie każdemu się spodoba, ale sam fakt, że porusza temat o którym tak mało się mówi u nas - warto. Nie będę wystawiać tutaj oceny za temat książki, bo bardzo poważnie do tego podchodzę. Mogę napisać tylko, że gratuluję autorce tego, że podjęła się tak ciężkiego tematu oraz Wydawnictwu Relacja, że wydali tę książkę.

Czyta się ją ciężko. Nie można od tak usiąść i przeczytać całości, bo każdy rozdział rozdziera serce. Jest mnóstwo informacji. Trzeba dobrze się zastanowić i przemyśleć to, co przekazuje nam autorka. Żałuję, że zdjęcia są czarno-białe, ale rozumiem ich sens. Nie tylko to, że niektóre są już stare, ale sam klimat książki jest… po prostu smutny.

Słyszeliście kiedykolwiek o Autostradzie Łez? Pierwszy raz o niej usłyszałam właśnie dzięki tej książce, a później odsłuchałam kilka podcastów poruszających tę sprawę, aby dogłębniej zrozumieć temat.

.

A teraz zacznijmy od samego początku, co to jest ta Autostrada Łez i dlaczego zrobiło się o niej w ostatnim czasie tak głośno?

Autostrada Łez to 720- kilometrowy odcinek autostrady nr 16 w Kanadzie. Miejsce zalesione z dzikimi terenami górskimi, bardziej uczęszczane przez dzikie zwierzęta, niż ludzi, ale nie do końca.... Jest to idealne miejsce dla morderców i psychopatów.

.

Droga ta jest rzadko uczęszczana, a większość rozsianych wzdłuż niej miasteczek zamieszkiwanych jest przez ludność z rdzennych społeczności. Brak zasięgu telefonu lub linii autobusowej, spowodowało, że ludzie byli zmuszani poruszać się pieszo wzdłuż tej autostrady, bądź podróżować autostopem, co było wręcz bardzo ryzykowne. Niestety większość tych ludzi była biedna i nie miała innego wyjścia, jak wybierać taki środek transportu, a nie inny.

.

Od pewnego czasu ta Autostrada wzbudza wielki lęk wśród podróżujących. Przejeżdżając nią, można zobaczyć bilbordy ze zdjęciami kobiet zaginionych informujące, aby nie podróżować z nieznajomymi. Od 1969 roku miały tutaj miejsce liczne zaginięcia i morderstwa, w większości kobiet, głównie rdzennych mieszkanek Kanady. Miejscowa ludność twierdzi, że takich przypadków było 46, dane policyjne jednak mówią o liczbie 18 zaginionych. Te sprawy nie zostały rozwiązane do dnia dzisiejszego.

.

Rodziny ofiar nigdy się nie poddały i nadal walczą w poszukiwaniu sprawiedliwości i prawdy.

Z reportażami u mnie jest tak, że sięgam po nie zdecydowanie zbyt rzadko. Zazwyczaj wtedy, kiedy dany temat mnie zainteresuje, a ten bardzo mnie zaintrygował.

Tytułowa AUTOSTRADA ŁEZ to 725-kilometrowy odcinek autostrady w północno-zachodniej części Kolumbii Brytyjskiej w prowincji Kanady. Droga ta ciągnie się przez zalesione tereny, niekiedy bez zasięgu komórkowego, co stanowi istny raj dla zwyrodnialców, bo właśnie tam kilkanaście kobiet i dziewcząt straciło życie lub przepadło bez wieści. Niektóre ze spraw do tej pory nie zostały wyjaśnione.

Autorka tym tytułem porusza, ukazując emocje poszkodowanych rodzin, i zarazem oddaje hołd wszystkim rdzennym kobietą, bo niestety większość śledztw dotycząca tych osób zastała potraktowane po macoszemu.

Również uważacie, że pewne grupy społeczne są bardziej narażone od innych?

720-kilometrowy odcinek kanadyjskiej autostrady nr 16 owiany jest złą sławą. To tam od ponad pięćdziesięciu lat znikają kobiety, szczególnie rdzenne mieszkanki, a większość spraw wciąż pozostaje nierozwiązana. Szacunkowe liczby zaginięć przytłaczają, a i tak uważa się, że są mocno zaniżone. Policja często pozostaje bezsilna, a gdy zaginiona jest przedstawicielka pierwszych ludów ilość błędów w śledztwie przytłacza.

Jessica McDiarmid mówi o zaniedbaniach, niedociągnięciach czy bagatelizowaniu spraw. O różnicach w postępowaniu władz i społeczeństwa, gdy zaginiona jest kobieta biała, a gdy to samo spotyka rdzenną mieszkankę. Ale nie skupia się wyłącznie na tym. Autorka mówi o ludziach z krwi i kości, nie kolejnych numerach w statystykach. Przedstawia historie ich rodzin i ich samych. Kreśli portrety i zaznacza jak zniknięcie wpłynęło na bliskich. Przywraca pamięć o zaginionych, a robi to w sposób, który szczególnie uderza, bo każda z nich staje się człowiekiem, nie numerem. A ich historie stają się opowieścią o rasizmie w Kanadzie od czasów kolonizacji do dzisiaj. Jessica wspomina owiane złą sławą szkoły z internatem i pokazuje ich szkodliwy wpływ na ofiary systemu. Mówi o odbieraniu dzieci rdzennym mieszkańcom, które praktykowane bywa do dzisiaj, choć w innej formie. Pokazuje jak rasizm odbiera możliwości rozwoju i sprawia, że ludzie powoli się staczają. Przypomina o odbieraniu ziemi, zamykaniu w rezerwatach i przytłaczaniu ludzi śmiesznymi zasadami. A wszystko to przedstawione jest za pomocą historii ludzi, którzy wraz z lekturą stają się czytelnikowi bliscy.

Podobno istnieje wiele tytułów o autostradzie numer 16 i choć wcześniej nie przeczytałam żadnego z nich, to jestem pewna, że „Autostrada łez" wyróżnia się spośród nich. Jest dobrym reportażem, wobec któremu nie da się pozostać obojętnym. I stanowi lekturę obowiązkową. Po prostu.

przekł. Anna Rosiak