Agata

W małych miejscowościach każdy zna każdego, a plotki przemieszczają się z ust do ust szybciej niż inne informacje. Łatwo tam kogoś skreślić, a jeszcze łatwiej zniszczyć. Wrogie spojrzenia szybko mogą zamienić się na wrogie czyny i nim się obejrzymy może wydarzyć się coś złego. Tym bardziej, gdy wmiesza się w to religia.

O matce Agáty słyszał chyba każdy. Po tym jak postanowiła uciec z mężczyzną, stała się bohaterką okolicznych opowieści na lata, a jej zła sława przeszła na córkę. Miła i pracowita dziewczyna stała się wyrzutkiem, od którego każdy wolał trzymać się z daleka. Ludzie zauważali ją dopiero w momencie, gdy potrzebowali ziół na swoje schorzenia lub uważali, że ktoś rzucił na nich zły urok. Pomoc Agáta bywała potrzebna, ale w ramach zapłaty mogła oczekiwać jedynie na kolejne plotki na swój temat. Nazywana czarownicą prowadziła spokojne życie, ale jak to zwykle bywa — do czasu.

I tutaj pojawia się problem, bo ile powinnam zdradzić, by nie powiedzieć za dużo? Czy wystarczy wspomnieć o tym, że akcja powieści dzieje się w XVII wieku w słowackich Podunajskich Biskupicach? Może należy napisać, że to książka o lęku przed kobiecą wiedzą oraz siłą? Lub nie mam wyjścia i muszę zdradzić to, co sam opis już podpowiada, czyli że to powieść o słowackim Salem i zbyt dużej władzy mężczyzn, szczególnie tych w kościelnych szatach? Bo owszem, „Agáta" to opowieść o polowaniu na czarownice. O sile plotek i kłamstw oraz destrukcyjnym wpływie niewystarczającej wiedzy. O przemocy, jakiej doświadczały (doświadczają) kobiety i mechanizmie władzy, wobec którego bywamy bezsilni.

Denisa Fulmeková swoją minipowieść napisała w sposób, który momentami przypomina kronikę realnych wydarzeń. Bez zbędnych kwiecistości nakreśliła historię smutku i niechęci. Jej bohaterowie pełni są wad i zalet, a na zaledwie stu sześćdziesięciu ośmiu stronach nie tylko spróbowała pogłębić ich psychikę, ale też zdążyła postawić ich przed kilkoma wyzwaniami. Mimo tego, ile udało jej się zawrzeć w tekście — akcja się nie spieszyła, a kolejne wydarzenia płynnie po sobie następowały. Jak autorce udało się tego dokonać? Nie wiem, ale jestem pełna uznania.

Mam miękkie serce dla książek o tak mrocznym klimacie, gdzie magia zdaje się czaić w cieniu i nie przynosi nic dobrego. Jej istnienie jest równie prawdopodobne co jej nieistnienie, a niezależnie od tego, to ludzie są największym zagrożeniem. Sceneria jest zielona i ciemna, a wydarzenia sprawiają ból. Tak, cenię takie tytuły. Tym bardziej gdy proza autorów każe mi czuć wiele.

przekł. Olga Stawińska

Agata jest zielarką, nie żadną wiedźmy, nie czarownicą. Kobietą, ktira zna się się ziołach, potrafi przygotować z nich wywary, napary, maści i która, jeśli tylko potrafi to, pomoże drugiemu człowiekowi. Nie wszystkim w Podunajskich Biskupicach to się podoba. I tak jedno słówko rzucone przez kogoś urosło do plotki, ta stała się oszczerstwem, żeby przeistoczyć się w klęskę tytułowej Agaty.

Ciężko mi napisać o czym konkretnie jest ta historia. Można powiedzieć, że o życiu każdego z nas, bo każdego dnia w jakiś sposób dotykają nas plotki i ploteczki. Mniej lub bardziej szkodliwe, jedni się przejmują a inni nie. Nie zmienia to faktu, że słowa mają moc i raz wypowiedziane potrafią wprowadzuc w ruch machinę, która ciężko zatrzymać.

Mimo iż akcja powieści rozgrywa się w XXVII wieku to w tej wsi rządy sprawują kobiety. Nie formalnie oczywiście, ale potrafią każdą sytuację poprowadzić do finału takiego jakiego one by sobie życzyły, trochę manipulują. Widać jaką mają siłę i moc sprawczą.

Te kobiety chcą być kobietami wolnymi, chcą decydować same o sobie a nie być skazane na łaskę lub nie łaskę mężczyzny.

Niestety za swoją wiedzę, indywidualność, dobroć i charyzmę przyjdzie zapłacić Agacie wysoką cenę...

Agata wiedziała więcej niż inne kobiety. Ziołolecznictwa uczyła ją babka, która z wiedzą wpoiła jej też poczucie własnej wartości. Za mąż wychodzi dość późno i nie jest to kwestia namiętnej miłości  tylko cichej uległości wobec rodzica. Do Agaty przychodzą ludzie, których przerastają problemy, a jeden z tych nagłych wypadków diametralnie odmieni życie młodej zielarki.

Nie będę ukrywać, że historia, choć niewielka objętościowo, niesie ze sobą ogromny ciężar emocjonalny, który przytłacza fatalizmem. Autorka nie siląc się na wysublimowane figury stylistyczne, pokazuje całą degrengoladę życia społecznego XVII wieku, gdzie kobiety, ale nie tylko one, niewiele mają do powiedzenia, ich decyzyjność jest bliska zeru, a jakiekolwiek odstępstwo od ówczesnej normy karane jest ostracyzmem lub śmiercią.

Poziom egoizmu poszczególnych postaci pojawiających się na drodze głównej bohaterki wybija się ponad karty spisane przez Fulmekową. Bez względu na warstwę społeczną liczy się interes własny, i choćby po trupach, osiąganie własnego celu. Spokój i prawda nie mają żadnej siły przebicia, wartości etyczne płoną niczym drwa, człowieczeństwo obraca się w popioły. Czytajcie.