Zakupy w PRL. W kolejce po wszystko

To barwna opowieść o szarej zakupowej rzeczywistości obejmującej lata 1945-1989. Opowiada o świecie wiejskich GS-ów i przeszklonych domów handlowych oraz prywatnego handlu i państwowych molochów. Pozwala jeszcze raz zajrzeć do Pewexu i Mody Polskiej. Autor oddaje głos stojącym po obu stronach lady: sprzedających i kupujących. Nie powiela mitów, ale stara się opisać rzeczywistość taka jaka była naprawdę.

Dziś zakupowy koszmar rodem z PRL-u to już przeszłość. Jeśli ktoś ma pieniądze raczej nie powinien mieć problemu z nabyciem tego czego potrzebuje w danej chwili. Kolejki? Jeśli już się jakieś trafią nie trzeba czekać w nich wielu godzin… Zakupowy szał? Owszem, czasami ludzie w trakcie robienia zakupów dostają małpiego rozumu, ale dzieje się to najczęściej przy mega promocjach albo wyprzedaży towaru w ciucholandach. Wtedy można zostać nawet stratowanym…

Zakupy w PRL. W kolejce po wszystko zabiera nas w podróż w przeszłość do czasów, które dla młodszego pokolenia mogą wydawać się nieprawdopodobne i nieco egzotyczne. W końcu dla nich braki w zaopatrzeniu w sklepach to coś abstrakcyjnego. Nie wszyscy sobie zdają, że jeszcze ponad trzydzieści lat temu była to rzeczywistość, z którą musieli mierzyć się ich dziadkowie czy rodzice. Niniejsza książka pokazuje, że robienie zakupów w czasach słusznie minionych był prawdziwym wyczynem. Autor w barwny sposób przedstawił zwykłą szarą codzienność milionów Polaków, którzy dzień w dzień musieli mierzyć się z pustkami na sklepowych i kolejkami, które mogły przyprawić o ból głowy. Z każdą kolejną stroną będziemy mogli lepiej poznać zakupową rzeczywistość PRL-u i docenić, że nie musimy mierzyć z takimi trudnościami, jakie były codziennością ludzi w tamtych niełatwych czasach. Zakupy w PRL. W kolejce po wszystko zawiera masę ciekawostek oraz zdjęć, które w niemal namacalny sposób obrazują jak wyglądało zwykłe wyjście na zakupy.

Myślę, że warto sięgnąć po tę książkę. Dla młodych będzie to niemal żywa lekcja historii. Dla tych, których pamiętają tamte czasy książka może stać się nieco sentymentalną podróżą, która stanie się początkiem snucia wspomnieć.

Wspaniały reportaż, w którym autor dzieli się z nami swoją wiedzą na temat zakupowej rzeczywistości w latach 1945-1985.

To podróż sentymentalna i edukacyjna zarazem. Czasy, w których panował chroniczny brak towaru, półki świeciły pustkami i po wszystko trzeba było swoje odstać w kolejce.

Choć była to trudna rzeczywistość, wspaniale było się tam przenieść. Oprócz realiów handlowych tego czasu, autor zapoznaje nas z panującą ówcześnie modą, wzornictwem, muzyką, literaturą i architekturą.

To zaskakujący i kompletny obraz tamtych czasów, które nie każdy z nas pamięta.

Cepelia, Delikatesy, Pewex, Baltona dawno odeszły w zapomnienie, a dzięki tej książce mamy możliwość odwiedzić je jeszcze raz.

To reportaż napisany z pasją, który czyta się jak opowieść. Wciąga i magicznie nas przenosi w czasie. Ogrom, przepięknych i prawdziwych fotografii sprawia, że lektura tej książki jest frajdą, jak przeglądanie starego albumu ze zdjęciami podczas gdy babcia lub dziadek opowiadają nam „jak to drzewiej bywało”.

Serdecznie Wam polecam, czytałam z rozrzewnieniem i zaciekawieniem, a pozycja ta dumnie zasili szeregi mojej biblioteczki.

Zakupy to coś, co potrafi poprawić humor i nastrój każdej kobiecie. Szukanie perełek wśród ciuchów, butów, które potrafią zauroczyć od pierwszego wejrzenia czy delektowanie się nowym zapachem perfum. Owszem, tak jest obecnie, a jak było kiedyś? Czy ludzie również mieli takie dylematy zakupowe? Czy raczej brali wszystko co wpadło w ręce? No właśnie, od czasów PRL dzieli nas kilkadziesiąt lat, a jak różnie wyglądały zakupy …

Wojciech Przylipiak zabiera nas na zakupy w czasy PRL. Powszechnie wiadomo, że półki sklepowe były w ówczesnych czasach puste, a kolejki ogromne. Pojawienie się jakichkolwiek towarów wzbudzało entuzjazm i poruszenie. A już nie można mówić o przebieraniu w towarach,wybieraniu czy marudzeniu, że coś nie spełnia oczekiwań kupujących. Wtedy furorę robił Pewex, Baltona czy Moda Polska. Powstawały też wielkie państwowe molochy, po którym do dzisiaj, w niektórych miejscach kraju, pozostały ślady. Realia zakupowe poznajemy zarówno z perspektywy kupujących, jak i sprzedających. Każdy z nich miał swoje dylematy i problemy. Każde inaczej postrzegał i odbierał rzeczywistość czasów PRL. Autor tak barwnie snuje te kolejkowe opowieści, że czasami odnosiłam wrażenie, jakbym była w epicentrum wydarzeń. Bywały chwile, że utożsamiałam się z bohaterami historii, chociaż nie mam prawa pamiętać tamtych czasów. Trudno, żyjąc w dzisiejszych czasów, dostatku towarów w sklepach, zrozumieć dylematy Polaków sprzed kilkudziesięciu lat, konieczność dokonywania wyborów czy stania po kilkadziesiąt godzin w kolejce, nie mając wiedzy, co dzisiaj zawita na półki sklepowe. Ale dzięki odesłaniu nas do tamtych lat poznajemy zwyczaje zakupowe rodaków, handlowanie towarami spod lady czy małe kioski ruchu, w których asortyment był bardzo różnorodny.

Były to czasy oryginalne, ale i trudne. Obserwuje się dzisiaj, że teraz wraca moda na artykuły z czasów PRL, stają się bardzo pożądane i drogie. I jest ich coraz mniej. Są to towary proste i zwyczajne, i właśnie dzięki tej oryginalności wzbudzają taki zachwyt.

Lektura jest okraszona mnóstwem intrygujących i ciekawych zdjęć w kolorach, w jakich było ówczesne życie, czyli czarno-białych. One przypominają, tym którzy znają te czasy lub rzucają nowe światło na zaszłe obrazy dla ludzi młodych, spragnionych wiedzy o przeszłości. Te obrazy doskonale ilustrują życie w czasach PRL.

Zapraszam na sentymentalną podróż w przeszłość, w której królowały państwowe sklepy, zarządzane i sterowane centralnie. W czasy, gdzie nie było konkurencji, a za towary z wyższej półki płacono krocie. Znajomości ze sprzedawcą były na wagę złota, to od jego humoru i nastroju zależało, co włożymy do koszyka. Czasy chwilami przerażające i straszne, niewyobrażalne do młodego pokolenia, które dzisiaj ma wszystkiego pod dostatkiem. Młodzi ludzie nie rozumieją, że nie było kiedyś kilkadziesiąt rodzajów czekolad, nie było wyboru wędlin i mięs, a na meble nie trzeba było się zapisywać. Utopia i mara. Ale szara, ówczesna rzeczywistość. I oby już takie czasy nie powróciły, bo naprawdę nie było za czym tęsknić. Jest natomiast co wspominać.

Tę opowieść trzeba mieć, aby nie zapomnieć naszej przeszłości i móc snuć wspomnienia … A wspomnienia to coś, czego już nikt nie jest w stanie nam zabrać …

Po zakończeniu II wojny światowej, Polska znalazła się pod pręgieżem Związku Radzieckiego i co za tym idzie rozpędzonej do granic możliwości komuny. Nastały czasy szare, obrzydliwe i takie, w których brakowało z czasem niemalże wszystkiego. Jak radzono sobie w domach z brakiem podstawowych produktów? Jak się żyło w tych trudnych czasach? O tym opowiada Wojciech Przylipiak w doskonale przygotowanej książce.

W związku z tym, że pamiętam nieco tamten okres, postanowiłam przytoczyć moje wspomnienia z okresu przedświątecznego. I wierzę, że zilustrują one to, co mam do powiedzenia na temat tej doskonałej pozycji.

W czasach PRLu przygotowanie świątecznych dań graniczyło z cudem. Co z tego, że ludzie mieli pieniądze lub kartki, kiedy w sklepach oprócz wściekłej jak osa ekspedientki królowały puste półki i... ocet. Na ciche i nieśmiałe pytanie klienta, odpowiadano:

- Nie ma i nie będzie!

W okresie przedświątecznym Polska władza "rzucała" na półki produkty, które w ciągu roku były towarem deficytowym. By móc rozkoszować się tymi dobrami w święta, trzeba było odstać długie godziny w kolejkach, zamienić się na inny produkt, lub najzwyczajniej w świecie wyrwać komuś towar z rąk, co groziło w najlepszym razie strzałem w gębę.

Mądra gospodyni już w listopadzie układała sobie w głowie plan, do realizacji którego zatrudniała całą rodzinę.

Mąż odziany w ciepły prochowiec i dziergany ręcznie szal, zostawał wysłany na polowanie na... karpia. W ręku dzierżył kartki z przydziałem i dokument, potwierdzający, że pracuje w kopalni. Gdyby te świstki zawiodły, musiał wprowadzić w życie plan B, czyli zamienić się na tzw. towar zza pazuchy, zwany księżycówką bądź depciuchą.

Gdy mąż wracał z misji (niekoniecznie trzeźwy), zastępowała go żona. Przygotowana do walki o mąkę, cukier lub artykuły toaletowe (w tym Przemysławkę), biegła co sił w nogach, żeby wyprzedzić sąsiadkę z dołu i być jak najbliżej drzwi Delikatesów. W środku szybko okazywało się, że towarów z listy brakuje i trzeba było brać z półek to co jest, w myśl zasady:

"Jak się nie ma co się lubi, to się lubi, co się ma".

Sztafeta trwała dalej, kiedy w drzwiach przekazywano sobie torby na zakupy i kolejna wydelegowana brygada (w osobie dziadka i babci) uderzała do Pewexu, czyli przybytku dobroci, który wypełniony towarem po brzegi kusił i nęcił biednych Polaków zagranicznymi produktami. Przywilej robienia zakupów w tym sklepie dotyczył znikomej liczby ludzi, którzy byli szczęśliwymi posiadaczami bonów towarowych Pekao. Od ilości bonów zależało, z czym wrócą dziadkowie. Najbardziej liczono na pomarańcze, cytryny i banany, które były towarem luksusowym. Szczęściem prawdziwym było przyniesienie szynki w puszce lub kolorowego alkoholu.

Z tak zebranymi łupami można było zacząć kulinarne przygotowania. Oprócz tradycyjnych potraw , gospodyni robiła galarety z nóżek (w proporcji: jedna nóżka na pięć litrów wody plus żelatyna), sałatkę warzywną, którą dekorowała własnoręcznie ukręconym majonezem i różą z marchewki. Prawdziwą delicją był "murzynek" pieczony w prodiżu (o ile udało jej się dostać kakao, bądź zamienić z sąsiadką za kaszę manne), a substytutem czekolady był blok czekoladowy, który znikał z blachy szybciej niż łapówka w rękach urzędników.

W Wigilię rano cała rodzina ubierała choinkę w tzw. pokoju stołowym. Nie mogło na niej zabraknąć lamety, waty, papierowych łańcuchów i owalnych lampek na klips.

Święta były cudowne. Pachniały kubańską pomarańczą, węgierskim dezodorantem i prawdziwą (zdobyczną) choinką. Aż chciałoby się zakrzyknąć:

Ehhh, gdzie te czasy?