Zabójczy święty mikołaj

Jedną z moich czytelniczych słabości jest miłość do świątecznych kryminałów. Uwielbiam ich klimat, atmosferę niepewności oraz stopniowane napięcie zapewniające moc niezapomnianych wrażeń. Dlatego z ogromną nadzieją sięgnęłam po powieść Mavis Doriel Hay i muszę przyznać, że autorka spełniła wszystkie moje oczekiwania!

To historia prosta, niekoniecznie skomplikowana a jednak od pierwszej do ostatniej strony otulająca czytelnika swoimi ramionami. Autorka zadbała o wszelkie detale nadające jej dziełu wiarygodności a pojawiające się na scenie postacie miały coś konkretnego do przekazania. Rozwijająca się powoli fabuła prowadzi nas przez meandry ludzkich słabości, pozwala odkrywać sekrety zamieszanych w morderstwo a także rozkładać na czynniki pierwsze wszystkie sylwetki mające coś do ukrycia. Z każdą stroną rosną podejrzenia, pojawia się więcej detali a także potencjalnych przypuszczeń co do osoby, która dokonała brutalnego czynu. Każdy ma coś na sumieniu, każdy mógł odegrać w tym przedstawieniu kluczową rolę i tak klasyczny kryminał rozgrzewa naszą wyobraźnię do czerwoności.

Powieść pierwotnie wydano w 1936 roku, więc cechuje ją niepowtarzalna atmosfera starych historii. Uwielbiam to. W dodatku autorka wykazała się talentem pod względem plastyczności oraz realności wydarzeń, dzięki czemu od początku czułam się w pełni zaangażowana. Podążając po nitce do kłębka, doszukując się ukrytych znaczeń i na własną rękę analizując zachowania wszystkich obecnych w rezydencji Flaxmere bawiłam się lepiej niż dobrze a przez to nawet nie wiem kiedy dotarłam do ostatniej strony. Wszystko w tej książce było na swoim miejscu, wydarzenia płynnie się zazębiały a ciąg przyczynowo-skutkowy doprowadził mnie do ekscytującego finału, który przywołał dodatkowe treści związane z rodzinnymi wartościami oraz trudną do zapomnienia przeszłością.

Ciotka Mildred wiedziała, że zjazd rodzinny to nie jest dobry pomysł. A jednak cała rodzina Melburych stawia się w wiejskiej rezydencji świętując Boże Narodzenie i nie wie, że już niedługo dojdzie do tragedii. Ktoś przebrany za świętego Mikołaja znajduje martwego sir Osmonda z raną postrzałową w głowie a wszyscy dookoła wydają się móc zyskać na śmierci patriarchy. Kto zatem dopuścił się tego czynu? Kto chciał wykazać się przebiegłością?

"Zabójczy Święty Mikołaj" to wyborna lektura na jedno leniwe popołudnie. Angażuje wyobraźnię, sięga po odpowiedni klimat, miejscami bawi, kiedy indziej intryguje. Mavis Doriel Hay klucząc miedzy faktami podrzucała mylne tropy, wprowadzała mnie w ślepe zaułki i pozwoliła na własną rękę prowadzić śledztwo oraz ścigać się z czasem. Zaowocowało to zabawą, której szybko nie zapomnę i do której z przyjemnością powrócę w kolejne święta.

Boże Narodzenie spędzone w wiejskiej rezydencji w pięknych okolicznościach przyrody, w rodzinnym gronie? Czemu nie? To brzmi kusząco. To czas spotkań, ubierania choinki, dekorowania domu i otoczenia błyszczącymi ozdobami, światełkami tworzącymi klimatyczną, magiczną atmosferę. Jest to radość szczególnie dla małych dzieci, które oczekują wizyty Świętego Mikołaja. Ta postać zawsze kojarzy się z czymś dobrym, miłym i sympatycznym, a przede wszystkim z prezentami, lecz bohaterom książki „Zabójczy święty Mikołaj” z pewnością nabrał on bardziej mrocznego znaczenia.

Jest Boże Narodzenie 1934 roku, gdy do posiadłości Flaxmere przyjeżdża rodzina sir Osmonda Melbury’ego. Gdyby wiedział, że to będą jego ostatnie w życiu święta, z pewnością byłby bardziej ostrożny, a tak morderca wykorzystuje okazję, by pozbawić go życia. Jak, kto i dlaczego? Tego nie wiadomo prawie do końca.

Niedawno przeczytałam książkę „Portret mordercy”, która też została wydana w latach 30. XX wieku, tak jak "Zabójczy Święty Mikołaj" W niej także odbył się rodzinny zjazd zorganizowany przez seniora rodu, który zostaje zamordowany, ale na tym podobieństwo się kończy. Wówczas niemal od razu wiedzieliśmy kto zabił, teraz na odkrycie sprawcy musimy poczekać do końca.

Zarówno kryminał pani Meredith, jak i pani Hay wpisuje się idealnie w kanon narzucony i modny w tzw. Złotym Wieku brytyjskiej powieści detektywistycznej, który zaistniał w latach 20. i 30. XX wieku. Nadawał on określony charakter powieściom pisanym przez wielu ówczesnych pisarzy. Zawsze w ich kryminalnych historyjkach pojawiał się w pewnym momencie jakiś śledczy, policjant, detektyw, który podążał tropem zagadek, by złożyć w całość wszystkie elementy układanki. Mistrzynią w tym była niewątpliwie Agatha Christie i jej Herkules Poirot, czy Arthur Conan Doyle twórca najbardziej chyba znanego detektywa - Sherlocka Holmesa.

Podobny kanon można zauważyć w kryminale stworzonym przez Mavis Doriel Hay, która wyraźnie wzorowała się na znanych już wówczas pisarzach tego gatunku. Umieściła w urokliwym dworku grupę ludzi związanych ze sobą więzami rodzinnymi, ale nie tylko takimi, bo także uczuciowymi i emocjonalnymi.

Najpierw autorka narysowała tło, otoczenie, przedstawiła w charakterystyczny sposób poszczególnych członków rodziny i ich otoczenia, byśmy mogli sami wywnioskować, kto mógłby chcieć zabić gospodarza domu, do którego przybyli, by świętować bożonarodzeniowy czas. Konstrukcja fabuły przypomina poznawanie jakiegoś miejsca: najpierw oglądamy otoczenie budynku, ogród, dróżki, potem zwracamy uwagę na fasadę, potem na wejście, hol i poszczególne pomieszczenie i meble, a to wzbudza w ans jakieś konkretne wrażenie, ale tylko powierzchowne, bez wgłębiania się w zakamarki. Dopiero bliższe przyjrzenie się wnętrzu sprawia, że dostrzegamy rysy, brudne plamy czy kurz. I tak jest z powieścią „Zabójczy święty Mikołaj”, gdy na tle rodzinnych koneksji, problemów, powiązań, sympatii i antypatii, ginie nagle sir Osmond Melbury.

Pierwsze rozdziały wprowadzają nas w klimat świąt i przedstawiają charakter rodziny Melbury oraz poznajemy wydarzenia poprzedzające odkrycie zbrodni. Opowiada o nich kilka osób zaproszonych na święta, a gdy dochodzi do morderstwa, wezwany zostaje pułkownik Halstock, komendant Policji w Haulmsnire. Jest on postacią, która prowadzi nas przez swoje śledztwo, a my mamy możliwość razem z nim odkrywać ślady, poukładać zebrane dowody i fakty i w efekcie odkryć, kim jest zabójca. Mamy zatem okazję zobaczyć metody i działania śledcze policji, które najczęściej polegały na umiejętnościach dedukcyjnych, opartych na zebranych śladach, faktach i dowodach, wśród których chociażby daktyloskopia była nowością, mimo że została stworzona już pod koniec XIX wieku.

„Zabójczy święty Mikołaj” to powieść, która bardziej przypomina znane klasyki kryminału, mimo że na początku można odnieść inne wrażenie. Wpisuje się w modę, jaka panowała w latach międzywojennych na zagadki popełnianych morderstw, najczęściej w jakiejś zamkniętej społeczności i w jednym miejscu. Pojawia się dosyć dużo postaci, więc dla dobrego rozeznania się, kto jest kim, autorka stworzyła na początku listę występujących w powieści osób ukazując ich powiązania rodzinne i nie tylko, oraz zamieściła schemat planu parteru domu, na którym dzieje się większość akcji.

Fabuła toczy się niespiesznie, zwłaszcza w pierwszych kilku rozdziałach i stopniowo wciągając w kolejne wydarzenia, które coraz bardziej gmatwają sytuację. Razem z pułkownikiem Halstockiem analizujemy sytuację, łączymy elementy układanki, przyglądamy się rodzinie, służbie, czyli aktywnie uczestniczymy w śledztwie. Wartością dodaną tej powieści jest jej autentyczność ze względu na postać autorki, która tworzyła w latach międzywojennych, a więc doskonale znała ówczesne środowisko, więc w swojej powieści realnie nakreśliła angielskie społeczeństwo, ukazując ich różne warstwy, status materialny, egzystencjalny i rodzinny.

W opisie na tylnej stronie okładki książki „Zabójczy święty Mikołaj” można przeczytać, że to „pozycja obowiązkowa nie tylko dla fanów klasycznych kryminałów” , ale też dla tych, którzy szukają w nich trochę więcej, niż tylko rozwiązania zagadki morderstwa, więc do takich czytelników jest ona skierowana w dzisiejszych czasach.

Książkę przeczytałam w ramach współpracy z wydawnictwem

„Zabójczy święty Mikołaj” jest powieścią kryminalną, osadzoną w okresie bożonarodzeniowym. Do rezydencji sir Osmonda Melbury zjeżdża się cała rodzina. Gdy zostaje znaleziony martwy, pojawia się pytanie, który z członków rodziny tego dokonał, czy zrobił to ktoś z bliskich seniora? A może ktoś ze służby? Motywy są różne, a relacje rodzinne skomplikowane.

Z klasyką kryminału jest tak, że trzeba ją lubić. Ma zupełnie inny klimat, niż współczesne powieści. Na plus według mnie jest miejsce akcji oraz różnorodność postaci. Wcielając się w detektywów, mamy duże pole do popisu i mnóstwo podejrzanych. Jeśli lubicie literaturę epoki złotego wieku, gdzie do rozwiązania jest zagadka w zamkniętym kręgu bohaterów, to z pewnością ta powieść przypadnie Wam do gustu.

Na plus działa tu rozbudowany opis relacji rodzinnych, które podsycają rodzinny konflikt, a wiadomo co najbardziej skłóca ludzi – pieniądze. Bohaterowie, choć są nieco przerysowani, mają wyraźnie zarysowane cechy, co pozwala w łatwy sposób ich zapamiętać, choć przyznam, że na początku lektury, dużym ułatwieniem była dla mnie ściąga, w której można było podpatrzeć, kto jest kim. Pułkownik Halstock jest rzeczowy i zdecydowanie zna się na swojej pracy. Była to dla mnie ulubiona postać.

Z drugiej strony powieść w mojej ocenie nie pozostaje bez minusów. Długo się rozkręca, akcja dość często zwalnia, przez co napięcie, które jest istotne w tego typu książkach, spada. Dla niektórych, w tym dla mnie styl autorki może być zbyt rozwlekły i nużący, przez co nie można w pełni dać porwać się fabule.

Zakończenie mnie nie zaskoczyło, choć wszystko ładnie ułożyło się w jedną całość. Jeśli ktoś jest miłośnikiem dreszczowców, domyśli się rozwiązania. W końcu po przeczytaniu wielu tego typu powieści powinno się nas zatrudniać w policji. Oczywiście jest to żart z mojej strony, lecz bycie wprawionym czytelniczym detektywem sprawia, że szybkie rozwiązanie zagadki odbiera satysfakcję z finału.

Według mnie była to lektura w porządku, ale nie wyróżniająca się niczym szczególnym. Poleciłabym ją raczej miłośnikom klasyki kryminałów, ale z zaznaczeniem, iż nie można jej równać z dziełami Agathy Christie, czy też Dorothy L. Sayers. Mimo wszystko na pewno spędzicie przy niej miły wieczór lub dwa.

Podobał mi się tutaj całkowity obraz historii. Po pierwsze, mamy wykaz osób z książki z oznaczeniem rodzin, czyli kto do kogo kim jest i w jakim wieku. Kolejna strona to rysunek rezydencji od strony architekta, byśmy wiedzieli gdzie są jakie pomieszczenia, a przez to możemy śledzić ich poruszanie się po niej i upewnić, czy w przedstawianiu wydarzeń byli szczerzy. Narratorów mamy tutaj kilku. Każdy ukazuje swoją stronę widzenia, więc i tutaj kto jest spostrzegawczy i poutyka postacie tam, gdzie twierdzą, że byli w konkretnym czasie, ujrzymy jak szczerzy i na ile procent, szczerzy nie byli. Czy każdy tutaj kłamie? Tak, tylko wiele osób ze swoich pobudek. Przede wszystkim chodzi tu o duży majątek, który dostać miał ten, kto spełni oczekiwania właściciela. Nie brał on pobudek miłosnych, a jedynie wyniosłych z hojnością nie tylko portfela. Im z wyżej ustawioną osobą weszła w związek postać, tym większe prawdopodobieństwo, że to ona dostąpi jedynego ogromnego bogactwa. Podejrzewam, że pan i hrabia chciał utrzymać dostatek nawet po swoim odejściu, choć podszedł do tematu od niesprawiedliwej strony. Powody dla których nie każdy wypełnić mógł swój obowiązek było naprawdę wiele. Jedni bali się obciążeń psychicznych, inni żyli z miłości bez statusu, a jeszcze inni stawali na głowie, by ogłaszać sukces małżonków, do którego jeszcze zbyt dobrze nie doszło. Nie zawsze poznajemy zdanie samych zainteresowanych, więc osądzamy ich za sprawą opowieści nam ukazanych. Jak to w święta bywa, trzeba będzie poprowadzić dochodzenie, kto z nich dopuścił się grzechu najwyższego. Zeznania są bardzo podzielone. Jedynie zerkając na podział posiadłości możemy zobaczyć, kto najmniej używał siódmego przykazania. Oczywiście w całym tym zgiełku jest nieco dodane świątecznego klimatu, jednak zanika odrobinę pośród prowadzonego śledztwa. Tak naprawdę z powodu wytycznych i twardych zasad wyłożonych na rodzinę, każdy mógł popełnić zbrodnię. Mamy tu ogrom opisów, które mają nas nastroić, zaniepokoić i zaciekawić, więc opowieść nie należy do konkretnych. Powiedziała bym nawet, że służą do nastrojenia następnych wydarzeń. To taka klasyczna opowieść z dawnego klimatu, więc tylko wielbiciele tego gatunku docenią ją najbardziej. Kiedyś zawsze ważny był klimat, więc jak najbardziej on jest tu obecny. Niespiesznym rytmem wpierw zbliżamy się do rozwiązania zagadki, a następnie oddalamy, by namieszać nieco w całej sytuacji. Kiedy już do niej powracamy, mamy więcej pytań niż odpowiedzi. Według mnie wszystkie świąteczne książki od tego wydawcy są dobre. Pamiętajcie, że kiedyś nikt za człowieka nie myślał, tylko działał on na podstawie własnych myśli i domysłów. Zanim cokolwiek sobie odpowiedział, musiał analizować za i przeciw, by wychwycić nierówności. Na takiej zasadzie działa ta historia, według mnie. Doceniam jej klimat, dlatego polecam przeczytać:-)

„Zabójczy Święty Mikołaj” Mavis Doris Hay to klasyczny kryminał, którego akcja dzieje się w czasie świąt Bożego Narodzenia.

Dawał mi nadzieję na naprawdę fajnie spędzony czas, finalnie wyszło gorzej niż zakładałam.

Sam pomysł na ten kryminał nie był odkrywczy, ale nie ma się co łudzić, w tego typu powieściach schemat goni schemat i dla mnie nie ma to wielkiego znaczenia, niemniej całość poległa przez mało angażującą narrację.

Oczywiście cieszę się, że mogłam tę książkę poznać i pewnie, gdyby nie zobowiązanie nigdy nie dowiedziałabym się jaki jest jej finał, ale wiem jedno.

Królowa kryminału bezapelacyjnie dla mnie jest Agatha Christie. I mam świadomość, że patrzyłam na konstrukcję i fabułę powieści Hay właśnie przez pryzmat twórczości tej jednej autorki.

Dlatego, jeśli lubisz kryminały tego typu nie wahaj się i sięgnij po „Zabójczego Świętego Mikołaja”, może akurat tobie bardziej przypadnie do gustu.