Zabiłam. Historie matek skazanych za zbrodnię ludobójstwa w Rwandzie

„Czy jarzmo zbrodni jest cięższe dla kobiety? Zdecydowanie tak, ponieważ to kobieta jest sercem ogniska domowego. Przyznajemy się do win z nadzieją na wybaczenie, bo widzimy jak nasza nieobecność odbija się na dzieciach”.

Natalia Ojewska rozmawia z osadzonymi. Floride, Marie, Odette, Florence, Fortunate i inne. Zostały skazane na wiele lat więzienia za najgorsze przestępstwo – za ludobójstwo. Za zabicie swoich sąsiadów, za wydanie katom swoich krewnych, za bycie w złym miejscu, w nieodpowiednym czasie. Dlaczego to zrobiły? Jedne nie przyznają się do popełnionych czynów, twierdzą że są niewinne i czyste. Inne podjęły ciężar swoich czynów. Zostawiły swoje dzieci, mężów, bliskich i siedzą za kratkami. Bo tak chcą. Bo tak muszą. Bo tak wypada. Dlaczego zabiły? Przez politykę. Jak codziennie radio, pisma, telewizja mówią Ci że Tutsi są źli, a Hutu tylko chcą sprawiedliwości to w końcu kiedyś w to uwierzą. I to nie dotyczy tylko ludności rwandyjskiej. Od pokoleń wpajane są do głowy człowiekowi że obcy zabiorą im wszystko. Że czarni są niebezpieczni. Że Żydzi są w spisku. Że uchodźcy roznoszą pasożyty. I tak dalej. I to nie przeszłość. To dzieje się na moich oczach. Wspaniała, smutna, gorzka książka. „Zabiłam” Natalii Ojewskiej. O Rwandzie. O ludobójstwie. O człowieku. Absolutnie polecam.

„Wybaczenie jest fundamentem pojednania. Gdy oni wyznają nam prawdę o swoich czynach, wówczas my wiemy jakie konkretnie zbrodnie im wybaczamy”.

Czytanie książek nie jest dla mnie wyłącznie formą rozrywki. To przede wszystkim źródło wiedzy, poszerzanie swoich horyzontów. A jeżeli ta wiedza jest przedstawiona w tak emocjonalny, subtelny i arcyciekawy sposób jak w książce „Zabiłam” @natalia_ojewska to jestem zachwycona lekturą.

Co trzeba zrobić, by namówić ludzi do ludobójstwa? Okazuje się, że niewiele. Władza totalitarna przez pokolenia sączyła w umysły Hutu jad nienawiści i chęci zemsty za czasy, gdy Rwanda rządzona była twardą ręką królów Tutsi. To propaganda, która tworzyła nieistniejące podziały między Tutsi a Hutu, która wmawiała jednym wyższość nad drugimi, która podżegała do nienawiści skierowanej przeciwko sąsiadom a nawet własnej rodzinie doprowadziła w kwietniu 1994 do ludobójstwa na Tutsi.

Jaką rolę odegrały w tym kobiety? Natalia Ojewska w swoim reportażu oddaje im głos, odwiedza ich w więzieniach, rozmawia z ich bliskimi i przedstawia zupełnie inny obraz ludobójstwa. Autorka nie komentuje wypowiedzi swoich bohaterek, pozostaje bezstronna, nie epatuje okrucieństwem, ale doskonale nakreśla tło polityczne i społeczne jakie towarzyszyły tym brutalnym wydarzeniom. Daje nam pełen obraz, przedstawia fakty. Tyle i aż tyle.

Czytałam ze ściśniętym gardłem, wewnętrznie krzyczałam ze złości, pochyliłam się nad każdą bohaterką tej książki. Ich zbrodnicze czyny są bardzo różne, poziom świadomości również. Mam przed oczami ich twarze i próbuje zrozumieć, dlaczego? To wydaje się takie trudne, a zarazem takie łatwe. Tak ciężko ubrać w słowa wszystkie emocje, które przelewają się teraz przeze mnie.

To jest reportaż doskonały. Praca jaką Autorka włożyła w jego powstanie jest imponująca. To reportaż, który ja odbieram trochę jak książkę ku przestrodze, bo czyż sami codziennie nie jesteśmy zalewani propagandą? Historia już nie raz udowodniła, że lubi się powtarzać. Książka daje mnóstwo odpowiedzi o ludobójstwo, ale stawia mnóstwo pytań o człowieczeństwo. Pani Natalio dziękuję za reportaż i historie tych kobiet, zostaną już ze mną na zawsze. Polecam z całego serca.!

Tak wiele pytań nasuwa się po przeczytaniu tej książki, a tak mało odpowiedzi. Jakim cudem ktokolwiek pozwolił na 3 miesiące ludobójstwa, w którym szacunkowo zginęło milion osób? Gdzie było ONZ? 1994 rok, a ludzie zachowywali się jak bestie żądne krwi. Nieważne było to, że dwa plemienia Hutu i Tutsi żyły w przyjaźni obok siebie, ważne, że ruszyła propaganda, ludzie wychowywali się w nienawiści do siebie nawzajem, w strachu, że jedni zaatakują drugich, w końcu zamach na prezydenta był bodźcem do ataku Hutu na Tutsi. To była istna rzeź na człowieku!

Ciężko czytało się historie kobiet i matek, które postrzegane są jako te, które pilnują domowego ogniska. Bo jak wytłumaczyć zachowanie matki, która swoich dwóch synów wrzuca do rzeki aby zapewnić im lepszą śmierć? Czy w ogóle można dokonać takiego wyboru?

Autorka skupiła się na faktach, nie było tu mocno drastycznych opisów scen, choć niektóre łamały serce, pobudzając wyobraźnię. Wyznania kobiet skazanych nie są lekkie, niektóre nie widzą w sobie winy, uważają, że ich wina to np. skradziony worek ziemniaków...

Wiecie co jest jednak najgorsze w tym wszystkim? Że tak łatwo przez masowe media zmanipulować ludźmi, tak łatwo można ich podzielić i zwrócić przeciw sobie i tak łatwo można ten proces powtórzyć...

Choć nie jest to łatwa książka, to bardzo polecam ją przeczytać. To jedna z tych, którym warto poświęcić swój czas i zastanowić się czy po czymś takim można wybaczyć i żyć w pokoju? Czy człowiek tak łatwo może zamienić się w bezwzględnego zabójcę?

Kiedy cieszyłam się błogim dzieciństwem, setki kilometrów ode mnie miała miejsce wewnątrzpaństwowa wojna, która zabrała ze sobą około 2 miliony istnień. Rzeź ta, jednak nie wyszła z rąk wojska, lecz osób, które żyły ramię w ramię ze sobą od lat.

Choć w internecie możemy spotkać wiele notatek, opisujących suche fakty o wydarzeniach z Rwandy, to dopiero @natalia_ojewska postanowiła pokazać nam historie, opisane przez 15 kobiet, które uczestniczyły w masowym mordzie.

Niejednokrotnie spotkałam się z opinią, w której mówi się, że wojna nie powinna dotyczyć dzieci. Tutaj, to one były jednym z głównych celów.

Dziś, kobiety te odsiadują śmieszne w moim mniemaniu wyroki, za wydanie swoich rodzin czy przyjaciół katom, jednak nie mnie to oceniać. Nie byłam tam. Nie przeżyłam tego. Mogę jedynie gdybać, bądź twierdzić, że ja bym tego na pewno nie zrobiła.

Od niedzieli próbowałam napisać recenzję tej książki. Pierwotnie próbowałam przybliżyć Wam historię plemion Tutsi i Hutu, abyście mogli lepiej zrozumieć to, co się stało. Później skupiłam się wyłącznie na przedstawionych historiach. Jednak jak widzicie, żadna z nich się nie ukazala. Dlaczego? Bo nie była wystarczająco dobra. Dopiero teraz do mnie doszło, że istnieją książki tak dobre, że nie będziemy w stanie zrecenzować ich na tyle, aby nasza opinia mogła się z nimi równać.

Ta książka jest przykładem świetnie napisanego reportażu. Choć nie istnieją dla mnie tematy tabu, to tutaj byłam wdzięczna autorce za to, że pominęła opis uczuć ofiar, towarzyszących im podczas ostatnich oddechów.

Te kobiety przeszły przez piekło, trzymając za ręce swoje dzieci. Niektóre z nich zdecydowały się odebrać im życie, aby podarować własnym pociechom "godną śmierć".

Natalia Ojewska nie wybrała drogi na skróty i postanowiła podjąć się wyzwaniu, które nioslo za sobą potężny bagaż emocji. Jestem pewna, że to co możemy przeczytać w książce jest jedynie częścią historii, którą ona poznała. Ogromne brawa za siłę, jaką masz w sobie, Natalio. Dziękuję Ci za tę książkę, i nie mam tu na myśli jedynie egzemplarza recenzenckiego. Dziękuję, że ja napisałaś, a historia, którą przeżyły te kobiety, ujrzała światło dzienne.

Zdecydowanie jest to książka, która przewartościuje życie czytelnika i sprawi, że "wojna" nabierze całkiem nowe znaczenie w jego oczach.

Dziś, na spokojnie mogę już zastanowić się nad odpowiedziami na pytania, które odkąd zaczęłam czytać, uformowały mi się w głowie.

Gdzie w tym czasie było ONZ?

W jaki sposób udało im się zmanipulować ludność do takiego stopnia, aby w ciągu 100 dni zmieniła swe wartości i zamieniła się w maszyny do zabijania?

Czy ich religia nie potępiała takiego zachowania?

To tylko kilka z nich.

Tę książkę poleciłam już większości z Was i z pewnością jeszcze nie raz będę o niej wspominać. Jest prawdziwa i brutalna. Szczera i smutna.

Autorka do samego końca powstrzymała się od wyrażenia własnej opinii odnośnie całego procederu. Było to dla mnie sporym zaskoczeniem, ponieważ choć jedynie czytałam, to emocje buzowały we mnie z taką mocą, że niejednokrotnie komentowałam na głos.

Podsumowując muszę zaznaczyć, że nie jest to reportaż dla osób wrażliwych. Brutalność na te kilka dni stała się dla ludu Rwandy chlebem powszednim i nie zamierzała zwolnić kroku czy odwrócić się za siebie, aby sprawdzić, jakie żniwo zebrała.

Dziękuję autorce za egzemplarz recenzencki

Rok 1994 na zielonych wzgórzach Rwandy,to rok,który na zawsze przejdzie do historii. Wstyd się przyznać,ale o rzezi w Rwandzie,w ogóle nie słyszałam w momencie, gdy ona się działa. Hutu? Tutsi? To jakieś plemiona afrykańskie tak? Nie lubią się za bardzo. O tym ludobójstwie, nie krzyczały pierwsze strony gazet,ani nie mówiono o nich w telewizji. W końcu dla przeciętnego Europejczyka, Afryka to niemal księżyc, szczególnie w tamtych czasach.

Reportaż @natalia_ojewska jest porażający, uderza obuchem od pierwszej strony,by za chwilę dołożyć kopniaka w brzuch. Wojna,chociaż rodzaju żeńskiego,to domena mężczyzn. To oni je wywołują,walczą, zabijają, gwałcą kobiety, torturują cywili, okradają mienie.

Ale w wojnie domowej w Rwandzie,uczestniczyły także kobiety i to bardzo czynnie. Donosiły na swoich sąsiadów, kradły ich mienie i zabijały... nie tylko obcych Tutsi,ale także swoich mężów,ich rodziny i, co jest dla mnie, niewyobrażalne - dzieci!!! I to nie tylko cudze,ale także swoje własne, których ojcami byli członkowie plemienia Tutsi.

"To było w maju 1994 roku. Pamiętam ten dzień, jakby to był wczoraj. Mój czteroletni syn poprosił mnie: Mamusiu, nie wrzucaj nas do rzeki. Niech już ci mężczyźni przyjdą i nas zabiją".

Brakuje mi słów,z oczu płyną łzy. Wyobrażam sobie te przerażone dzieci. I te dzieci,które matka zatłukła motyką.

Autorka nie ocenia swoich rozmówczyń. Ona po prostu jest i słucha. Wiele z osadzonych przez lata uniknęło kary i żyły, jakby nic się nie stało. Wiele więźniarek długo nie przyznawało się do winy. Dopiero zeznania świadków, sprawiły,że musiały powiedzieć prawdę. Ale czy całą? Tego nigdy się nie dowiemy.

Czytając ten reportaż, wypowiedzi kobiet, łatwo zacząć im współczuć. Bo propaganda,bo architektura zbrodni, bo tak im kazano, wmówiono,że trzeba,że jeśli nie zabiją Tutsi,to sami zostaną przez nich zabici.

@aneta_zaczytana