Wieloryb

Kilka razy zasadzałam się na tą publikację. Na początku przerażała mnie jej objętość – bo jestem typem czytelnika, który czyta do końca, nawet jeśli lektura jest kiepska. Kusiła mnie jednak informacja, że publikacja znalazła się w 2023 roku na liście książek nominowanych do Międzynarodowej Nagrody Bookera. I już trzymałam ją w rękach gdy spojrzałam na opis z okładki... Zapowiadała się lektura ewidentnie nie w moim guście. Proponowałam ją podstępnie kilku naszym Czytelnikom – bo może ktoś jednak stwierdzi, że jest warta przeczytania i... później opowie mi o swoich wrażeniach. Koniec końców sama po nią sięgnęłam.

Snuta przez Autora historia oscyluje wokół pochodzących z niższej klasy społecznej kobiet. Poznajemy Geumbok – wiejską dziewczynę, która zaskakuje nas swą inteligencją, zaradnością i przewidywalnością zmian jakie mogą zachodzić w społeczeństwie oraz na rynku pracy. Za młodu ucieka ze swojej wioski, by móc żyć na własny rachunek. Jednak realia okazują się dość brutalne. Kobieta w tym świcie powinna być potulna, cicha i usłużna mężowi. Geumbok ma jednak inne plany. Gdy pierwszy raz widzi wieloryba wyłaniającego się z oceanu, czuje że to przełomowy moment w jej życiu. Że to spotkanie naznaczyło ją na zawsze. Zwierze staje się ucieleśnieniem jej marzeń o byciu kimś, ale także obsesją i przekleństwem.

Drugą postacią, której Autor poświęca uwagę jej córka Geumbok. Chunhui poznajemy w momencie, gdy opuszcza więzienie. Ta dużych lub wręcz olbrzymich rozmiarów młoda kobieta wraca do domu, by kontynuować dzieło matki. Choć niekochana i odrzucona przez rodzicielkę, to najlepiej czuje się w ich domu i miejscu pracy – cegielni. To tu dzięki ojczymowi była szczęśliwa. On jako jedyna osoba traktował ją w młodym wieku z szacunkiem i ciepłem. Był bacznym obserwatorem jej dziecięcych odkryć i pierwszych zainteresowań wyrobem cegieł. I to on wierzył, że może stać się w tym mistrzynią.

Słowo, które pierwsze przychodzi mi na myśl o tej publikacji to „mięsista”. W trakcie jej czytania czułam ból, odrazę, niezgodę na taki świat. Pierwsze strony były przepełnione brutalnością i ordynarnością, napawały mnie obrzydzeniem. Ale czym dalej zagłębiałam się w tekst widziałam siłę kobiet walczących o swoje marzenia, tytanki pracy niezrozumiałe przez swoje otoczenie. Tekst w sposób ciekawy ukazuje historie sukcesu i porażki, opowiada o narodzinach i śmierci, oraz o przemijaniu czasu. Dla mnie mimo wszystko pokazuje, że warto mieć nadzieję i walczyć o siebie i swoje marzenia. I nie ważne, czy nasze działania zakończą się sukcesem. Ważne jest to jakim my jesteśmy człowiekiem – silnym, zdeterminowanym, walecznym, dążącym do wyznaczonych przez siebie celów.

Autor skupił się w opowiadanej historii na losach dwóch kobiet – matki i córki. Krótko nakreślone są trudne relacje między nimi, fabuła bardziej oscyluje wokół ich indywidualnych przeżyć i marzeń do których dążą. Choć kobiety są tak odmienne fizycznie i emocjonalnie, zdają się koniec końców być bardzo podobno – silne, zdeterminowane i dążące do marzeń. Łączy je wewnętrzna siła, pasja i upór. Potrafią pokonać najgorszy ból i iść dalej. To kobiety, które walczą o swoje praca do realizacji marzeń, nie boją się opinii innych i łamią pewne ustalone zasady podlegają zmianie. Zaskakującej zmianie... I tej psychicznej jak i fizycznej.

W publikacja znajduje się sporo zagadnień z historii i kultury Korei Południowej. Można odkryć szybki rozwój tego kraju, budowanie fortun od zera, ale także wpływ polityki na społeczeństwo i obyczaje. Ale można też uznać to za tło głównych wątków i nie zagłębiać się w te struktury społeczno-polityczne.

Dla mnie bardzo ważnym aspektem powieści był realizm – brud, ubóstwo, ciemne strony życia kobiet w większych miastach, ale także zapach morskiej bryzy, ceglanego kurzu i kina pełnego ludzi. Gdy już czułam, że dochodzę do granicy odczuć, wrażeń i emocji, Autor zaskakiwał mnie nieoczekiwanym zwrotem akcji, sytuacją tak nierealną, że aż czasami groteskową w tym trudnym świecie. Stroną magiczną jest zaś tytułowy wieloryb. Pojawia się jako zwierzę, osoba, ale także budynek. Jest istotą tak nieosiągalną, że każde spotkanie z nim staje się doznaniem wręcz religijno-magicznym, baśniowym czy nadprzyrodzonym.

Narrator w powieści jest wszechwiedzący. Nie moralizuje, po prostu (lub aż) snuje opowieść ujawniając nam kolejne wątki z życia naszych bohaterek. Nadawało to czytanej historii mocniejszego rysu baśni, realizmu magicznego... Jakbyśmy siedzieli przy ognisku i słuchali strasznych historii... w których mimochodem bierzemy udział.

Nadal nie wiem czy to była książka skrojona pod mój gust, ale wiem, że warto było poświęcić jej czas i odkryć losy Geumbok i Chunhui. „Wieloryb” to bardzo emocjonalna powieść, która mocno trzyma zainteresowanie Czytelnika, aż do ostatniej strony.

🐳🐋 Książka, której wydania naprawdę nie mogłam się doczekać. Kiedy dostałam propozycję współpracy byłam zachwycona! A potem...a potem wybuchł ten skandal, o którym słyszeli wszyscy. Książkę w Polsce wydało znane wszystkim wydawnictwo Znak. Wieloryb zyskał nawet dofinansowanie z Korei a tymczasem... okazało się że najprawdopodobniej książki nie przetłumaczył tłumacz a Google Translate. Wstyd, dno i wodorosty. A ja przez większość czasu się łudziłam, że to jakiś nieśmieszny żart. Że wydawca szybko udowodni, że cała ta sytuacja to jedno wielkie nieporozumienie. Niestety na razie nie miało to miejsca.

🐳🐋 To nie jest zła książka kochani. I zasługuje na waszą miłość. To dlatego zdecydowałam, że mimo tego zamieszana opowiem wam o niej co nieco, ale na samym początku proszę abyście pamiętali o sytuacji o której wspominam wyżej i wstrzymali się z kupnem Wieloryba puki temat nie zostanie porządnie wyjaśniony. A książka wydana tak jak powinna. Na szczęście w recenzji wspomaga mnie angielskie wydanie powieści, na której udało mi się położyć łapki. Dlatego, kiedy w momentach, w których polskie tłumaczenie się rozjeżdża pozwolę sobie posiłkować się tamtą wersją tekstu.

🐳🐋 Główne bohaterki, Geumbok i jej córka Chunhui, stanowią centrum tej niezwykle intymnej i jednocześnie otwartej opowieści, której akcja toczy się w niewielkiej koreańskiej wiosce. Geumbok to ambitna, silna kobieta, której największym marzeniem jest zbudowanie kina, symbolu cywilizacji i luksusu w miejscu, gdzie czas wydaje się stać w miejscu. Z kolei Chunhui, dziecko obdarzone nadzwyczajną siłą fizyczną, dorasta w świecie pełnym brutalnych realiów i skomplikowanych relacji międzyludzkich. Myeong-Kwan zręcznie łączy życie tych postaci z historiami ludzi wokół nich, tworząc złożony obraz społeczności i różnorodnych aspiracji, które czasem przybierają absurdalne formy. Bo aby przetrwać możesz zrobić wiele jednak gdzie zaczyna się granica której przekraczać nie powinieneś? Gdzie kończy się wola przetrwania a zaczyna absurd i szaleństwo?

🐳🐋 Korea jest krajem, który przez wiele lat toczyła bieda i ciemiężenie ze strony dalszych i bliższych sąsiadów i Myeong-Kwan niezwykle pięknie daje temu wyraz. Wioska, w której toczy się życie Geumbok i Chunhui jest tego idealnym odzwierciedleniem. Wala o przeżycie z dnia na dzień toczy się tu nieprzerwanie a kino, które staje się główną osią napędową życia Geumbok pasuje tu niczym przysłowiowa pieść do nosa. Ale może właśnie o to w życiu chodzi? O wędrówkę pod prąd? O łamanie konwenansów? O to, aby iść tam, gdzie inni boją się zapuszczać ?

ㅤ

🐳🐋 To właśnie dzięki temu Myeong-Kwan z wyjątkowym wyczuciem portretuje konflikty wewnętrzne swoich postaci. Geumbok i Chunhui walczą nie tylko z trudnościami zewnętrznymi, lecz także z własnymi pragnieniami, co sprawia, że stają się postaciami autentycznymi, pełnymi sprzeczności. Autor wyraźnie zadaje pytania o sens marzeń i o to, jak daleko można się posunąć, by je spełnić, jednocześnie pokazując, że spełnienie często bywa krótkotrwałe lub pełne ironii. Bo co jeżeli nikt wokoło cię nie rozumie? Albo co jeżeli zabrakło ci najważniejszej miłości na świecie? Tej rodzicielskiej.

ㅤ

🐳🐋 Choć Whale może wydawać się książką wymagającą ze względu na poruszane wątki i odrobinę surrealizmu, warto dać jej szansę. To powieść pełna literackich perełek, a także niezwykły portret społeczności i postaci, które mimo swoich wad i dziwactw, angażują emocjonalnie i skłaniają do refleksji. Dla miłośników literatury azjatyckiej, a także tych, którzy cenią opowieści nieoczywiste, Wieloryb będzie doskonałym wyborem. Szkoda, tylko że polski odbiorca przez zagrywkę z tłumaczeniem tekstu nie ma szansy odkryć pełni piękna tej opowieści. Jeżeli dobrze czytacie po angielsku zdecydowanie polecam złapać za tamtą wersję tej historii. Polskie wydanie powinno zostać wycofane i przetłumaczone raz jeszcze. Wszak inni polscy wydawcy pokazali nam, że można takie błędy korygować. I wiecie co? Nie trzeba daleko szukać. Warto tutaj wspomnieć o sytuacji, która miała miejsce przy wydaniu Legendy o popiołach i wrzasku autorstwa słynnych bestselerek. Każdy może popełnić błąd. Grunt to wiedzieć jak go naprawić.

W powieści Myeong-kwana prawdziwe życie w powojennej Korei splata się z odrobiną magicznego realizmu, oniryzmu i folkloru. Całość utrzymana jest w gawędziarskim stylu – przypomina ludową opowieść przekazywaną ustnie z pokolenia na pokolenie. Autor opisuje rzeczywistość z wykorzystaniem satyry i groteski – "Wieloryb" pełen jest dziwacznego humoru, naturalistycznych opisów, momentami karykaturalny i mroczny. Są w tej powieści fragmenty zabawne, smutne, wzruszające i niewygodne (a nawet odpychające) – przemoc, bieda, okrucieństwo, nadużycia sek*ualne, łotrzykowski półświatek, brutalna odsłona życia i ludzkiej natury. Są nawiązania do ważnych wątków obyczajowych i społecznych, historii i tradycji Korei. Jest też oryginalna fabuła i korowód osobliwych postaci – żywych i martwych, wadliwych i głęboko ludzkich. Wszystkie te elementy tworzą wspólnie surrealistyczną powieść – przejmujący obraz ludzkich zmagań, wytrwałości, wzlotów i upadków oraz życia pełnego niesprawiedliwości, pożądania, zemsty, chciwości, przebaczenia i nadziei.

"Wieloryb" to książka, która żyje własnym życiem, osobliwa i fascynująca (i poruszająca, szczególnie w kontekście losów nieszczęsnej Chunhui). Jeden z ciekawszych i bardziej oryginalnych azjatyckich głosów literatury. Warto!