Literacki reportaż o dwóch twarzach Szwecji w czasie II wojny światowej.
Gdy w zaanektowanej przez hitlerowskie Niemcy Austrii życie Żydów stało się nie do zniesienia, Elise i Josef Ullmannowie postanowili za wszelką cenę ocalić swojego trzynastoletniego syna. Ratunek mógł oznaczać tylko jedno – wysłanie Ottona do jakiegoś bezpiecznego kraju. Tak chłopiec trafił do Szwecji. W ciągu pięciu lat rozłąki, aż do ich śmierci w Auschwitz w 1944 roku, piszą do niego ponad pięćset listów, na podstawie których Elisabeth ?sbrink tworzy intymną opowieść o miłości i tęsknocie wplecioną w najczarniejsze fragmenty historii Europy XX wieku.
Ale ta historia ma jeszcze jednego bohatera. To Ingvar Kamprad, rówieśnik Ottona i późniejszy twórca IKEI. Zafascynowany nazistowskimi ideami należał do faszyzujących szwedzkich organizacji. Losy tych dwóch chłopców splotły się, gdy Otto zatrudnił się na farmie Kampradów. Ingvar wiedział, że Otto jest Żydem, Otto znał poglądy Ingvara, a mimo to połączyła ich przyjaźń. To kolejna zagadka ludzkiego losu.
To opowieść o życiu, które nagle rozpada się w proch, o rozpaczliwym szukaniu ratunku, o samotności dziecka wyrwanego z rodzinnego domu, o najgorszej zarazie, jaka mogła spotkać ludzkość – nienawiści do drugiego człowieka. To wreszcie rozliczenie autorki ze wstydliwą historią jej kraju. ?sbrink demaskuje Szwecję i jej prawdziwy stosunek do Żydów – niechęć, bierność i milczące przyzwolenie na Zagładę.
Jaką formę literacką przyjmuje książka "W Lesie Wiedeńskim wciąż szumią drzewa"?
Ta pozycja to wielokrotnie nagradzany reportaż literacki, który łączy autentyczną korespondencję z rzetelną analizą historyczną. Autorka opiera narrację na ponad pięciuset listach wysłanych do głównego bohatera przez jego rodziców uwięzionych w getcie i obozie koncentracyjnym. Czytelnik otrzymuje intymny wgląd w emocje rozdzielonej rodziny na tle wielkiej polityki XX wieku. Styl pisania Elisabeth ?sbrink jest rzeczowy, a jednocześnie głęboko poruszający i pozbawiony zbędnego patosu.
Czy ta książka skupia się wyłącznie na losach żydowskiego chłopca?
Publikacja wykracza poza biografię jednostki, demaskując postawę Szwecji wobec Holocaustu i nazizmu. Autorka szczegółowo opisuje szwedzką niechęć do uchodźców oraz bierność państwa w obliczu tragedii europejskich Żydów. Ważnym wątkiem jest również działalność lokalnych organizacji faszystowskich, w które angażowała się ówczesna młodzież. Dzięki temu praca stanowi ważne rozliczenie z mitem o całkowitej neutralności i moralnej czystości krajów skandynawskich w czasie wojny.
Jaką rolę w opowieści odgrywa założyciel firmy IKEA, Ingvar Kamprad?
Ingvar Kamprad pojawia się jako rówieśnik i bliski przyjaciel głównego bohatera, Ottona, mimo dzielących ich skrajnych różnic ideologicznych. Autorka bada paradoks tej relacji, w której młody Szwed o nazistowskich poglądach nawiązuje więź z żydowskim uchodźcą pracującym w jego gospodarstwie. Książka rzuca nowe światło na młodzieńczą działalność Kamprada w ruchach prohitlerowskich, co dla wielu czytelników może być zaskakującym odkryciem. Ten wątek służy jako studium skomplikowanej natury ludzkiej i trudnych wyborów w czasach wojny.
Na ile istotna dla zrozumienia fabuły jest zawarta w książce korespondencja?
Listy rodziców Ottona stanowią emocjonalny kręgosłup całej opowieści i są głównym źródłem wiedzy o ich tragicznych losach. Dokumentują one narastającą beznadzieję, tęsknotę oraz desperackie próby zachowania więzi z synem mimo dzielącej ich odległości. Każdy fragment korespondencji jest starannie wpleciony w tło historyczne, co pozwala lepiej zrozumieć skalę osobistej tragedii ofiar Zagłady. Lektura tych dokumentów pozwala poczuć ciężar historii bezpośrednio przez pryzmat jednostkowego cierpienia.
Dla kogo lektura "W Lesie Wiedeńskim wciąż szumią drzewa" może okazać się zbyt wymagająca?
Ze względu na ciężką tematykę dotyczącą Holocaustu i antysemityzmu, nie jest to pozycja odpowiednia dla osób szukających lekkiej literatury faktu. Książka wymaga od czytelnika dużego skupienia oraz gotowości na konfrontację z bolesnymi faktami historycznymi i brakiem łatwego pocieszenia. Osoby wrażliwe na opisy cierpienia dzieci oraz niesprawiedliwości społecznej powinny przygotować się na silny ładunek emocjonalny. Nie poleca się tej pozycji czytelnikom oczekującym sensacyjnej akcji, gdyż autorka stawia na rzetelną dokumentację i refleksję.
