Książka wyróżniona w konkursie im. Andrzeja Adamusa w 2005 roku.
"Urodziłam się o zmierzchu" to powieść-poemat o rzeźbach - żywych drzewach, które przez wychowanie, bolesne okoliczności oraz własne złe decyzje przekształcają się w kawałki martwego drewna. Pozornie, to historia jednego nieudanego roku studiów, wspomnienia z dziewięciu miesięcy roku akademickiego, które przeplatają się z obrazami z dzieciństwa, z przemianami dziejowymi w tle. Powieść bez imion i nazwisk, bez opisów wyglądu osób i miejsc, nie wiadomo na jakiej uczelni ani w jakim mieście. Jednak zasadniczo jest to historia jednego świata wewnętrznego, wyrzeźbionego bolesnym dłutem ojca, świata, do którego otaczająca rzeczywistość wdziera się jedynie w postaci zasłyszanych dialogów mijanych ludzi. Opowieść o zamknięciu się przed barwnym i gwarnym otoczeniem; relacja o tym, jak zmagania z niematerialną spuścizną rodziców oraz rozważania o przeszłości obezwładniają i doprowadzają do samozniszczenia. To również przedstawienie cierpienia związanego z konwersją matki i utratą wiary u córki. Wreszcie jest to opowieść o lęku paraliżującym nawet pojawiające się uczucie. Monika Szela (ur. 1976), z wykształcenia filolog języka angielskiego i rosyjskiego. Zawodowo trudni się przekładem tekstów prawnych. Prywatnie miłośniczka matematyki. Amatorsko zajmuje się rysunkiem. W 2005 otrzymała wyróżnienie w konkursie ogólnopolskim na powieść współczesną.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii literatura piękna polska
Jaki styl literacki dominuje w książce "Urodziłam się o zmierzchu"?
Publikacja ta stanowi unikatowe połączenie powieści psychologicznej z formą poematu prozą. Autorka posługuje się bogatym, metaforycznym językiem, rezygnując z tradycyjnych opisów miejsc czy imion bohaterów na rzecz głębokiej analizy stanów wewnętrznych. Narracja skupia się na symbolice rzeźbienia w drewnie, co odzwierciedla proces kształtowania ludzkiej psychiki przez bolesne doświadczenia. Taki zabieg artystyczny nadaje lekturze oniryczny i bardzo intymny charakter.
Czy fabuła książki opiera się na chronologicznym ciągu wydarzeń?
Struktura utworu opiera się na nieliniowym przeplataniu wspomnień z dzieciństwa z obrazami z jednego roku akademickiego. Czytelnik śledzi wewnętrzny proces samozniszczenia bohaterki, wywołany traumatyczną relacją z ojcem oraz trudną spuścizną rodzinną. Zamiast wartkiej akcji, tekst oferuje statyczne, ale emocjonalnie intensywne obrazy z życia wewnętrznego. Całość tworzy spójną relację o izolacji i lęku, który paraliżuje codzienne funkcjonowanie.
Jaką rolę w tej opowieści odgrywają wątki religijne i rodzinne?
Książka szczegółowo analizuje bolesne skutki konwersji religijnej matki oraz postępującą utratę wiary u córki. Relacje rodzinne są tu przedstawione jako niszczycielska siła, gdzie wpływ ojca staje się dłutem rzeźbiącym w żywym człowieku martwą formę. Autorka ukazuje, jak niematerialna spuścizna rodziców obezwładnia młodą kobietę i uniemożliwia jej budowanie zdrowych relacji. Problematyka wiary i traumy pokoleniowej stanowi centralny punkt ciężkości tej historii.
Czego można oczekiwać po lekturze wyróżnionej w ogólnopolskim konkursie literackim?
Lektura dostarcza wymagającego doświadczenia intelektualnego, skupionego na uniwersalnych mechanizmach ludzkiego cierpienia. Brak konkretnych nazw własnych sprawia, że historia nabiera wymiaru ponadczasowego i może być interpretowana przez pryzmat własnych doświadczeń. Tekst jest nasycony emocjami takimi jak paraliżujący lęk przed uczuciem oraz poczucie zamknięcia w wewnętrznym świecie. To proza dla osób szukających w literaturze głębokiej refleksji nad kondycją psychiczną człowieka.
Dla jakiego typu czytelnika ta pozycja może okazać się zbyt trudna?
Książka nie jest odpowiednia dla osób poszukujących lekkiej literatury rozrywkowej lub klasycznego kryminału z wyraźną akcją. Ze względu na brak imion, nazwisk oraz tradycyjnych opisów otoczenia, czytelnik przyzwyczajony do realistycznej prozy może poczuć się zagubiony. Tematyka samozniszczenia, traumy rodzinnej i głębokiej depresji sprawia, że jest to pozycja emocjonalnie obciążająca. Osoby unikające w literaturze wątków egzystencjalnego lęku i beznadziei powinny wybrać inny tytuł.
