Szukając Jane

Kanada, powojenny system domów matki i dziecka, podziemie aborcyjne, adopcje…

„Szukając Jane” to poruszająca do głębi opowieść o silnych, odważnych i zdeterminowanych kobietach, które niezłomnie walczą o własną autonomię, inspirowana prawdziwymi wydarzeniami książka, która uderza w czytelnika obrazami przesiąkniętymi niesprawiedliwością i bólem, aż wreszcie lektura, która skłania do głębszej refleksji i pochylenia się nad niewygodnymi pytaniami, na które niejednokrotnie trudno udzielić jednoznacznej odpowiedzi. Ta pozycja niesie ze sobą ogromny ładunek emocjonalny i po raz kolejny otwiera dyskusję nad prawem do wyboru i decydowania o sobie. Tę powieść się przeżywa, a opisaną na jej kartach historię wręcz doświadcza. Autorka, podejmując trudny i kontrowersyjny temat, nawiązując do wydarzeń poprzedziacych moment zalegalizowania prawa aborcyjnego w Kanadzie, z jednej strony kreśli druzgocącą, przesiąkniętą smutkiem i bezradnością rzeczywistość, a z drugiej maluje portrety kobiet i obrazy ich solidarności, które napawają nadzieją.

Jak sama autorka w posłowiu napisała, z czym ja się w pełni zgadzam, niniejsza pozycja „jest powieścią o macierzyństwie. O pragnieniu bycia matką, o niechęci do bycia matką i wszystkich odcieniach szarości miedzy jednym a drugim”. Znajdziecie tutaj pełną paletę barwnych bohaterów, z których każdy ma własne poglądy, przekonia i doświadczenia.

Jest rok 2017. Angela w miejscu pracy natrafia na napisany przed laty list, będący jednocześnie wzruszającym wyznaniem pewnej kobiety, który mimo upływu lat nie trafił do adresatki. Postanawia wziąć sprawy w swoje ręce i doręczyć przesyłkę niejakiej Nancy. I tutaj rozpoczyna się pełna wzruszeń, trudnych decyzji i ich konsekwencji historia, która połączy losy trzech kobiet osadzonych na różnych płaszczyznach czasowych. Cóż tutaj dużo pisać? Ważna, wartościowa, uświadamiająca i nade wszystko poruszająca opowieść, która na długo utkwi w Waszej pamięci. PEREŁKA!

Autorką książki „Szukając Jane” jest Heather Marshall. Ta książka to jedna z wielu jej autorstwa i jest również jej pierwszą, napisaną w 2022. Heather została nominowana do dwóch nagród, Goodreads Choice Award: Powieść historyczna oraz Goodreads Choice Awards Best Debut Novel, co świadczy o tym, że została doceniona przez wielu czytelników.

Rozgrywająca się w Toronto fabuła skupia się na rozpiętych na przestrzeni sześćdziesięciu lat losach trzech kobiet, z których każda jest w jakiś sposób zaangażowana w działanie zespołowe i w walkę o prawo kobiet do wyboru.

Pierwsza z kobiet, żyjąca w 2017 roku, Angela Creighton odnajduje list, zaadresowany do Nancy Mitchell, w sklepie z antykami, w którym pracuje. Prowadzi ją to do poznania adresatki tego listu, a później również Evelyn Taylor, czyli kolejnych dwóch bohaterek, które znają się z przeszłości. Książka opowiada na przemian historię z teraźniejszości i przeszłości, aż w końcu wszystkie 3 kobiety poznają się w 2017 roku. Książka jest oparta na prawdziwych wydarzeniach.

„Szukając Jane” podejmuje tematy związane z walką kobiet o prawa do decydowania o swoim ciele oraz walką przeciwko stereotypom i zasadom narzuconym kobietom. Bohaterki wielokrotnie podejmują nielegalne działania, biorą udział w protestach i spotykają się z nierównym traktowaniem.

Książka bardzo mi się spodobała. Styl pisania jest przyjemny, a książkę czyta się szybko. Rozdziały z przeszłości i teraźniejszości powoli łączą się w całość odkrywając kolejne fragmenty fabuły. Wszystko jest jasno przedstawione, więc trudno o pomylenie wydarzeń czy nazwisk. Autorka świetnie opisała każda postać, więc mogłam je poznać i zrozumieć ich punkt widzenia.

Polecam książkę każdemu kto chce zostać zainspirowany siłą tych kobiet i dowiedzieć się jak kiedyś musiały walczyć. Oceniam „Szukając Jane” 10/10.

H.D.

Szkolny Klub Recenzenta

Są książki, które się nie tylko czyta, ale które czuje się całym sobą. „Szukając Jane” Heather Marshall to właśnie taka historia - bolesna, intymna i przejmująco prawdziwa, momentami aż odbierająca oddech. To coś więcej niż powieść historyczna. To opowieść o kobiecej sile, walce o godność i cichym bohaterstwie tych, które przecierały ścieżki dla naszej wolności, często płacąc za to najwyższą cenę.

Autorka splata losy trzech kobiet, łącząc lata 60., 80. i współczesność w poruszającą, wielowarstwową opowieść. Najbardziej poruszyła mnie historia Evelyn, wysłanej do domu dla samotnych matek, gdzie pod płaszczem religijnej troski dokonywały się rzeczy niewybaczalne. To tam, w murach przesiąkniętych upokorzeniem, najwyraźniej widać, jak brutalnie potrafiono odebrać kobiecie prawo do samostanowienia, traktując jej ciało i życie jak własność instytucji. Obserwowanie jej cierpienia, gdy siłą odbierano jej noworodka, było dla mnie niemal fizycznym bólem. Marshall z niezwykłą czułością opisuje jednak to, co w tym mroku było najjaśniejsze - siostrzeństwo. Tę kruchą, a jednocześnie nierozerwalną więź między kobietami, które w obliczu wspólnego nieszczęścia potrafiły dzielić się ostatnim okruchem nadziei.

Wątek tajemniczej siatki „Jane” to z kolei opowieść o niewyobrażalnej odwadze. Bo jak inaczej nazwać działanie w ukryciu, balansowanie na granicy prawa i narażanie własnego bezpieczeństwa tylko po to, by inna kobieta nie musiała czuć się osaczona i bezsilna? To tutaj wybrzmiewa najważniejsze pytanie o gotowość do macierzyństwa. O to, że powinno być ono wyborem płynącym z serca, a nie przymusem narzuconym przez system czy społeczne konwenanse. Nancy, uświadamia nam, że walka o prawo do decydowania o sobie to nie tylko polityka, to walka o prawo do bycia człowiekiem, a nie jedynie narzędziem w rękach innych.

Zestawienie tych historii ze współczesną perspektywą Angeli, kobiety rozpaczliwie pragnącej zostać matką, tworzy spójną, emocjonalną klamrę i pokazuje, jak różne, często sprzeczne oblicza może mieć macierzyństwo.

„Szukając Jane” zostawiła mnie z poczuciem ogromnej wdzięczności, ale i niepokoju, bo uświadamia, jak kruche bywają zdobycze, o które tak zaciekle walczyły nasze poprzedniczki. To lektura, która rozrywa serce, by na końcu złożyć je w nieco inny, bardziej świadomy sposób. Odłożyłam ją na półkę z drżącymi dłońmi, wiedząc, że głos „Jane” będzie we mnie brzmiał jeszcze bardzo długo, przypominając, że nasza siła tkwi w solidarności i prawie do powiedzenia „chcę” lub „nie”.

Heather Marshall w swojej debiutanckiej powieści zabrała głos w sprawie, która dla żadnej kobiety na świecie nie jest obojętna - w “Szukając Jane” na tle historii prawdziwej, jaka rozgrywała się w Kanadzie w drugiej połowie poprzedniego wieku, pisze o prawie wyboru. Wyboru czy być, czy nie być matką. Jej opowieść rozpisana jest na trzy głosy, trzy czasy, trzy historie, które w jakiś sposób razem splatają się w jedną całość. Fabuła stworzona została z dużym wyczuciem, historia wciąga, zawiera elementy wywrotowe, elementy wręcz podchodzące pod literaturę szpiegowską - w końcu bazą jest prawdziwa siatka działająca w latach 70. i 80. w Kanadzie, która umożliwiała kobietom, to, na co prawo im wtedy nie pozwalało - prawo do przerwania ciąży. Dwie z trzech kobiet żywo w walkę o te prawo się angażują równocześnie dostarczając sporą dawkę feministycznej historii tego kraju, ale przede wszystkim poruszających emocji, w których gardło nieraz ściska się ze wzruszenia czy poczucia bezsilności i dramatu niemożności decydowania o swoim losie. Ale jest też i historia współczesna, historia, która inaczej przedstawia macierzyństwo - w niej bohaterka walczy właśnie o to, by zostać matką, a jednak i tak musi przechodzić raz po raz przez koszmar, który nawet, gdy prawo kanadyjskie już na własne decyzje kobiet pozwala, nadal dzieli społeczeństwo na pół. I tak sobie myślę, że choć autorka jest Kanadyjką, to dla Polek, Polaków, jest to powieść jeszcze ważniejsza niż w jej rodzimym kraju - bo tam to przede wszystkim historia o przeszłości, u nas to ciągle historia o teraźniejszości. Rewelacyjna, poruszająca i szeroko spoglądająca na temat prawa do aborcji i macierzyństwa proza.

Jeśli myśleliście, że o walce kobiet o swoje prawa wiecie już wszystko, ta książka brutalnie zweryfikuje Waszą wiedzę.

„Szukając Jane” to nagradzany debiut kanadyjskiej autorki Heather Marshall, po który być może nie każdy odważy się sięgnąć. Przez poruszaną tematykę podziemia aborcyjnego może być ona oceniana przez pryzmat osobistych przekonań, jednak niezależnie od nich, jest to lektura inspirowana prawdziwymi wydarzeniami, ukazująca ważny fragment historii. I choćby dlatego warto ją poznać. Autorka pisze w sposób niezwykle rzetelny, ale i emocjonalny, uderzając prosto w serce konkretnymi faktami i ludzkim dramatem.

Wiele kobiet, czytając tę powieść, odnajdzie w niej swoje lęki, frustracje, bezsilność i presję, ale też nadzieję oraz ten bezkres miłości, który uderza, gdy pierwszy raz trzyma się w objęciach wyczekiwane dziecko. To opowieść o kobietach na różnych etapach życia, z różnymi doświadczeniami, które stały się zakładniczkami prawa, społecznej hipokryzji, a czasem wręcz przerażającego okrucieństwa.

To jednak nie reportaż, a powieść osadzona w historii, łącząca losy trzech kobiet na przestrzeni sześćdziesięciu lat za sprawą jednego zagubionego listu. Stał się on bodźcem dla Angeli, od lat bezskutecznie próbującej zostać matką, do sięgnięcia w przeszłość. Poznajemy historię domu samotnej matki, w którym kwitł niecny proceder, oraz „Siatki Jane”, podziemnej organizacji pomagającej kobietom w czasach, gdy system był wobec nich bezwzględny.

Przeplatające się retrospekcje przenoszą nas do lat sześćdziesiątych i osiemdziesiątych ubiegłego wieku, by odsłonić opowieści, które autentycznie rozrywają serce na strzępy. Nie powstrzymywałam łez bólu, czytając o młodych dziewczynach zmuszanych do oddawania swoich dzieci, ale i wzruszenia, gdy kobiety wobec bezdusznego systemu stawały solidarnie, ramię w ramię. Scena, w której bohaterki zostawiają czarną trumnę przed domem premiera, symbolizującą wszystkie zmarłe ofiary pokątnych zabiegów, zostanie mi pod powiekami na zawsze.

Trudno uwierzyć, że ta poruszająca powieść jest debiutem. Autorka świetnie rozegrała ją fabularnie, zachowując balans w tym trudnym temacie - nie uciekła ani w nadmierną ckliwość, ani w oskarżycielskie tony. Ukazała różne oblicza macierzyństwa. Jak sama pisze, to powieść „o pragnieniu bycia matką, o niechęci do bycia matką i o wszystkich odcieniach szarości między jednym a drugim”.

„Szukając Jane” to hołd dla wszystkich kobiet, których głos został kiedyś stłumiony. To książka ważna, potrzebna i - mimo trudnej tematyki - dająca niesamowitą siłę.