Stan zdumienia

Do sięgnięcia po tę książkę zachęciło mnie promowanie jej jako kobiecej wersji "Jądra ciemności". Początkowe kilkadziesiąt stron jednak nie zachwyca, przez co trudno jest się wciągnąć w historię. W pewnym momencie - gdy główna bohaterka trafia do dżungli - akcja nabiera rozpędu, więcej jest też żywych opisów brazylijskiej natury. Sprawia to, że naprawdę trudno oderwać się od lektury. Fabuła jest wielowymiarowa i skłania do przemyśleń - to ciekawe połączenie thrillera naukowego z dramatem psychologicznym. Swoim stylem pisania autorka świetnie oddaje tajemniczy i niepokojący klimat. Każdy powinien to przeczytać.

Kolejna po rewelacyjnym Domu Holendrów (klik) książka Ann Patchett i kolejna doskonała, mistrzowska wręcz lektura.

Znając sposób pisania autorki po Stanie zdumienia wiele się spodziewałam, bardzo wiele. Nie zawiodłam się. Nic z tych rzeczy. Chociaż nie ukrywam, nie wszystko było takie, jak sobie to wcześniej wyobraziłam. Co nie znaczy, że było gorsze. Nic takiego. Po prostu inne.

Tym, co już od pierwszej strony rzuca się w oczy, wręcz otula, oblepia czytelnika jest chłód. Nie chodzi o zimno w sensie temperatury, a o chłód emocjonalny. Ta powieść jest nim wręcz przepełniona. Chłód, obojętność, sztywność, coś w sumie nadal dla mnie niezrozumiałego, a przy tym akcja tocząca się w amazońskiej dżungli wśród lekarzy, naukowców, którzy pracują nad lekiem mającym uratować miliony ludzi.

Wydawałoby się, że takim pracom, badaniom, ew. odkryciom będzie towarzyszyć gorączka, także ta w powietrzu. Wszak to Amazonia, gorączka podekscytowania, walki o odkrycie etc. Nic z tych rzeczy. Przez to, poprzez ten dysonans, książka jest grożna, niezrozumiała, zwiastująca coś bardzo niebezpiecznego, wiszącego w powietrzu.

Na wielki plus zasługują opisy amazońskiej dżungli, Manaus. Są cudowne, plastyczne, grożne, obezwładniające i zapraszające w swoje progi. Przypomina mi to historię z Karolem Mayem, który wspaniale nakreślił obraz Dzikiego Zachodu, miejsca gdzie nigdy nie dotarł. Podobnie jest z Patchett, która poza krótkim, bardzo krótkim pobytem w Amazonii, praktycznie Brazylii nie zna. Potrafiła za to świetnie, wręcz po mistrzowsku ją namalować. Widzimy dżunglę, słyszymy ptasie trele, wręcz czujemy jak zwierzęta na siebie polują, jak rozkwitają kwiaty, jak pada deszcz. Wielki talent.

Jednak tym, co naprawdę zachwyca jest wymowa książki i odwieczne pytanie, czy należy ingerować w to co zastaliśmy, "uszczęśliwiać" autochtonów, czy zostawić wszystko takim jakim zbyło/jest. Jedna z bohaterek podejmuje ten temat mówiąc: (...) Pytanie, czy postanawia pani zakłócić porządek otaczającego świata, czy może pozwolić mu trwać, jakby nigdy się pani nie zjawiła. Na tym polega szacunek dla rdzennych mieszkańców. (..) Odwieczny i chyba nierozwiązywalny dylemat. Kwestia ta zastanawia i porusza kolejne pokolenie, a samego czytelnika zmusza do sporej porcji przemyśleń, które niczym drożdże pączkują i za chwilę myśli się np. o rytualnych obrzędach zakazanych w cywilizowanym świecie, o wojnach, innych religiach etc. Mocna, poruszająca, ponadczasowa kwestia. Polecam. Doskonała, mądra powieść, która ma w sobie to coś.

"Stan zdumienia" Ann Patchett

Gdy Anders Eckman zostaje wysłany do brazylijskiej gęstwiny lasów deszczowych przez koncern farmaceutyczny, by odnaleźć wybitną doktor Swenson i nakłonić ją do powrotu, nie wie, że pozostanie w Amazonii już na zawsze. Po otrzymaniu informacji o śmierci Eckmana do dżungli wyprawiona zostaje Marina w tym samym zamiarze, lecz nie jest świadoma, jak jej życie odmieni owa podróż...

"Stan zdumienia" jest powieścią obyczajową autorstwa wielokrotnie nagradzanej amerykańskiej pisarki, której utwory przetłumaczone zostały na ponad 30 języków świata - Ann Patchett. Jest to wznowienie, gdyż pierwsze wydanie historii Mariny ukazało się na polskim rynku wydawniczym w 2012 roku.

Autorka snuje przed czytelnikiem opowieść, mogłoby się wydawać, banalną, niewymagającą większego skupienia i uwagi, ale to tylko złudzenie, warstwa wierzchnia, pod spodem, w głębi kryje się zupełnie coś innego, niż wygląda to na pierwszy rzut oka. "Stan zdumienia" to oryginalna, nieoczywista, odbiegająca nieco od utartych schematów historia o niezłomności, walce w dążeniu do osiągnięcia obranego sobie celu, najgłębiej skrywanych ludzkich namiętnościach, ukrytych pragnieniach i aspiracjach. Patchett w inspirujący, pełen fascynacji sposób opowiada nam także o wytrwałości naukowców, którzy są gotowi poświęcić wiele dla odnalezienia w amazońskiej dżungli elementu, który być może odmieni losy świata, a którego odkrycie będzie przełomowym momentem w medycynie.

Autorka wrzuca nas do miejsca, w którym granica między życiem a śmiercią jest bardzo cieniutka, wystarczy jeden nieostrożny krok, jeden zbyt gwałtowny ruch, by ją przekroczyć. Na każdym kroku czają się zabójcze bakterie, drobnoustroje, węże, pająki, jak i również niepozorne rośliny, w których gromadzą się trujące substancje zabijające w zawrotnym tempie. Patchett przedstawiła Amazonię jako miejsce niegościnne, ciężkie do życia, takie, w którym za każdym drzewem czai się niebezpieczeństwo utraty zdrowia, a nawet życia. Tym samym niemal idealnie oddała atmosferę lasu tropikalnego - duszna, wilgotna, lepiąca aura, unosząca się w powietrzu tajemnica i wzbijające się do lotu stada ptaków.

Niezwykle urzekający jest warsztat pisarski Ann Patchett. Jej styl opowiadania fabuły jest bardzo subtelny, momentami delikatny i wrażliwy, lecz potrafi świetnie oddać brutalne niejednokrotnie realia życia w dolinie Amazonki. Pióro Patchett charakteryzuje się dużą ilością wszelkiego rodzaju ukwieceń, ubarwień, ale też prostotą.

Przed rozpoczęciem lektury trzeba zwrócić uwagę na jeden aspekt - "Stan zdumienia" jest opowieścią bardzo monotonną, są chwile znużenia, ale też takie, w których fabuła się rozkręca, by po chwili znów wrócić do swojego stałego, powolnego tempa. I jest to jedyna rzecz, jaka mi w książce przeszkadzała; czyta się bardzo wolno, czasami odechciewa się całkowicie, ale coś popycha nas do kontynuowania. Ja kontynuowałem, dotarłem do końca i nie żałuję. Nie była to łatwa przeprawa, ale niezwykle satysfakcjonująca, pełna różnych emocji, odczuć, przemyśleń względem wydarzeń rozgrywających się na jej kartach.

Cytat z książki: "Zawsze czujemy się lepiej, gdy zmierzamy w stronę domu"

⭐6/10

Za egzemplarz książki dziękuję Wydawnictwu Znak Literanova.

Z książką Ann Patchett mam duży problem jeśli chodzi o ocenę. To dość dziwna powieść, niesymetryczna jeśli chodzi o napięcie. Tak naprawdę zaczęła mnie interesować dopiero w okolicach 90 strony, kiedy główna bohaterka postawiła pierwszy krok w Amazonii. Moja przygoda z książką przebiegała dwuetapowo, o pierwszym z tych etapów wolałabym zapomnieć. Niestety początkowe strony nie zachęcały do lektury, ciężko było mi wejść w strukturę powieści od strony językowej, szło bardzo opornie. Wielokrotnie odkładałam ją w nadziei na cud, który niespodziewanie nastąpił.

Jest to kobieca wersja "Jądra ciemności" i bardzo słusznie tak określono tą opowieść. Doktor Marina Singh odgrywa tutaj rolę Marlona, kobieta wyrusza na poszukiwania zmarłego kolegi do samego serca dzikiej Amazonii. Wysłana przez koncern finansujący badania nad lekiem przyszłości wydłużającym płodność, bohaterka ma za zadanie nie tylko odkryć tajemnicę zniknięcia Andersa Eckmana, ale również raportować stan badań.

Od momentu kiedy akcja przenosi czytelnika do Brazylii dostajemy zupełnie inna opowieść, przepełnioną sugestywnymi opisami przyrody, tętniącą życiem. Zieleń dżungli opada na czytelnika niczym kurtyna, nie tylko możemy ją sobie wyobrazić wizualnie, ale także powąchać i usłyszeć. "

Wszystko, co nie było zielone stawało się zielone."

Nieprzepastne tropiki, stada ptaków wydobywające nieustanny trel, roje owadów i moskitów uparcie kąsających skórę, a do tego wieczory ciężkie i cierpkie podczas których czuć lekką pachnącą rybami bryzę - uwierzcie na słowo, że można się w tym klimacie rozsmakować.

Autorka z niebywałą obrazowością przybliżyła pracę naukowców w amazońskiej dżungli, zaakcentowała trudności z jakimi na co dzień musieli się mierzyć, z gorliwą szczerością opisała zwyczaje tubylców z plemienia Laikaszi. Całość czyta się z ciekawością nigdy nie wiedząc, czym zaskoczy nas autorka w kolejnym akapicie.

Ann Patchett nie ślizga się po temacie, nie ma u niej banalnych zdań, czy twierdzeń. Zatopieni w rzeczywistości przepastnej Amazonii momentami zapominamy, po co tak naprawdę przybyła tu nasza bohaterka.

Poza samym toczącym się śledztwem książka porusza jakże istotny temat szacunku dla przyrody i zastanego porządku. Pokazuje jak łatwo dobrymi chęciami i współczuciem zburzyć ten zastany ład, narazić, go na szwank. To historia mająca wiele wymiarów, poza odkrywaniem ukazuje rolę przeznaczenia i tego gdzie może nas zaprowadzić pasja oraz rozwój badań nad płodnością.

Zza oparów wilgoci i mgły amazońskiej dżungli wydobywa się nie thriller, ale dobry i ciekawy dramat psychologiczny.

Przygodę z książką zaliczam do udanych, choć było to moje pierwsze spotkanie z twórczością autorki na pewno jestem zachęcona i w przyszłości sięgnę po jej kolejne tytuły. Nie zrażam się tym w jak toporny sposób wgryzałam się w fabułę, choć to po części zaważyło na ocenie końcowej małymi minusami.

Do takowych zaliczyłabym również brak tłumaczenia zdań w języku portugalskim.

Tak jak zaznaczyłam we wstępie - nie zniechęcajcie się początkowymi niepowodzeniami i wytrwajcie pierwsze 90 stron, czeka Was za nimi prawdziwa niespodzianka

Ann Patchett stworzyła zdumiewającą historię, która pozostaje w nas na zawsze. Historię, która daje wiele ważnych przemyśleń. „Stan zdumienia” to powieść, którą należy przeczytać. Po przeczytaniu tej książki rozmyślałem o świecie, o tym co wokół nas.

Powieść ta jest książką niezwykłą, dotyka tematów naukowych. Możemy uświadomić sobie, jak cienka jest linia dzieląca dobro od zła. W zasadzie linia ta zaciera się.

Na kartach powieści „Stan zdumienia” poznajemy losy czterdziestodwuletniej Mariny, która wyjeżdża do amazońskiej dżungli, aby poznać okoliczności śmierci Andersa Eckmana. Jednak, to co Marina odkryje będzie bardziej przerażające niż jej się wydawało. Co tak bardzo przerazi kobietę? Czy to, co odkryje w samym środku dżungli? Czy może jednak sama doktor Annick Swenson prowadząca badania związane z płodnością?

Jednak zastanawiając się nad postawą doktor Swenson warto zadać sobie pytanie – czy badania naukowe prowadzące do stworzenia leku, mają za główny cel pomóc ludzkości, czy jednak napełnić portfele właścicieli koncernów farmaceutycznych? Swenson bliżej było do tej pierwszej opcji. Pytanie czy w prawdziwym życiu naukowcy kierują się tą samą zasadą?

Myślę, że odpowiedź na to pytanie nie jest do końca jednoznaczna. Oparta jest przede wszystkim na sumieniu każdego naukowca. Warto w tym momencie odwołać się do jednej z naczelnych zasad w medycynie, przypisywanej Hipokratesowi czyli „Primum non nocere”.

„Stan zdumienia” to bez wątpienia thriller naukowy dotykający kwestii odkryć. Każda strona tej powieści odkrywa przed nami fascynującą i przerażającą historię. Ann Patchett zabiera nas w sam środek amazońskiej dżungli. Podróżujemy do jądra ciemności. Tutaj nic nie jest zero-jedynkowe. W tym świecie nic nie jest jednoznaczne.

Po przeczytaniu tej książki warto zadać sobie pytanie – jak daleko naukowcy mogą posunąć się w swoich badaniach? Czy badania te zawsze służą ludzkości? Czy może jednak są realizacją ich ambicji?

„Stan zdumienia” to bez wątpienia książka, która zmusza nas do zastanowienia się nad światem, nad jego funkcjonowaniem i nasze roli w jego kształtowaniu. Historia ta z jednej strony fascynuje, z drugiej zaś przeraża.

To, co zasługuje na słowa uznania, to język Ann Patchett. Wyjątkowy styl autorki odczuwalny jest na każdej stronie tej książki. Autorka dotyka tematu trudnego, lecz jakże ważnego. Tematu, który porusza również etyczne aspekty w prowadzeniu badań naukowych związanych z płodnością. „Stan zdumienia” to bez wątpienia wyjątkowa lektura, której nie można pominąć na swej liście książek do przeczytania. A gdy już ją przeczytacie, to warto wpisać ją na listę Najlepszych Interesujących Książek. Czyt-NIK już to zrobił. Teraz Wasza kolej. Zdecydowanie polecam!

Książka „Stan zdumienia” ukazała się nakładem Wydawnictwa Znak Znak Literanova