Srebrna kość. Tajemnice Kijowa. Tom 1

Spacer ulicami Kijowa w 1919 roku to nie lada wyzwanie. Przekonał się o tym dobitnie Samson Kołeczko, bohater „Srebrnej kości” autorstwa Andrija Kurkowa, wydanej nakładem Oficyny Literackiej Noir sur Blanc w przekładzie Agnieszki Matkowskiej. I choć w trakcie jednego z takich spacerów stracił ukochanego ojca i został pozbawiony ucha, to nie pozwolił spisać się na straty i udowodnił, że ma temu miastu do zaoferowania więcej niż mogłoby się wydawać.

Z zaciekawieniem podążałam tropem głównego bohatera naznaczonego cierpieniem psychicznym i fizycznym, który odważył się przeciwstawić złu. Trzymałam mocno kciuki za jego miłosne wybory i za śledztwo w sprawie tytułowej kości odlanej ze srebra, której właściciela usilnie poszukiwał. Jego rozwaga i niezłomność w dążeniu do celu okazały się na tyle imponujące, że wprost nie mogłam się oderwać od zmagań Samsona z czerwonoarmistami, lokalnym światkiem przestępczym i jednym, dosyć nietypowym, krawieckim zamówieniem.

Moje pierwsze czytelnicze spotkanie z literatura ukraińską okazało się wspaniałą podróżą za Naszą wschodnią granicę. Andrij Kurkow skutecznie przekonał mnie do tego, że warto wiązać wątki kryminalne i historyczne, by móc raz jeszcze poczuć klimat minionych czasów i chłonąć atmosferę miejsc, których dziś nie odnajdziemy już w topografii miasta nad Dnieprem. Zachwycona tym prozatorskim anturażem, z niecierpliwością będę wyczekiwała dalszych losów bohaterów „Srebrnej kości” w nadziei, że przed Nami jeszcze wiele wspólnych emocjonujących chwil.

Polecam „Srebrną kość” każdemu, kto lubi ów specyficzny klimat wschodniej literatury, w której człowiek co i rusz musi się mierzyć z przeciwnościami losu, a miasto, w którym żyje zdecydowanie mu tego nie ułatwia.

Srebrna kość to powieść, która z powodzeniem łączy elementy powieści detektywistycznej z literaturą historyczną i obyczajową oraz sporą porcją elementów groteski. Andriej Kurkow zabiera nas do Kijowa w 1919 roku, gdzie w samym sercu rewolucyjnej zawieruchy młody mężczyzna, Samson Kołeczka, staje się przypadkowym śledczym. Zmagając się z brutalnymi warunkami wojny domowej, chaosu politycznego i osobistymi tragediami, staje w obliczu niebywałej zagadki kryminalnej.

W książce ciekawie nakreślono atmosferę Kijowa pogrążonego w rewolucyjnej wojnie domowej. Bolszewicy próbują odzyskać kontrolę nad miastem. Niezbyt im się to udaje. Brak porządku i powszechny chaos sprawiają, iż doskonale się wiedzie rzezimieszkom i bandytom. Kurkow w mistrzowski sposób buduje klimat niepewności i strachu, a zniszczone miasto staje się tłem dla prywatnego śledztwa Samsona, którego życie wywróciło się do góry nogami po brutalnym zamachu.

Narracja jest pełna ironii i zaskakujących zwrotów akcji, które sprawiają, że książka nie jest tylko klasycznym kryminałem, ale również głębszą refleksją nad społecznymi i politycznymi skutkami wojny. Kurkow umiejętnie wplata w fabułę również wątki obyczajowe. Samson Kołeczka, samozwańczy detektyw, wykazuje się niezwykłą determinacją i umiejętnością analitycznego myślenia. Bardzo ciekawe jest jego życie, ale także rozwój w pracy detektywa.

Najciekawsza w książce jest jednak ironia i mroczny humor. Autor zręcznie się nimi posluguje. Czarny humor jest wpleciony w sytuacje, które w innych okolicznościach mogłyby wydawać się wyłącznie tragiczne. Dzieje się tak dzięki postaciom, które mimo trudnych czasów zachowują swoją osobistą godność i szukają sensu w małych, codziennych chwilach.

Warto także zwrócić uwagę na warstwę społeczną i polityczną powieści. Kurkow z niebywałą precyzją przedstawia życie codzienne, niuanse społeczne i polityczne Kijowa, w którym rządy i systemy zmieniają się z dnia na dzień. Ta chwiejność rzeczywistości tworzy niepewność i dezorientację, w której każdy krok może oznaczać nieoczekiwany przełom, zarówno w śledztwie, jak i w życiu bohaterów.

Srebrna kość to książka, która wciąga czytelnika od pierwszej strony, a jej wielowątkowa fabuła i dynamiczna akcja sprawiają, że trudno się od niej oderwać. Kurkow stworzył powieść, która nie tylko bawi i intryguje, ale także zmusza do refleksji nad naturą człowieka i mechanizmami, które rządzą społeczeństwami w czasie kryzysu. Jeśli szukasz literatury inteligentnej, nieoczywistej, pełnej napięcia, ironii i głębokich analiz społecznych, to Srebrna kość z pewnością spełni Twoje oczekiwania.

Jeszcze takiej powieści detektywistycznej nie czytałam!

To takie retro kryminał z nutką groteski.

Ile tutaj zwrotów akcji, jaka dynamiczna fabuła, jacy bohaterowie...

A do tego ta niecodzienna atmosfera rewolucyjnego Kijowa!

Kurkow zrobił to po mistrzowsku przewracając kolejne kartki książki, momentami ma się wrażenie, że jesteśmy w samym centrum rewolucji bolszewickiej.

Wspaniale się to czyta!

Uwielbiam takie niebanalne, nie dające osadzić się w konkretne ramy powieści.

Takich książek się nie czyta, takie książki się pochłania!

I tak właśnie było w moim przypadku - "Srebrna kość" została przeczytana w dwa wieczory Zdecydowanie ta książka ma charakter!

Nie jest mdła, ani przewidywalna. Ma w sobie to coś.

Ciężko dokładnie określić co to takiego...

Może właśnie to nałożenie się kilku składników na raz: kryminał retro, podróży w czasie, a nawet pokusiłabym się o stwierdzenie - elementu wręcz magicznego 💫

W każdym bądź razie jest to z pewnością książka warta uwagi.

Dlatego musicie uwierzyć mi na słowo, że ta powieść Was zahipnotyzuje! Śmiało mogę powiedzieć, że ta książka trafia na listę moich Top10 tego mijającego już roku. To rozrywka na najwyższym poziomie. Musicie Koniecznie to przeczytać. Nie wyobrażam sobie, by po tę książkę nie sięgnęli miłośnicy historii i retro klimatu Gorąco polecam!

W “Srebrnej kości” Andrij Kurkow zabiera czytelnika do Kijowa 1919 roku. Na ulicach miasta panuje rewolucyjna zawierucha: dochodzi do zatrzymań, starć z wielkim ładunkiem agresji, trup ściele się gęsto. Właśnie jedna z takich scen otwiera książkę i jest dla niej kluczowa: z rąk Kozaków ginie ojciec głównego bohatera Samsona, a on sam traci ucho. Zdarzenie jest dla całości fabuły nie tylko istotne ze względu na stratę (chłopak od tej pory będzie musiał przejść przyśpieszony egzamin dojrzałości w ogarniętym rewolucją Kijowie), ale przez sam narząd, który od teraz zyskuje dodatkową moc. I wielokrotnie w tej opowieści uratuje Samsonowi życie.

Na samym początku zadałem pytanie o “Mistrza i Małgorzatę”, bo czytając “Srebrną kość” można odnieść wrażenie, jakby klimat powieści przypominał ten z Moskwy Bułhakowa. Z prozy Kurkowa bowiem bije absurd podsycony niesamowitą ironią oraz surowym humorem samego autora, co w całości daje nam niesamowitą groteskę. I nie chodzi tu tylko o losy Samsona, który dosyć nieoczekiwanie, będąc po szkole elektrycznej, wstępuje w szeregi milicji i jeszcze jest na swoim komisariacie jednym z bardziej pilnych i biegłych śledczych (choć wszystkiego musi się nauczyć od podstaw)! Na tym absurdzie osadzona jest kanwa całej powieści, ale dzięki temu zabiegowi autorowi udaje się dobrze zrealizować kwestię historyczną.

“Srebrna kość” to znakomita opowieść miejska. Kurkow do tego stopnia oddał klimat tamtych czasów, że jako czytelnicy łatwo wchodzimy w świat przedstawiony. Być może dlatego, że autor wprawił swojego Samsona w ruch niczym Bolesław Prus Stanisława Wokulskiego (albo Szczepan Twardoch Konstantego Willemanna) i razem z głównym bohaterem przemierzamy zdewastowany Kijów 1919 roku, wspólnie przeżywając przygody mężczyzny i poznając inne postaci. Dzięki temu autor w prosty, ale skuteczny sposób oddał tło wydarzeń i jednocześnie przedstawił swoje refleksje dotyczące wielu problemów: podziałów klasowych, zagrożenia komunizmem, stosunku mieszkańców Kijowa do obcych, procesów odbudowy kraju, podziałów etnicznych oraz totalnego chaosu czasów rewolucji.

Nietypowy w “Srebrnej kości” jest również wątek śledztwa (zaczynając od samego śledczego, kończąc na dochodzeniu). Nie zaczyna się ono od zwłok, a od podejrzenia popełnienia przestępstwa. I dalej jest raczej zagadką kryminalną niż rasowym dochodzeniem znanym nam z większości kryminałów obecnych w literaturze. Tylko że ta sensacja zaproponowana przez Kurkowa, moim zdaniem wprowadzona do książki na zasadzie opozycji do powszechnego terroru, doskonale spełnia swoją rolę. Pokazuje bowiem Samsona jako śledczego naturszczyka, który wsadzony w środowisko oficerów żądnych krwi i trupów (oraz relacji agentów) jako jedyny próbuje łapać drobnych przestępców. A co za tym idzie pomóc zwykłym obywatelom. W połączeniu z historią głównego bohatera (syna przedstawiciela klasy średniej, mieszkającego w wielkim mieszkaniu w kamienicy, który idzie do milicji w komunistycznym państwie) i groteskowym opowiadaniu o realiach życia w rewolucyjnym Kijowie sprawdza się to idealnie. A samą książkę czyta błyskawicznie.

Będąc małą dziewczynką, marzyłam o karierze detektywa. Często bawiłam się w policjantkę, która prowadzi niezwykle skomplikowane śledztwa. Wnikliwie obserwowałam rodziców i babcię, próbując wpleść nutkę intrygi w ich codzienne czynności. Ta dziecięca mrzonka nigdy nie przybrała realnych kształtów, lecz w mojej duszy nadal tli się płomyk fascynacji kryminalnymi zagadkami i labiryntami ludzkich historii.

Główny bohater "Srebrnej kości" Andrieja Kurkowa, Samson, zostaje detektywem z przypadku. Ale jak to?! (mała ja z pewnością bardzo by mu pozazdrościła).

Kijów wczesną wiosną 1919 roku był niczym niedopięty do końca scenariusz thrillera - ogarnięty chaosem rewolucji bolszewickiej, pozbawiony podstawowych udogodnień cywilizacyjnych. Brakowało żywności, prądu, a w niektórych zawodach - rąk do pracy. Samson dzięki temu, że był rozgarniętym młodym człowiekiem, dobrze władającym słowem pisanym w nietypowych okolicznościach otrzymał propozycję pracy jako śledczy.

Na nowym stanowisku z początku jest nieco nieporadny i zagubiony, lecz w swoich działaniach kieruje się intuicją oraz chęcią niesienia pomocy zwykłym obywatelom, co pozytywnie wpływa na jego znaczący progres. Trafia na intrygującą sprawę, która zmusza go do ciągłego działania, co prowadzi do przewrotnych wydarzeń.

Polubiłam Samsona za jego autentyczność, a także szczerze współczułam mu, że został sam na świecie w tych trudnych czasach. Jego przygody zostały opisane w sposób ironiczny, okraszone czarnym humorem oraz wszechobecnym chaosem zrodzonym z absurdów życia codziennego w 1919 roku.. Wiele działań bohatera wynika z przedziwnych zrządzeń losu, co sprawia, że fabuła jest dynamiczna, ale jednocześnie zaskakuje czytelnika krwawą brutalnością tamtych dziejów.

W "Srebrnej kości" pojawił się również subtelny wątek romantyczny - delikatny niczym ślad pudru na kryminalistycznym dowodzie, który dodaje uroku na tle brutalnych rewolucyjnych zawieruch.

Finał okazał się osobliwy, liczyłam na większe emocje, bądź zwroty akcji, a otrzymałam więcej specyficznej ironii podszytej czarnym humorem. Mimo wszystko jestem niezmiennie ciekawa dalszych losów Samsona i Nadii. Z niecierpliwością sięgnę po kontynuację "Tajemnic Kijowa", jak detektyw czekający na kolejną intrygującą sprawę.