Sieć o drobnych oczkach. Seria Komisarz Barbarotti. Tom 10

Komisarz Asunander był swego czasu bardzo doświadczonym policjantem. Dziś jest starszym panem, który mieszka w domu opieki dla seniorów. Jednak praca nigdy z niego nie wyszła. Wciąż prowadzi zapiski z pewnego morderstwa bądź zaginięcia, które miało miejsce 30 lat temu. Pewne okoliczności sprawiają, że mężczyzna wraca do tej sprawy. Do śledztwa Asunander angażuje swoich byłych pracowników. Wiąże się to z pewnym ryzykiem.

✨

Z tego, co się dowiedziałam, jest to 10ty i ostatni tom z cyklu. Skandynawski kryminał jest specyficzny, ale jak mało który ma ten wyjątkowy mroczny klimat.

Nie ma tutaj nagłych zwrotów akcji. Wszystko dzieje się niespiesznie, ostrożnie. Mamy bardzo skrupulatnie prowadzone śledztwo i bardzo rozbudowaną charakterystykę bohaterów. Stopniowo odkrywamy kolejne zagadki.

Osobiście lubię historię, kiedy sprawy sprzed lat nagle zostają wyjęte na stół. Sposób, w jaki dochodzi się do prawdy bardzo mnie interesuje. Fajnie się czyta o tym, jak i co się kiedyś stało, że doszło do tej czy innej tragedii.

Perspektywy się tutaj zmieniają. Są też zmienne linie czasowe, co wiem, że nie każdemu się podoba ale w takiej historii jest to niezbędne.

Jedyny minus dla mnie to dialogi. Troszkę zbyt długie jak dla mnie.

WIARA, KTÓRA PŁONIE

Ta chwila musiała nadejść – „Sieć o drobnych oczkach”, czyli ostatni tom serii z inspektorem Barbarottim i Evą Backman, stał się faktem. Niby wiedziałam, niby się spodziewałam, ale jednak, gdy nadszedł ten czas, kiedy wzięłam do rąk tę książkę, opanowało mnie uczucie nostalgii. I smutku. Seria Hakana Nessera towarzyszyła mi przez wiele lat życia. Była solidnym pewniakiem. Była obietnicą. Zawsze gdzieś majaczyła mi w głowie myśl, że prędzej czy później, ukaże się kolejny tom. Tom dziesiąty, ostatni, czytałam z poczuciem pewnej obawy. Jak Nesser zdecydował się zakończyć tę opowieść? Czy po lekturze towarzyszyć będzie mi satysfakcja czy żal?

Przebywający w domu opieki, schorowany, ale nadal sprawny umysłowo i, mimo choroby, pełen entuzjazmu, komisarz Asunander, wraca myślami do pewnej starej, nierozwiązanej sprawy. Mija 29 lat od tajemniczego zniknięcia pewnej kobiety. Nie wiadomo, co się z nią stało. Nigdy nie odnaleziono ciała, mimo tego, że do morderstwa przyznał się jej mąż, który w późniejszym czasie sam zakończył swój żywot w dość niejasnych okolicznościach. Sprawa, którą badał zespół Asunandera, nigdy nie doczekała się rozwiązania. Tajemnicze okoliczności zaginięcia, mąż ofiary odnaleziony w kanale i dwa kawałki palców zakopane w ziemi, a do tego tajemnicze znalezisko na gotlandzkiej prowincji… Asunander prosi o pomoc dawnych podwładnych – Gunnara Barbarottiego i jego towarzyszkę Evę Backman. Oboje właśnie przeszli na emeryturę i planują nowe życie na Gotlandii. Czy cienie przeszłości pozwolą im normalnie żyć? Co kilkadziesiąt lat temu stało się z Marlene Horvath? Czy to właśnie na Gotlandii znajdują się odpowiedzi na pytania, które śledczych nękają od lat?

Ze starymi przyjaciółmi jest jak ze starymi filmami – lubimy do nich wracać. Seria Nessera jest dla mnie takim właśnie spotkaniem z przyjaciółmi. Bardzo lubię ten duet Barbarotii i Backman. Ich tempo, ich myśl, ich spojrzenie na świat. Są już starzy, mają inne pragnienia, ale ciągle pozostają tymi samymi osobami. Są tak bardzo zwyczajni, że patrząc na nich, odnosimy wrażenie, że to nie są gliniarze z kryminalnej powieści, ale najprawdziwsi ludzie. Swojacy z sąsiedztwa. Cenię Barbarottiego za jego filozoficzny sznyt, za wiarę, za odwagę bycia sobą. Idealnie się uzupełniają i dają nam przykład tego, że partnerstwo, zarówno zawodowe jak i prywatne, to sztuka kompromisu. Powiedzmy sobie to jasno : zarówno ten cykl, jak i inne powieści Hakana Nessera, nie każdemu będą się podobały. Cykl z Barbarottim pisany jest od kilkunastu już lat. Kolejne tomy ukazywały się dość rzadko. Na pewno nie w takim tempie do jakiego teraz przyzwyczaił nas rynek książki. Te powieści cechują się bardzo powolnym tempem. Tu nie ma wielkich zwrotów akcji, gonitwy i epatowania przemocą. Ważna jest sama zagadka, ale przede wszystkim ludzie. Ich relacje, traumy i pragnienia. Trzeba lubić taki rytm. Staroświecki nieco styl, który uwidacznia psychologiczne aspekty zbrodni. Sami bohaterowie, czyli tandem Barbarotti – Backman, często stoi niejako z boku. Styl Nessera jest specyficzny. Jego książki pełne są swoistej melancholii. Bardzo liczy się tutaj to, co niedopowiedziane. Zbrodnie, o których pisze Nesser, to nie są wstrząsające mordy z pierwszych stron gazet. Nesser opowiada o tym, co dzieje się w małych społecznościach. W gminie, wsi, domu rodzinnym. Tutaj nie morderstwo jest najważniejsze, ale wszystko to, co do niego prowadzi : namiętność, żal, poczucie krzywdy, zdrada.

Spokojna emerytura na Gotlandii jest już na wyciągnięcie ręki – oto Gunnar i Eva kończą policyjną karierę, dopinają sprawy związane z przeprowadzką i żegnają willę, która do tej pory była ich bezpieczną przystanią. Los jednak postanowił spłatać im figla. Emerytowany szef, podopieczny domu opieki zwraca się do nich z prośbą o pomoc. Przeszłość wzywa. Nierozwiązana sprawa zniknięcia Marlene Horvath domaga się wyjaśnienia. Czy świeżo upieczeni emeryci zdołają rozwikłać tajemnicę z przeszłości? A może to, co stało się kiedyś, dzieje się cały czas? Nieuchwytne nici powoli zdają się tworzyć coraz sensowniejsze sploty. Okazać może się jednak, że mimo upływu lat, ciągle jest ktoś, komu bardzo zależy na tym, by sprawa Marlene nie doczekała się rozwiązania… To, co początkowo stanowić miało rodzaj rozrywki dla umysłu, zamienia się w niebezpieczną grę. Barbarotii i Backman znowu będę musieli stać się policjantami. Dla prawdy, dla sprawiedliwości, dla tego, by ofiary zaznały spokoju… Niepokojący klimat powieści Nessera, Gotlandia jako atrakcyjna, ale wcale nie tak spokojna wyspa i kilkoro zawziętych emerytów, którym zależy na tym, by to, co pogrzebane, doczekało się finału. Jakie sekrety skrywała rodzina Horvathów? Czy początki tej historii sięgają czasów wojennych? Czy istnieją motywacje tak silne, że upływ czasu nie ma dla nich znaczenia? Hakan Nesser nadal jest w dobrej formie. Wciąż ma ten instynkt. Ciągle potrafi snuć tę niesamowitą opowieść. Przeszłość, która miesza się z teraźniejszością. Trupy stare i te całkiem świeże. Tajemnica, która nie miała prawa zostać ujawniona... Bardzo dobra powieść. Charakterystyczna dla całej serii, która jest bardzo wyrównana. Bez pośpiechu, bez wielkiego szumu, Nesser zamyka cykl, który był jednym z jego flagowych utworów. Barbarotti żegna się z nami w typowym dla siebie stylu. Będzie mi brakowało tego poczciwego inspektora, który lubił rozmawiać z Bogiem.

Dawno, dawno temu zaczęło się od „Człowieka bez psa” (2011), a zakończyło teraz „Siecią o drobnych oczkach”. Seria była planowana początkowo na cztery tomy. Stało się jednak coś, czego chyba Nesser nie zakładał – czytelnicy na całym świecie nie chcieli dać odejść Barbarottiemu. Podobnie jak drugi bohater który narodził się w umyśle autora, czyli komisarz Van Veeteren, Barbarotti pozyskał sobie ogromną sympatię czytelników. Serie z Van Veeterenem i z Barbarottim nie łączą się, mimo tego, że obaj bohaterowie spotykają się w jednym tomie. Polecam czytać obie serie po kolei, ponieważ po prostu zasługują na to, by poznać wszystkie tomy. Teraz żegnamy Barbarottiego. Na zawsze. Bardzo lubię ten cykl i niewątpliwie kiedyś ponownie przeczytam wszystkie te książki. Dla mnie to mistrzostwo jeśli chodzi o suspens, budowanie linii fabularnej i kreowanie sylwetek bohaterów. Polecam tym, którym nigdzie się nie spieszy.

„Sieć o drobnych oczkach” to dobry, skandynawski kryminał. Nesser ma inetersujący, niespieszny styl. Jest tu mnóstwo melancholii, życiowych przemyśleń o przemijaniu, bo i sama fabuła kręci się wokół tajemnic z przeszłości, które wychodzą na jaw. A właściwie są powolutku wyciągane. Jak wpływają na życie uwikłanych ludzi? Są kotwicą, ciężarem, od którego ciężko się uwolnić, więc bohaterowie żyją latami przygnieceni przez te sprawy.

Fabuła zaczyna się intrygująco. Przyznanie się do uduszenia jest zaskakujące, ale co zrobić, gdy w tej układance zaczyna brakować kluczowych elementów?! Wydarzenia przybierają coraz bardziej dramatyczny obrót.

Znajdziesz tu kilka trupów. Starszych i nowszych. Pakt zawiązany w dzieciństwie. Zamiast widowiskowych pościgów dostajesz tu studium ludzkiej psychiki, motyw winy i próbę dokopania się do prawdy przez mgłę niepamięci. Dostaniesz nostalgię oraz poczucie czytelniczej satysfakcji zmieszanej ze smutkiem, poczucie uciekającego czasu i refleksję nad popełnionymi w życiu błędami, intelektualne rozplątywanie tajemnicy morderstwa sprzed trzydziestu lat, komfortowe zanurzenie się w intrygę. Warto przeczytać.

Lubię powieści, w których niewyjaśnione sprawy sprzed lat wypływają na powierzchnię, by zburzyć spokój tych, którzy zdążyli już poczuć się bezkarnie. A jeszcze bardziej cenię te, w których śledztwa prowadzą emerytowani policjanci czy agenci wywiadu (jak choćby w cyklu „Czwartkowy Klub Zbrodni” Richarda Osmana czy „Klub Martini” Tess Gerritsen). „Sieć o drobnych oczkach” Håkana Nessera wpisuje się w te założenia idealnie, to kryminał, w którym akcja toczy się spokojnie niczym życie na emeryturze - oczywiście do czasu…

W ostatnim tomie serii z komisarzami Gunnarem Barbarottim i Evą Backman wracamy właśnie do takiej pogrzebanej przed niemal trzydziestu laty sprawy, która wciąż uwiera ich byłego szefa, emerytowanego komendanta pionu kryminalnego. Przebywający w domu spokojnej starości Asunander, niczym Sherlock Holmes, ma swoją Panią Watson. To ona pomaga mu spisywać zawiłą historię sprzed lat, a ich wypełnione błyskotliwymi spostrzeżeniami dialogi są równie zajmujące, co u duetu słynnych detektywów. Również Gunnar i Eva, rozpoczynający emeryturę w wymarzonym domu na Gotlandii, dają się wciągnąć w to śledztwo. Nie da się ukryć, że Asunander potrafi wzbudzić ciekawość i zbudować napięcie, a nasi bohaterowie chyba nie są jeszcze do końca gotowi na całkowity stan spoczynku.

Zmieniające się perspektywy i linie czasowe, sięgające lat dziewięćdziesiątych ubiegłego i dwudziestych obecnego wieku, początkowo wprowadzają do tej historii elementy intrygujące, a nawet szalenie dziwne. Z czasem jednak, gdy z chaosu zaczyna wyłaniać się prawda, robi się coraz bardziej niebezpiecznie. Komu zależy, by niektóre tajemnice pozostały nieodkryte? I dlaczego?

Szkoda rozstawać się z tak świetnie wykreowanymi bohaterami jak Eva i Gunnar, partnerami w pracy i w życiu, ale kiedyś i im należy się zasłużony odpoczynek. Autor zdecydował, że ta część będzie, jak sam pisze, „zapewne ostatnia”. Czy tym samym zostawia sobie mimo wszystko uchyloną furtkę? Przyznaję, że przyjęłabym taką wieść z zachwytem, bo polubiłam tę parę i łączącą ich relację, w której nie brak wzajemnego szacunku i humoru.

Miałam wrażenie, że w tej części mniej było mroku, a więcej światła wynikającego z ciepła relacji i niepozbawionych humorystycznej ironii rozważań o przemijaniu. I to też uczyniło z tego tomu dość sentymentalne, ale i bardzo satysfakcjonujące pożegnanie.

Jeśli nie zaczęliście jeszcze przygody z tym cyklem, to mam dla Was dwie znakomite wiadomości: po pierwsze jest on już dostępny w komplecie, więc unikacie wyczekiwania na kolejne części, a po drugie każdy tom możecie czytać niezależnie, bo dotyczy odrębnej sprawy kryminalnej. Zachęcam jednak do lektury od samego początku, by przyjrzeć się pięknie ewoluującej relacji bohaterów, która daje tyle samo frajdy, co same śledztwa.