Sen o drzewie

„Sen o drzewie” pięknie, poruszająco i z dużą dozą ważnych tematów do refleksji zamyka „Kwartet klimatyczny” Mai Lunde. W moim odczuciu tetralogia ta powinna stać się lekturą obowiązkową nie tylko w szkołach, ale też dla każdego człowieka, który nie myśli jedynie o tym, co tu i teraz, ale spogląda w przyszłość swoją i kolejnych pokoleń.

Autorka subtelnie, ale niezwykle trafnie ukazuje niedaleką dystopijną przyszłość, będącą konsekwencją naszego obecnego wpływu na naturę. Przyszłość, w którą już tak naprawdę wkraczamy, co niepokoi, ale i budzi chęć zmiany. Tylko czy na nią nie jest już za późno? I jaki ma wpływ działanie jednostki w społecznym mrowisku liczącym ponad osiem miliardów?

Powieść skupia się na wadze roślin, których różnorodność jest niezbędna dla przetrwania człowieka. Bank nasion zapomniany przez świat, skryty na arktycznej wyspie może stać się ostatnią deską ratunku, ale czy ludzkość na nią zasługuje? Czy nie pokazała, że jest najgłupszym, najokrutniejszym i najbardziej groteskowym gatunkiem na Ziemi? Czy Ci, którzy pozostali docenią okupiony życiem dar poprzednich pokoleń? A może powinno się pozostawić ich samym sobie skazując na wyginięcie?

Na arktycznej wyspie toczy się nie tylko nierówna walka z surową naturą i z epidemią, ale również pomiędzy pozostałymi przy życiu młodymi ludźmi i w ich własnych sumieniach. Ścierają się ich rozbieżne oczekiwania i charaktery, a każde z nich może podjąć decyzję, która odmieni nie tylko ich hermetyczny świat. Autorka pokazuje tym samym, że pojedynczy człowiek może mieć wręcz decydujący wpływ na przyszłość ludzkości, a suma działań pojedynczych osób może dać efekt synergii.

Czy nie jestem w tym temacie zbyt dużą optymistką? Cóż, taki mam charakter. I choć widzę, że to, co sama robię, by nie dewastować środowiska to kropla w morzu, to wierzę, że takich kropel jest znacznie więcej i z czasem popłyną wartką rzeką. Takie książki - otwierające oczy, skłaniające do refleksji i inspirujące do działania - z pewnością w tym pomogą.

Zachwycająca książka. Literatura, która nie pozostawia obojętnym, wprost przeciwnie, zmusza do wielu refleksji, być może będzie iskrą podpalającą do działania i pozostawia z ogromnym bagażem wypełnionym nadzieją.

Sen o drzewie to ostatni tom kwartetu klimatycznego. Z jednej strony zaczynałam czytać ją pełna entuzjazmu i ciekawości co też pełnego przerażającego prawdopodobieństwa autorka wymyśliła tym razem, z drugiej łezka kręci się w oku, że to już koniec. Każdy z czterech tomów porusza się w obrębie najbardziej palących problemów naszych czasów, jak kryzys klimatyczny i środowiskowy, ale jednocześnie każdy bierze na tapet inny aspekt ochrony środowiska czy destrukcyjnej działalności człowieka. Tym razem, Maja Lunde skupia się na bioróżnorodności, którą tępimy na rzecz wszechobecnych monoupraw. Wystarczy zerknąć przez okno podczas jazdy samochodem i zauważyć te połacie kukurydzy ciągnące się przez wiele kilometrów. To przerażające jak ślepi jesteśmy nie zwracając uwagi, że każdego dnia kilkadziesiąt gatunków bezpowrotnie znika przez to z powierzchni ziemi.

Autorka przenosi nas do dystopicznej wizji świata, gdzie gatunków roślin jest coraz mniej, a widok drzewa jest czymś niezwykłym. Bardzo realistycznie i emocjonalnie obnaża ludzkie zachowania wypływające na wierzch podczas postępującego wyobcowania, samotności, katastrofalnej epidemii, która sprawia, że sąsiad boi się zbliżyć do sąsiada ( znacie to skądś?). Tak naprawdę, gdybym miała szerzej opisać wszystkie wątki i aspekty, które zawarła autorka to musiałabym stworzyć tu cały elaborat. Jak nikt inny potrafi pisać o relacjach, jej książki w dużej mierze składają się z dialogów, więc szybko się czyta, ale jednocześnie z zapałem śledzi więzi budujące się między bohaterami. Tą najważniejszą jest zawsze głęboka współzależność między ludźmi, a naturą, w przypadku tej książki zwłaszcza roślinami, co dla mnie jako biologa, którego ciekawość skierowała zwłaszcza w stronę botaniki jest szczególnie fascynujące. Sen o drzewie to też jednak głębokie rozmyślania na temat życia, śmierci i tego jak różnimy się pomiędzy sobą w rozumieniu tych pojęć. Bardzo mądra i głęboka. Myślę, że to godne zakończenie kwartetu, choć przykro, że trwająca ładnych parę lat przygoda z tymi książkami już się kończy. Jedno jest pewne, Maja Lunde jeszcze nie raz zmusi nas do zastanowienia się nad kondycją świata.

Maja Lunde – (ur. 30 lipca 1975 r.) pochodząca z Norwegii pisarka i scenarzystka, debiutowała w 2012 r., książką adresowaną dla dzieci „Over grensen", dla której inspirację stanowiły losy ludności żydowskiej w czasie II wojny światowej. Popularność i sławę pisarce przyniosła „Historia pszczół” (2015 r.), światowy bestseler nagrodzony prestiżową Nagrodą Księgarzy Norweskich. Autorka rozpoczęła w ten sposób cykl powieści („Błękit”, „Ostatni” i „Sen o drzewie”), dotykających kwestii związanych z ekologią i miejscem człowieka w świecie przyrody.

Powieść „Sen o drzewie” przedstawia losy kolekcji roślin zgromadzonych w Leningradzie przez rosyjskiego genetyka i biologa Nikołaja Wawiłowa, aresztowanego na rozkaz Stalina w 1940 r. Zgromadzone nasiona roślin, bulwy, korzenie trafiają do Svalbard, gdzie w 2045 r., po Zapaści mieszkańcy tej arktycznej krainy podejmują decyzję o samoizolacji, aby uratować niezwykle cenny dla ludzkości depozyt, bank roślin.

W 2110 r., Tao, mieszkająca w Syczuanie, odbiera sygnał mayday: z prośbą o pomoc dla trójki dzieci i dwojga nastolatków, którzy ocaleli po wielkiej epidemii. Wśród nastolatków jest chłopiec, który strzeże banku roślin. Pojawia się szansa na odbudowę dawnego świata, pełnego roślin i zieleni. Czy ekspedycja zakończy się powodzeniem? Warto sięgnąć do tej powieści, aby przekonać się jak potoczyły się losy jej bohaterów.

Książka powinna zainteresować wszystkich, którym nie jest obojętny los naszej planety. Jednak to nie tylko opowieść o ekologii i konsekwencjach kryzysu klimatycznego. Młodzi ludzie znajdą tutaj emocje, które jeszcze nie tak dawno towarzyszyły ludzkości w czasie ostatniej pandemii, będącej ważnym doświadczeniem pokoleniowym dla wielu nastolatków.

Powieść porusza również jakże ważne dla każdego człowieka, a dla młodych ludzi szczególnie, tematy dotyczące przyjaźni, miłości, odpowiedzialności za drugiego człowieka, wchodzenia w dorosłość, wreszcie odpowiedzialności za otaczający nas świat przyrody.

Autorka stawia czytelnika przed wieloma pytaniami, na które nie zawsze można znaleźć prostą odpowiedź, a czasami zmusza do refleksji i zastanowienia nad naturą człowieka, której poświęca sporo uwagi, np.: „Żyli na śmietnisku, jakie pozostawił po sobie nowoczesny człowiek”; „Człowiek to gatunek, który żyje kosztem innych. Równowaga go nie zadowala, ciągle chce więcej”.

Warto przeczytać tę książkę i w tym wymiarze jak najbardziej chcieć więcej, czyli sięgnąć również po pozostałe części kwartetu klimatycznego Mai Lunde („Historia pszczół”, „Błękit” i „Ostatni”).

TANKRED

Szkolny Klub Recenzenta

Ostatnia część kwartetu klimatycznego, robi niesamowite wrażenie. Cała seria jest znakomita.

W książce czytamy o świecie po katastrofie ekologicznej. Ludzkość walczy o przetrwanie, a jedynym co może pomóc odbudować świat są nasiona przechowywane w Svalbaldzie.

Tak jak w poprzednich częściach są tu trzy linie czasowe: 1940 rok Leningrad, 2097 Svalbald i 2110 Syczuan. Troje bohaterów: Nikołaj Wiwiłow, Tommy i Tao. Dwóch ostatnich styka się w 2210 roku i tak naprawdę skupienie całej fabuły jest na tym roku na Svalbaldzie. Lunde pokazuje mroczny i surowy obraz przyrody i pogody, gdzie człowiek jest intruzem. Kimś kto zniszczył świat.

Powieść jest bardzo mroczna, kontrowersyjna i zmusza do myślenia. Jest to scenariusz jaki za kilkadziesiąt lat może się wydarzyć. Tym bardziej jeżeli nadal będziemy prowadzili tak niszczycielski tryb życia – niszczycielski dla przyrody.

Są tu też wyraźne odniesienia do wcześniejszych części (Tao jest bohaterką „Historii pszczół”).

Czyta się doskonale. Jest to idealne zakończenie tetralogii. Tu nie ma nic więcej do dodania. To kolejna książka, czy nawet seria, która powinna znaleźć się w domowej biblioteczce.

Kiedyś, gdy myśleliśmy o lepszym świecie, pokładaliśmy wiarę w ludzkości. Dziś oddalamy ten trend dostrzegając szansę w naturze. Niestety jednak wciąż mamy do niej za mało zaufania, co widać w konsekwencjach błędnych ludzkich wyborów.

Jestem ogromną fanką prozy Mai Lunde, ponieważ tylko ona tak pięknie potrafi opisywać przyrodę. W jej książka otaczająca nas fauna i flora żyje własnym życiem i wydaje się czerpać oddech za każdym razem gdy ludzie podejmują rozsądne decyzje. "Sen o drzewie" to finał sagi kwartet klimatyczny, więc zachęcam do czytania zgodnie z chronologią. Autorka pisze bardzo plastycznie, płynnie i lirycznie, dlatego czytanie jej powieści zawsze kojarzy się z ukojeniem i niezastąpioną przygodę. Powieść stanowi niezastąpioną atrakcję dla naszej wyobraźni. Piękne opisy przyrody czy interpretacja zmian zachodzących w bohaterach pochłaniają nas na wiele niezapomnianych godzin.

Przenosimy się do Leningradu roku 1940. Genialny biolog i genetyk Nikołaj Wawiłow zostaje aresztowany i oskarżony o szpiegostwo. To on stworzył pierwszy na świecie bank ziaren i korzeni pozwalający zapobiec klęsce głodu. W roku 2045, w Svalbardzie mieszkańcy podejmują decyzję o izolacji, rozwijając i dbając o kolekcję Wawiłowa. Rok 2110, Syczuan zaskoczy sygnałem mayday. Trójka dzieci oraz troje nastolatków poproszą o uwolnienie. Misja ratunkowa jednak przyniesie ze sobą więcej pytań niż odpowiedzi.

Myślę, że nie przeczytacie nic piękniejszego jeśli chodzi o połączenie człowieka z przyrodą. Autorka snuje misternie utkaną sieć pokazując nam kruchość tego co bierzemy za pewnik. Lunde pięknie pisze także o ludziach oraz targających nimi skrajnych uczuciach. Pozwala nam analizować zachowania bohaterów, dostrzegać zachodzące w nich zmiany a także postrzegać międzyludzkie relacje zależne od chwili i nabytych doświadczeń. Bohaterowie postawieni w nie łatwej sytuacji walczyć będą o swoje szczęście nie zawsze podejmując rozsądne decyzje. Tylko czy wolno nam ich oceniać, gdy przed nami majaczy widmo potencjalnie podobnej przyszłości?

"Sen o drzewie" to piekielnej inteligentna lektura na miarę współczesnych czasów. Mocno dająca do myślenia, szokująca oraz przywołująca skrajne emocje. Kwestie moralne, zachowania społeczne a także szeroko rozumiemy egoizm kierować będą bohaterów w zaskakującym kierunku. Z pełną świadomością całą serię Lunde ogromnie Wam polecam. Niech będzie dla nas wszystkich głosem rozsądku. Gwarantuję, że szybko nie zapomnicie o przeczytanych wydarzeniach a i świat wyda się odrobinę inny, gdy wyciągnięte wnioski zaczniemy przekładać na rzeczywistość.