Zuchwała biografia pioniera przemysłu naftowego, historia polskiego barona Münchhausena – Pana Podedwornego. Człowieka, który wszędzie był, wszystko widział, wszystkich poznał, wywoływał rewolucje i powstania, przyjaźnił się ze Słowackim, z Dickensem i z Łukasiewiczem, wykopał także pierwszy w dziejach szyb naftowy. A co najważniejsze: chciał wpłynąć na losy Europy i świata.
„Rzeszot” to XIX wiek w pigułce, opowieść o polskiej emigracji w czasie między dwoma powstaniami, przypomnienie dziejów Galicji, literacka bajka i reportaż „antyhistoryczny” o narodzinach i upadkach naftowych fortun, o awansie klasowym w państwie Habsburgów. W końcu – „Rzeszot” to drwina z rodzimego romantyzmu i bohaterskich biografii.
Opinia o książce
Oto spalona ziemia, galicyjska lichota, paryskie salony, błotniste wertepy, wiedeńskie wystawy, czarne odmęty ropy. W brawurowej kawalkadzie stylów, metafor i znaczeń wirują obrazy, postaci, intrygi, żądze, triumfy i klęski. Biografia Podedwornego, mitomana-łotrzyka, który pojawia się w różnych zakątkach Europy, wywołując kataklizmy i omdlenia, to opowieść erudycyjna i pieczołowita, sarkastyczna i samoświadoma, rozedrgana i gęsta. Uniwersalna, lecz do szpiku polska. Olśniewająca. Sadulski tworzy własne imaginarium post-romantyczne, w którym prawda miesza się z fikcją literacką, patos z hucpą, groza z drwiną, brud z wykwintnością, sentymentalizm z okrucieństwem. Czegoś takiego jeszcze nie czytaliście. Niech was wciągnie ten wir.
Małgorzata Rejmer
Książka wyróżniona Nagrodą Krakowa Miasta Literatury UNESCO.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii reportaż
Czy "Rzeszot" to klasyczna biografia historyczna?
"Rzeszot" nie jest tradycyjną biografią, lecz zuchwałym połączeniem reportażu antyhistorycznego, literackiej bajki oraz drwiny z polskiego romantyzmu. Autor miesza fakty historyczne z fikcją, tworząc gęstą i sarkastyczną opowieść o narodzinach przemysłu naftowego. Narracja skupia się na barwnym życiu Pana Podedwornego, który funkcjonuje tu jako polski odpowiednik barona Münchhausena. Książka oferuje czytelnikowi erudycyjną podróż przez XIX-wieczną Europę, od Paryża po galicyjskie błota.
Dla kogo ta książka może okazać się zbyt wymagająca?
Publikacja ta nie jest odpowiednia dla osób szukających lekkiej lektury lub czysto faktograficznego, podręcznikowego opracowania historii Galicji. Bartosz Sadulski stosuje brawurową kawalkadę stylów i metafor, co wymaga od odbiorcy dużego skupienia oraz znajomości szerokich kontekstów kulturowych. Specyficzna konstrukcja antyhistoryczna oraz ironiczne podejście do narodowych mitów zniechęcają czytelników preferujących tradycyjne, podniosłe biografie bohaterów narodowych. Jest to pozycja skierowana wyłącznie do miłośników gęstej prozy, którzy doceniają literacką hucpę i świadomą zabawę formą.
Jakie autentyczne postacie historyczne pojawiają się na kartach powieści?
W książce spotkamy takie osobistości jak Juliusz Słowacki, Charles Dickens oraz pionier przemysłu naftowego Ignacy Łukasiewicz. Główny bohater, Pan Podedworny, wchodzi z nimi w bezpośrednie interakcje, uczestnicząc w kluczowych wydarzeniach XIX-wiecznej Europy. Autor umiejętnie wplata te postacie w fikcyjną narrację, ukazując tło polskiej emigracji oraz realia życia w państwie Habsburgów. Dzięki temu obserwujemy stykanie się wielkiej historii z osobistymi ambicjami i upadkami naftowych potentatów.
W jakim klimacie utrzymana jest opowieść o losach Pana Podedwornego?
Atmosfera utworu jest rozedrgana i wielowymiarowa, łącząc w sobie wykwintność paryskich salonów z brudem galicyjskich pól naftowych. Czytelnik zanurza się w świecie pełnym intryg, żądz oraz kontrastów między patosem a groteską. Narracja prowadzi przez błotniste wertepy i wiedeńskie wystawy, oddając surowy charakter narodzin czarnego złota. To mroczna, a jednocześnie olśniewająca wizja świata, w którym prawda nieustannie miesza się z literackim zmyśleniem.
Czym wyróżnia się warsztat literacki Bartosza Sadulskiego w tej publikacji?
Warsztat autora cechuje się wyjątkową samoświadomością językową oraz umiejętnością budowania własnego, post-romantycznego imaginarium. Za tę publikację Bartosz Sadulski otrzymał prestiżowe wyróżnienie Nagrodą Krakowa Miasta Literatury UNESCO. Tekst jest nasycony erudycyjnymi nawiązaniami, a stylistyka płynnie przechodzi od sentymentalizmu do okrucieństwa. Dzięki temu lektura staje się unikalnym doświadczeniem literackim, wykraczającym poza ramy standardowego reportażu czy powieści historycznej.
