Queer

Queer to z jednej strony najbardziej realistyczna opowieść miłosna w dorobku Burroughsa, z drugiej – przejmujący portret outsidera, któremu odmawia się prawa do szczęścia i spełnienia.

To, co w książce uderza najbardziej, to ton – bezlitosny, tnacy niczym najostrzejszy nóż, a jednocześnie pełen ironii. Burroughs nie oszczędza ani swojego bohatera, ani czytelników. Jego język jest szorstki, niekiedy groteskowy, a zpewnością bardzo dziwny. Do końca lektury nie potrafiłam się do niego przyzwyczaić.

Charakterystyczna jest też autoironia, która miesza się z dziwnym, wręcz maniakalnym humorem. Pod całą to powierzchnią znajduje się gorzka i smutna refleksja o tożsamości, pożądaniu i niemożności porozumienia się ze światem. Właśnie ta niejednoznaczność sprawia, że Queer czyta się jak dziwną, literacką grę, zabawę, która jest wymagająca, ale też niezwykle satysfakcjonująca.

Ogromnym walorem najnowszego wydania jest przekład Teresy Tyszowieckiej, który pozwala na nowo docenić brutalne piękno prozy Burroughsa. Jej polszczyzna oddaje zarówno intymny ton wyznania, jak i sarkastyczne odcienie narracji, sprawiając, że książka brzmi świeżo i współcześnie, choć powstała ponad siedemdziesiąt lat temu.

Queer to książka nie tyle o miłości, co o głodzie bliskości, o rozpaczy podszytej pragnieniem, o świecie, w którym każde uczucie podszyte jest lękiem przed odrzuceniem. Nawet dziś, w XXI wieku, książka ta brzmi jak rewolucja – odważna, brutalnie szczera, zarazem piękna i przerażająca. To bez wątpienia jedno z najpiękniejszych „love story” tamtej epoki.

Burroughs, często niedoceniany, jawi się tutaj jako pisarz wielkiej miary, który potrafi z surowych emocji, ironii i chaosu zbudować powieść niepodobną do żadnej innej. Burroughs zapisał się w historii jako literacki prowokator i buntownik. W Queer pokazuje swoje najciekawsze oblicze.

Queer to książka, którą trudno odłożyć i o której długo nie da się zapomnieć – pełna smutku, pragnienia i szorstkiej prawdy o człowieku. Polecam, choć nie ukrywam, nie każdemu ta książka przypadnie do gustu. Jest piekna, ale bardzo specyficzna.

Trudna, wymagająca, mimo niewielkiej ilości stron niemożliwa do przeczytania w jeden wieczór. A jednak zdecydowanie warta poświęconego czasu jako książka zupełnie zmieniająca tok myślenia.

William Seward Burroughs pisał powieści mające swoje konkretne cele. Nie moralizował, nie narzucał własnego zdania, ale jednocześnie wpływał na czytającego poprzez samą treść i podjęte w niej tematy. Jednak pośród całej jego twórczości powyższy tytuł wydaje się najbardziej interesujący, uderzający we współczesne czasy, mimo faktu pisana pierwszej wersji w 1952 roku. Autor ukrywał swoje dzieło przed światem i dopiero po latach "Queer" doczekała się swojej premiery. Nie bez powodu podjęto starania, by książka przeleżała swoje w szufladzie, ponieważ to osobiste dzieło, prezentujące główną postać jako alter ego samego Burroughsa.

Akcja powieści rozgrywa się w kameralnej przestrzeni dusznego Meksyku. Śledzimy losy Williama Lee, który zatapiając się w tłumie emigrantów, chodząc od baru do baru, próbuje pokładać w głowie rozsypane elementy własnej tożsamości. Uderza w niego wiele silnych, skrajnych emocji a popadanie w erotyczne obsesje nie pozwoli mu łatwo wypłynąć na powierzchnię.

Chociaż całość pisana jest bardzo lekko, momentami wręcz lirycznie i od pierwszej do ostatniej strony bardzo plastycznie, to sama akcja jest ciężka dla czytelnika i zmuszająca go do głębszej analizy. Każdy ruch bohatera, każda jego myśl czy podejmowane kroki mają swoje konsekwencje zarówno w jego przestrzeni fizycznej jak i psychicznej. I nie zawsze potrafi sobie łatwo z tym poradzić. Kiedy już przyzwyczaimy się w narracji i staniemy u boku Williama z zaskoczeniem zaobserwujemy jak banalna jest proza jego istoty - potrzeba miłości, akceptacji, zrozumienia, bliskości drugiego człowieka, co przekłada się na każdego z nas.

"Queer" uderzy w czytelnika indywidualnie i pozwoli odpowiedzieć na trudne pytania. Będzie to lekcja warta zapamiętania, jednak sądzę, że nie każdemu przypadnie do gustu. Jeśli jednak poszukujecie lektur intensywnych, zakręconych, innych niż wszystkie - zdecydowanie dajcie jej szansę. Kryje się tutaj bowiem głębia kierowana do współczesnego świata mimo czasów, w których powstała. Zarezerwujcie dla niej wolny wieczór i pozwólcie zaskoczyć się prozie innej niż wszystkie.

Od razu wam zaznaczam, że to nie jest książka dla każdego. Skłaniam się nawet ku opinii, że powinny ją czytać osoby pełnoletnie z uwagi na bardzo osobiste przemyślenia dotyczące ciała człowieka i jego potrzeb. Znajdziemy tutaj również przemyślenia dotyczące osób homoseksualnych, więc jeśli kogoś to drażni, to również niech po nią nie sięga.

Tak po ludzku to mogę powiedzieć, że jest to pozycja dla osób, które czują się wolne od presji społeczeństwa. Które czasami pozwalają sobie na grzeszne myśli, czy też mają skłonności do zmiany postrzegania swojej płci. Ta książka czekała na pozwolenie do wydania aż trzydzieści trzy lata. Nie wiem czy wiecie, ale liczba ta w numerologii jest postrzegana jako symbol mistrzowskiej liczby miłości bezwarunkowej, duchowego przewodnictwa i służby innym. To by się odnosiło do odwrotnych myśli autora, który często w swojej głowie roztrząsał zachowania homoseksualistów. Tam nie było niczego miłego, ani tym bardziej bez jakiejkolwiek kultury zostało opisane. Takie wściekłe słowa osoby, która chce coś zmienić, dosłownie pokazać co go rusza i chce dotrzeć w jak najbardziej konkretnym sposobie wyplucia jadu, który mu zalega. Niekiedy jednak w spokojny sposób nakreślił to, co siedziało mu w głowie oddając porównania w oślizgły sposób.

,,Zestarzał się, nie zaznawszy życia, jak połeć mięsa gnijący na półce w spiżarni."

Jestem przekonana, że dawne społeczeństwo było na tyle mniej rozwinięte we wściekłości, że to było powodem aby wtedy tej książki nie wydać. Obawiano się krytyki i mocnych słów, ale i niezrozumienia przenośni, których jest cały ogrom. On nie obawiał się mówić prawdy i to bolało tutaj najbardziej ludzi wyżej postawionych. Wiedział, że nasz kraj produkuje rzeczy słabe i kłamie, aby tylko na wszystkim zarobić. Pisał o sprowadzaniu narkotyków w celach leczniczych i testowaniu ich, by odnaleźć konkretne właściwości. Niesamowicie potrafił opisać ciało człowieka nie określając jego wieku, ale ukazując jak wygląda biorąc pod uwagę widok jego skóry, tego co na niej jest, z jaką szybkością się porusza i co trzyma. Po tym od razu sam wiek i usposobienie ukazywało się samo. Nie znam drugiego takiego człowieka, który by tak podszedł do tematu historii miłosnej pełnej podbojów, porażek i traum, o trudzie kochania czy nietolerowania człowieka tej samej płci nie wspominając. Niekiedy na sztywno, innym razem w ironii, a czasem z humorem. To od czytelnika i jego temperamentu zależy w jaki sposób dane wydarzenie odbierze. Ktoś kiedyś powiedział, że mało jest mądrych ludzi na świecie. Ja wam powiem, że są, tylko właśnie z tego powodu nie obwieszczają się z tym:-)