[…] Pewnego ranka w trzeciej klasie zatrzymałem się na moście po drodze do szkoły, oparłem o okrągłą, cynobrową belkę i pogrążyłem się w myślach. Poniżej wolno płynęła rzeka szeroka jak tokijska Sumida. Aż do tamtej pory nigdy nie pozwalałem sobie na roztargnienie, przez które straciłbym kontakt ze światem. Zawsze miałem wrażenie, że gdzieś za mną ktoś jest i mnie obserwuje, zawsze przybierałem jakąś pozę. Do każdego, nawet najdrobniejszego gestu dodawałem w głowie didaskalia: „zdezorientowany, patrzy na swoją dłoń”, „mówi, drapiąc się za uchem” – zachowania, przy których mogłoby stać „odruchowo” czy „nieświadomie”, dla mnie nie istniały. Kiedy ocknąłem się z zamyślenia, serce aż zadrżało mi z samotności. W takich momentach zawsze myślałem o przeszłości i przyszłości […] Książka ta jest jednym z mniej znanych dzieł Dazaia, ale nie ujmuje to jej wyjątkowości. Można powiedzieć, że jest latarnią, która rzuci nieco światła na życie, poglądy, sposób myślenia tego niezwykłego twórcy – a także na inne jego utwory. Wraz z pisarzem odwiedzamy jeden z mniej znanych zakątków Japonii, jego rodzime strony, i jest to podróż bardzo osobista. Uczuciowa, złożona i elokwentna (znajdziemy tu wątki mityczne czy odwołania do dzieł innych pisarzy), specyficznie melancholijna – po prostu bardzo „dazaiowa”. Osamu Dazai (1909–1948) w swym krótkim, zakończonym samobójczą śmiercią życiu napisał utwory niezwykle poczytne do dziś w Japonii, a także – za pośrednictwem przekładów – na całym świecie. Utwory uniwersalne, mimo iż pisane całe dekady temu, w innej przestrzeni kulturowej i oparte na osobistych doświadczeniach pisarza. Wykreowane przez niego postaci, ich dylematy i przemyślenia, to wciąż istotny punkt odniesienia dla części japońskiego społeczeństwa, w tym wkraczającej w dorosłość młodzieży.
Jaką atmosferę odnajdziemy w książce "Powrót do Tsugaru"?
Publikacja przenosi czytelnika w intymny i specyficznie melancholijny świat osobistych wspomnień autora. Osamu Dazai prowadzi nas przez swoje rodzinne strony w Japonii, łącząc opisy krajobrazów z głęboką autorefleksją i wątkami mitycznymi. Tekst charakteryzuje się dużą elokwencją oraz licznymi odniesieniami do dzieł innych znanych twórców literatury światowej. To lektura nastrojowa, która pozwala poczuć ducha dawnej, prowincjonalnej Japonii widzianej oczami wrażliwego obserwatora.
Czy ta książka pomaga lepiej zrozumieć twórczość Osamu Dazaia?
Tak, utwór ten stanowi swoistą latarnię rzucającą światło na życie, poglądy i sposób myślenia pisarza. Dzięki lekturze odbiorca zyskuje unikalny wgląd w fundamenty, na których Dazai budował swoje najbardziej znane, uniwersalne dzieła literackie. Osobisty charakter narracji wyjaśnia dylematy i przemyślenia, które stały się punktem odniesienia dla wielu pokoleń czytelników na całym świecie. Znajomość tej pozycji ułatwia interpretację motywów egzystencjalnych pojawiających się w innych tekstach tego japońskiego klasyka.
Dla kogo ta pozycja może okazać się nieodpowiednim wyborem?
Książka ta nie jest polecana czytelnikom poszukującym wartkiej akcji lub dynamicznych zwrotów fabularnych. Jest to przede wszystkim literatura piękna o charakterze osobistej, refleksyjnej podróży, skupiona na wewnętrznych przeżyciach i obserwacjach autora. Osoby preferujące klasyczną strukturę powieściową mogą poczuć się znużone eseistycznym stylem i licznymi dygresjami dotyczącymi przeszłości. Wybór ten wymaga od odbiorcy gotowości na powolną, kontemplacyjną lekturę pełną melancholii oraz skupienia.
Jakie konkretne miejsce w Japonii odwiedzamy wraz z autorem?
Narracja skupia się na regionie Tsugaru, czyli rodzimych stronach Osamu Dazaia znajdujących się na północnym krańcu wyspy Honsiu. Autor odwiedza ten mniej znany zakątek kraju po latach nieobecności, co nadaje opisywanym miejscom silny ładunek emocjonalny i sentymentalny. Czytelnik poznaje lokalną kulturę oraz specyfikę geograficzną tego obszaru przez pryzmat wspomnień z dzieciństwa i młodości twórcy. Jest to podróż odkrywająca przed nami Japonię daleką od wielkomiejskiego zgiełku, pełną surowego piękna i spokoju.
Czy treść książki jest przystępna dla współczesnego czytelnika?
Mimo upływu dekad od powstania tekstu, poruszane w nim dylematy i emocje pozostają w pełni uniwersalne. Dazai posługuje się językiem, który trafia do współczesnej młodzieży i dorosłych, dotykając kwestii samotności oraz poszukiwania własnej tożsamości. Autor umiejętnie łączy osobiste doświadczenia z szerszym kontekstem kulturowym, dzięki czemu lektura nie traci na swojej aktualności. Elokwentny styl pisarza sprawia, że obcowanie z tekstem jest satysfakcjonujące intelektualnie bez poczucia zbędnej archaiczności formy.
