Fascynująca relacja z życia polskiej rodziny, której nie załamują dwie wojny światowe, dramatyczne ucieczki, przesiedlenia, komunistyczne prześladowania i utrata majątku. Helena Mycielska, urodzona w 1906, przeżyła niemal 103 lata i jest świadkiem XX wieku. Razem z mężem wychowuje piątkę dzieci, które pozostaną wierne hasłu Bóg, Honor i Ojczyzna. Jej pamiętnik nie jest chronologiczną opowieścią, lecz zbiorem krótkich form, impresji, minireportaży. Przed nami przewija się korowód postaci nie tylko bliskiej rodziny, znanych polityków czy arystokratów, ale też służących, guwernantek i żebraków. Dzięki swojej wyjątkowej pamięci do nazwisk i zdarzeń, autorka ocaliła ich od całkowitego zapomnienia. Jej impresyjny, migawkowy styl przypomina błyski flesza, które na moment wydobywają z mroków przeszłości konkretne sceny, utrwalone w pamięci najpierw dziecka, potem panny, żony, matki i w końcu babki i prababki. Wspomnienia te stanowią cenne świadectwo historyczne. Styl pisarski autorki sprawia, że czyta się je jednym tchem.
Pośród klęsk i zwycięstw hrabiny Heleny Mycielskiej to dzieło mogące śmiało dołączyć do pomnikowych wspomnień polskich arystokratek: księżnej Lubomirskiej i księżnej Sapieżyny. Walorów książka posiada co niemiara, a najważniejszym chyba jest podkreślana przez syna i redaktora w jednej osobie niesamowita pamięć Heleny Mycielskiej, która nasyca jej wspomnienia olbrzymią liczbą szczegółów, dzięki czemu mamy nieprzeparte wrażenie bezpośredniego obcowania z historią. Tego metafizycznego wręcz uczucia doznałem zresztą w czasie mego spotkania z Panią Hrabiną, gdy wspominała swe spotkanie z ułanem Beliny, który zaszedł do dworu w Białaczowie w 1914 r.
Tomasz Panfil
Elity polskie wyniszczone przez historię zostawiły stosunkowo nieliczne świadectwa naszej dramatycznej historii. W panoramie dzieł pamiętnikarskich opisujących polski wiek dwudziesty, pisma hrabiny Mycielskiej uderzają klarownym stylem, wielkodusznością sądów. Są świadectwem najlepszych tradycji klasy, którą reprezentuje Autorka.
Krzysztof Zanussi
Książka dofinansowana ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii listy, wspomnienia
W jakiej formie spisane są wspomnienia Heleny Mycielskiej?
Książka stanowi zbiór krótkich form literackich, takich jak impresje i minireportaże, a nie chronologiczną biografię. Autorka stosuje migawkowy styl, który pozwala czytelnikowi błyskawicznie przenieść się w konkretne sceny z jej długiego życia. Dzięki wyjątkowej pamięci autorki tekst nasycony jest drobnymi szczegółami, które budują realistyczny obraz minionych epok. Taka struktura sprawia, że lektura jest dynamiczna i można ją dawkować, czytając poszczególne fragmenty niezależnie od siebie.
Jaki zakres historyczny obejmuje książka "Pośród klęsk i zwycięstw"?
Publikacja dokumentuje niemal cały XX wiek, począwszy od dzieciństwa autorki przed I wojną światową aż po czasy współczesne. Helena Mycielska opisuje dramatyczne losy polskiej rodziny na tle dwóch wojen światowych, przesiedleń oraz represji komunistycznych. Czytelnik śledzi proces utraty majątku oraz trudną walkę o zachowanie wartości w niesprzyjających warunkach politycznych. Jest to unikalne świadectwo przetrwania polskiej inteligencji i arystokracji w obliczu dziejowych burz.
Dla kogo ta książka może okazać się nieodpowiednim wyborem?
Publikacja nie będzie satysfakcjonująca dla czytelników poszukujących wyłącznie suchej analizy historycznej lub podręcznikowego wykładu o polityce. Ze względu na swój impresyjny charakter tekst koncentruje się na osobistych przeżyciach i relacjach międzyludzkich, a nie na strategicznym opisie działań militarnych. Osoby oczekujące ścisłej chronologii mogą poczuć się zagubione w nieliniowym stylu autorki, który przeskakuje między różnymi okresami życia. Jest to pozycja skierowana przede wszystkim do pasjonatów historii mówionej i intymnych portretów dawnej Polski.
Czy w relacji pojawiają się postacie spoza kręgów arystokratycznych?
Tak, autorka z dużą uważnością portretuje szeroki przekrój społeczeństwa, w tym służbę domową oraz osoby ubogie. Helena Mycielska ocala od zapomnienia nie tylko znanych polityków, ale także ludzi z codziennego otoczenia dworu, jak guwernantki czy żebraków. Każda z tych postaci jest opisana z szacunkiem i dbałością o szczegóły, co ukazuje pełny obraz dawnych stosunków społecznych. Dzięki temu opowieść staje się wielowymiarowym zapisem polskiej rzeczywistości minionego stulecia.
Jakim stylem językowym posługuje się autorka w swoich zapiskach?
Wspomnienia cechują się klarownym, eleganckim językiem, który mimo upływu lat pozostaje w pełni zrozumiały i przystępny. Styl pisarski jest lekki oraz angażujący, co pozwala na płynną lekturę nawet przy opisach trudnych i bolesnych wydarzeń. Autorka świadomie unika zbędnego patosu, stawiając na szczerość przekazu, co nadaje całości wyjątkowej autentyczności. Tekst łączy w sobie najlepsze tradycje polskiego pamiętnikarstwa z nowoczesną formą krótkich, sugestywnych migawek.
