Polakożerca

74/52/2026

"Polakożerca" Filip Gańczak Prószyński #recenzja #współpracabarterowa #współpracarecenzencka #alvensleben

Kat Pomorza i Kujaw

Filip Gańczak w swoim reportażu historycznym przybliża nam postać Ludolfa von Alvenslebena, zbrodniarza wojennego, niemieckiego arystokraty, fanatycznego wyznawcy nazizmu, dowódcy organizacji paramilitarnej Selbstschutzu, który stał za masowymi mordami na polskiej ludności.

"Gdy od­rze­kłem mu, że je­stem rol­ni­kiem, odpo­wie­dział do­słow­nie: »Ach, za­rzy­nać świ­nie na pewno pan umie?«”

Autor drobiazgowo i dogłębnie prześledził losy von Alvenslebena, korzystając z polskich i zagranicznych archiwów, rozmawiając z nielicznymi żyjącymi już świadkami, podróżując w miejsca związane z osobą zbrodniarza, od rodzinnego Halle nad Soławą po Argentynę.

"Nie­miec­cy ba­da­cze sza­cu­ją, że z rąk pomor­skie­go Selb­st­schut­zu zgi­nę­ło dwadzie­ścia, trzy­dzie­ści ty­się­cy osób."

Gańczak kreśli przed nami portret zaufanego człowieka krwawego szefa SS Heinricha Himmlera, który w swoim fanatyzmie przekraczał wszelkie granice i zabijał niewinnych ludzi z niskich pobudek, a wręcz dla chorej satysfakcji, przyjemności.

"(...)opo­wie­dział mi, że nie sma­ku­je mu śnia­da­nie, jeśli nie roz­strze­la wcze­śniej kilku Polaków"

Alvensleben jawi się tu jako prawdziwy potwór, człowiek o dwóch twarzach, który bez mrugnięcia okiem wydawał wyroki śmierci pod listą nazwisk uwięzionych cywili z ludności polskiej, głównie przedstawicieli inteligencji, duchowieństwa i urzędników, ba nie miał oporów skazywać na śmierć swoich krewnych. Swoich ludzi zmuszał wręcz do usuwania wszystkiego co nieniemieckie, a słabymi, którzy mieli opory przed rozstrzeliwaniem niewinnych ludzi, gardził i mogli oni skończyć tak jak ich przyszłe ofiary.

"Dla­te­go nie wolno wam być mięk­ki­mi, musi­cie być bez­li­to­śni i usu­nąć wszyst­ko, co nie jest nie­miec­kie i co mo­gło­by zakłócać po­stę­py w pro­ce­sie od­bu­do­wy."

Najbardziej boli fakt, że ten zbrodniarz nie odpowiedział za swoje zbrodnie. Po wojnie uciekł do Argentyny gdzie zmarł bez sądu, bez kary. Z rodziną przy boku, jakby nic się nie wydarzyło. Zdjęcia, które autor dołącza do książki naprawdę szokują, Alvensleben łowiący ryby... gdy na sumieniu miał tyle niewinnych dusz. Nie jestem sobie tego w stanie wyobrazić. Oburza też opieszałość władz, wymiaru sprawiedliwości, który nie doprowadził ostatecznie do ekstradycji i procesu Alvenslebena. Ogrom powojennego tuszowania win, nieskuteczność wymiaru sprawiedliwości czy sieć powiązań, które umożliwiały ludziom takiego pokroju zniknąć jak kamień w wodę, uniknąć wyroku i żyć spokojnie pod własnym nazwiskiem jak Alvensleben przez wiele lat, szokuje i boli.

"Wal­ter Stein, w cza­sie wojny peł­nią­cy funkcję ko­mi­sa­rycz­ne­go ko­men­dan­ta policji w To­ru­niu, na­zwie póź­niej Alvenslebe­na narzę­dziem Him­m­le­ra i człowie­kiem „zdolnym do każ­dej brud­nej ro­bo­ty".

Jedno zdjęcie i historia z rodziny autora sprawiają, że postać zbrodniarza i pragnienie by świat nie zapomniał o zbrodniach tego człowieka i by pamiętał o ofiarach, staje się bliższe sercu autora. Nie ukrywam, że poruszyła mnie ta historia i tym bardziej doceniam pracę Filipa Gańczaka, którą musiał wykonać by dać nam tak doskonale napisany reportaż.

Reportaż ten to obowiązkowa lektura dla każdego, kto pragnie pogłębić swoją wiedzę z zakresu II wojny światowej i niemieckich zbrodni na Polakach. Lektura trudna, poruszająca, ale ważna. Polecam !

Za egzemplarz do recenzji dziękuję wydawnictwu Prószyński.

„Polakożerca” autorstwa Filip Gańczak to książka, która już od pierwszych stron pokazuje, że będzie to lektura trudna, wstrząsająca i zmuszająca do refleksji. Autor podejmuje się reporterskiego śledztwa dotyczącego jednej z najbardziej mrocznych postaci związanych z niemieckim aparatem terroru w czasie II wojny światowej – Ludolf von Alvensleben, nazywanego tytułowym „polakożercą”.

Książka rekonstruuje jego życie oraz drogę, która doprowadziła go do roli jednego z najbliższych współpracowników Heinrich Himmler. Alvensleben był niemieckim arystokratą i oficerem SS, który w pierwszych miesiącach wojny stanął na czele formacji Selbstschutz Westpreußen – paramilitarnej organizacji odpowiedzialnej za masowe egzekucje Polaków na Pomorzu w 1939 roku. Ofiarami byli przede wszystkim przedstawiciele polskiej inteligencji, duchowieństwa czy urzędnicy – ludzie, których uznano za zagrożenie dla niemieckiej władzy okupacyjnej.

Filip Gańczak prowadzi czytelnika przez historię tych wydarzeń niezwykle skrupulatnie. Sięga do archiwów w wielu krajach, analizuje dokumenty, relacje świadków oraz powojenne materiały śledcze. Dzięki temu powstaje wielowymiarowy portret człowieka, który miał na rękach krew tysięcy ludzi, a mimo to przez lata pozostawał bezkarny. Autor pokazuje również powojenne losy Alvenslebena – jego ucieczkę z Europy oraz życie w Ameryce Południowej, gdzie przez długi czas funkcjonował praktycznie bez przeszkód.

Jednym z najmocniejszych elementów książki jest ukazanie szerszego kontekstu historycznego. Gańczak nie ogranicza się tylko do biografii jednego zbrodniarza. Opowiada także o jego współpracownikach, o ludziach, którzy wykonywali rozkazy, o ofiarach, których nazwiska i historie próbują dziś przywrócić historycy i badacze. Pojawiają się również postaci związane z powojennymi próbami pociągnięcia nazistów do odpowiedzialności, w tym słynny łowca nazistów Simon Wiesenthal.

Autor porusza wiele trudnych i bolesnych tematów: zbrodnie na ludności cywilnej, mechanizmy nienawiści i propagandy, odpowiedzialność jednostki za popełnione czyny, ale też powojenne zaniedbania wymiaru sprawiedliwości. Jednym z najważniejszych wątków jest pytanie o to, jak to możliwe, że człowiek odpowiedzialny za tak ogromne zbrodnie potrafił przez lata unikać kary. Gańczak pokazuje sieć powiązań, polityczne kalkulacje i chaos powojennej Europy, które umożliwiły wielu nazistowskim zbrodniarzom zniknięcie z pola widzenia świata.

Styl autora jest bardzo charakterystyczny dla dobrego reportażu historycznego. Jest rzeczowy, precyzyjny i oparty na faktach, ale jednocześnie potrafi budować napięcie niczym w powieści sensacyjnej. Widać ogrom pracy badawczej, a jednocześnie książkę czyta się z dużym zaangażowaniem, ponieważ autor prowadzi narrację w sposób klarowny i przystępny.

„Polakożerca” to reportaż historyczny i literatura faktu. To książka dla czytelników zainteresowanych historią XX wieku, szczególnie okresem II wojny światowej i zbrodniami nazistowskimi. Zdecydowanie powinni po nią sięgnąć także ci, którzy interesują się historią Pomorza, tematyką rozliczeń z przeszłością oraz mechanizmami działania totalitarnych systemów.

To również lektura dla osób, które cenią rzetelne dziennikarstwo śledcze i książki powstające na podstawie wieloletnich badań. Autor pokazuje, jak ważne jest nieustanne poszukiwanie prawdy i przypominanie historii, nawet jeśli dotyczy ona wydarzeń sprzed wielu dekad.

„Polakożerca” to mocna, przejmująca i bardzo ważna książka. Pokazuje nie tylko skalę zbrodni, ale też mechanizmy zapominania i bezkarności. To reportaż, który pozostawia czytelnika z wieloma pytaniami o pamięć, odpowiedzialność i sprawiedliwość – i właśnie dlatego warto po niego sięgnąć.

Przerażająca lektura o hitlerowskim oprawcy, który z niemiecką precyzją prowadził politykę eksterminacji wobec Polaków i Żydów. Ludolf „Bubi” von Alvensleben mordował dla Himmlera, ale śledząc portret nakreślony piórem Filipa Gańczaka, wyraźnie widać, że sprawiało mu to przyjemność. Jako dowódca Selbstschutzu na Pomorzu stał za dziesiątkami tysięcy egzekucji, co czyni jego późniejsze losy jeszcze bardziej bulwersującymi.

Ale nie to jest chyba najtragiczniejsze w tej historii, lecz fakt, że dzięki sprytowi, kruczkom prawnym, ale także życzliwym mu ludziom, skutecznie uciekł od odpowiedzialności. Ścigały go prokuratury: Polski, RFN, NRD, Związku Sowieckiego, a on ze spokojem najpierw ukrywał się w Europie, a potem udał się do azylu dla hitlerowców w Ameryce Południowej. Otrzymał obywatelstwo argentyńskie i jako obywatel kraju ze słońcem na fladze nie podlegał ekstradycji. Ot, była zbrodnia, ale nie ma kary. Co najistotniejsze – na emigracji wcale nie krył się ze swoimi poglądami, wręcz odwrotnie.

Znacie pewnie postać słynnego łowcy zbrodniarzy Szymona Wiesenthala. Nawet on zjadł zęby na „Bubim”. Cóż, sprawiedliwość w tym wypadku przegrała, a Ludolf dożył swoich dni w Argentynie. Umiera 1 kwietnia 1970 roku na raka płuc, a jak podaje francuski dziennik „Le Républicain Lorrain”, trumna spowita była czerwoną flagą ze swastyką. Umiera wierny swoim ideałom, a śmierć uprzedziła organy ścigania.

Filip Gańczak z benedyktyńską cierpliwością prowadził dziennikarskie śledztwo, docierając do najdrobniejszych śladów pozostawionych przez „Polakożercę”. Kilka lat w archiwach doprowadziło do rekonstrukcji życiorysu „Bubiego”, który – jak się okazało – miał wiele za uszami także w sprawach finansowych i majątkowych. Człowiek o mrocznym charakterze pisał życiorys pełen okrucieństwa, z którego czerpał nieskrywaną satysfakcję.

Wielkim plusem jest dziennikarska żyłka Autora, który w reporterski sposób przedstawił losy von Alvenslebena. Książkę czyta się jak kawał dobrej sensacji. Dobiegając do końca, dopadła mnie myśl o tym, ile jeszcze tajemnic związanych z II wojną światową i hitlerowskimi Niemcami czeka jeszcze na odsłonięcie. To fascynujące.

☕ 𝚁𝚎𝚌𝚎𝚗𝚣𝚓𝚊 ☕

// współpraca barterowa //

11/2026📚

🄾🄲🄴🄽🄰: 4,5/5⭐

🅃🅈🅃🅄🄻: Polakożerca

🄰🅄🅃🄾🅁: Filip Gańczak

🅆🅈🄳🄰🅆🄽🄸🄲🅃🅆🄾: @proszynski_wydawnictwo

🅂🅃🅁🄾🄽🅈: 256

Książki historyczne są bardzo trudne do oceny dla czytelnika. Można jedynie oceniać przystępność języka, którym napisana jest książka i ewentualną rzetelność całej pracy.

W tym przypadku i jedno i drugie jest na bardzo wysokim poziomie. Książkę, mimo wielu informacji i imion oraz nazwisk, czyta się bardzo szybko. Jest napisana naprawdę przystępnym językiem nawet dla osób, które nie często sięgają po tego typu literaturę. Do rzetelności informacji, które pozyskał autor i na podstawie których napisał tę pozycję, nie mogę się w żadnym stopniu przyczepić. Ilość przypisów końcowych oraz długość bibliografii mówi sama za siebie.

Historia Drugiej Wojny Światowej zawsze mnie intrygowała i czułam ogromną potrzebę poszerzania swojej wiedzy na temat tamtego okresu. Przeraża mnie, że o wielu zbrodniarzach dowiadujemy się dopiero po tylu latach od ich działaności, a sprawiedliwość nigdy ich nie dotknęła. Książki takie jak ta są bardzo istotne, bo dzięki nim tacy ludzie jak Alvensleben będą potępiani chociaż po swojej śmierci, a ich wybryki nie zostaną im zapomniane. Jest to szczególnie ważne, bo chociaż tyle możemy zrobić dla ofiar tych potworów.

" [...] Przywódcza warstwa ludności w Polsce powinna, na ile to możliwe, zostać unieszkodliwiona [...]"

 "Polakożerca" autorstwa Filipa Gańczaka, to książka, która naprawdę mną głęboko wstrząsnęła. Nie spodziewałam się, że zbrodniarz wojenny Ludolf-Hermann Emmanuel Georg Kurt Werner von Alvensleben, zwany Bubi, był odpowiedzialny za masowe mordy Polaków, które miały miejsce jesienią 1939 roku, między innymi w mojej ukochanej Bydgoszczy — Dolinie Śmierci. Tam znajdziecie jedną z największych mogił. Jeżeli będziecie kiedyś w tym mieście, polecam odwiedzić to miejsce i pomodlić się za ich dusze. Oni nie zasłużyli na śmierć. 

Ten potwór swoim okrucieństwem, jak pokazuje nam autor, przerażał nawet szefa SS Heinricha Himmlera. Sam Adolf Hitler miał z tym problem. Ludolf był odpowiedzialny za śmierć tysięcy Polaków. Poprzez masowe egzekucje chciał oczyścić Prusy Zachodnie z Polaków. 

Z tej książki dowiedziałam się, do czego pretekstem była "Krwawa niedziela". Do tej pory jestem w szoku. Oprócz tego wstrząsnął mnie fakt, że za swoje zbrodnie nie poniósł żadnej kary. Można powiedzieć, że był "szczęściarzem". Uniknął stryczka. Mam nadzieję, że chociaż po śmierci trafił w odpowiednie dla niego miejsce. 

Nie wiem, jak mógł wieźć normalne żyć z krwią na rękach. A co na to jego rodzina? Czy i ona wybielała jego poczynania?

Filip Gańczak wykonał naprawdę kawał dobrej roboty. Przez kilka lat zbierał materiały, żeby przedstawić nam sylwetkę tego wojennego zbrodniarza. Dzięki ciężkiej pracy autora dowiadujemy się, dlaczego udało mu się uniknąć odpowiedzialności za zbrodnie, które popełnił podczas trwania drugiej wojny światowej. 

Autor ma u mnie plusa, za to, że oprócz samego tekstu znalazłam tutaj fotografie. Dzięki temu mogę się przyjrzeć z bliska temu potworowi i nie muszę tracić czasu na przeszukiwanie internetu. 

Jeżeli tak jak ja, interesujecie się drugą wojną światową, historią i biografiami najbardziej okrutnych hitlerowców, to polecam wam "Polakożercę" autorstwa Filipa Gańczaka.