Pedagogika specjalna osób w starszym wieku

W Polsce już od wielu lat możemy zaobserwować spadek liczby urodzeń, zaś wypłacane świadczenia na dzieci miały niewielki wpływ na tę sytuację. To, że jesteśmy starzejącym się społeczeństwem potwierdza również GUS podając, że przybywa szczególnie kobiet w wieku poprodukcyjnym, z kolei liczba osób w wieku przedprodukcyjnym (szczególnie kobiet właśnie) maleje). Starzenie się społeczeństwa pociąga za sobą liczne konsekwencje, między innymi ekonomiczne, wiąże się to bowiem z większymi wydatkami na służbę zdrowia czy z niewydalnością systemu emerytalnego, a także z problemami w zakresie pozyskania pracowników w wieku produkcyjnym. Tymczasem, mimo iż temat nieustannie powraca i nie traci nic ze swojej aktualności, to jest niejako tematem tabu. Nie chcemy o starości nic wiedzieć, nie chcemy o niej rozmawiać, wolimy (to dotyczy zarówno systemu, jak i pojedynczych jednostek) dać się jej zaskoczyć.

Dlatego też ważnym wyzwaniem dla rządów krajowych (i dotyczy to nie tylko Polski) staje się aktywna polityka, która byłaby nakierowana właśnie na osoby w wieku 50 plus, a mająca na celu nie tylko aktywizację zawodową tej grupy, ale i stworzenie sprawnego systemu opiekuńczego. To jednak nie będzie możliwe bez wiedzy na ten temat. Niestety na rynku mało jest publikacji poświęconych osobom w starszym wieku, a już szczególnie osobom w starszym wieku i z niepełnosprawnościami. Z tego powodu tak ważną jest książka pt. „Pedagogika specjalna osób w starszym wieku”, pod redakcją naukową Marleny Kilian. Opublikowana nakładem Oficyny Wydawniczej IMPULS pozycja, to nieoceniona pomoc nie tylko dla studentów, ale i osób pracujących z klientami w starszym wieku (i to na różnych płaszczyznach). Ja, jako terapeuta zajęciowy, mający kontakt z osobami z niepełnosprawnością intelektualną, również mierze się z problemem starszych podopiecznych i niewydolności systemu socjalnego czy opiekuńczego w ich przypadku, dlatego niezmiernie cieszę się z każdej lektury, która nie tylko wzbogaca moja wiedzę, ale też otwiera oczy społeczeństwa na istniejące luki w systemie.

Skoncentrowana na pedagogice specjalnej osób w starszym wieku (geragogice specjalnej) książka jest interdyscyplinarną publikacją, obejmującą różne sfery funkcjonowania osób starszych, ale również porządkującą kwestię związaną z terminologią. Jak czytamy we wprowadzeniu, książka z założenia stanowić ma kompendium wiedzy na temat geragogiki specjalnej, koncentrującej się na kwestiach niepełnosprawności i rehabilitacji w starszym wieki i założenie to – w moim mniemaniu – spełnia. Ten obszerny podręcznik składa się z siedemnastu rozdziałów podzielonych na cztery części. Pierwsza część została poświęcona geragogice specjalnej, jako pedagogice człowieka starego z niepełnosprawnościami, a także jako obszarowi nauki i działalności zawodowej pedagoga specjalnego. Znajdziemy tu [Adres usunięty]., zarys rozwojowy i koncepcyjny tej pedagogiki w opracowaniu redaktorki, Marleny Kilian. Część druga poświęcona została niepełnosprawności w starszym wieku. Znajdziemy tu charakterystykę niepełnosprawności oraz jej ujęcia: demograficzne, psychologiczne, prawno-społeczne i medyczne. Część trzecia skoncentrowana została na szczegółowych działach geragogiki specjalnej, począwszy od niepełnosprawności wzrokowej, słuchowej, po niepełnosprawność intelektualną. Jeden z rozdziałów tej części został poświęcony zaburzeniom mowy, a kolejny – chronicznym stanom chorobowym, występującym w starszym wieku ([Adres usunięty]. choroby przewlekłe, niepełnosprawność ruchowa). Ostatnia, czwarta cześć publikacji poświęcona została działaniom interwencyjnym w obszarze niepełnosprawności senioralnej. Znajdziemy tu informację dotyczące specyfiki rehabilitacji w starszym wieku, opieki a ograniczonej w coraz większym stopniu samodzielności życiowej czy instytucjonalnego wsparcia seniorów.

Lektura publikacji nie tylko dostarcza wiedzy, ale i wywołuje refleksje na temat starości, a także skłania do podejmowania działań na rzecz aktywizacji seniorów, czy też polepszenia jakości ich funkcjonowania. Z uwagi na to, iż proces starzenia się ma charakter dynamiczny mam nadzieje, że książka ta zapoczątkuje szeroko zakrojone rozważania na temat konieczności podjęcia działań systemowych oraz wypracowania konkretnych rozwiązań.