Pamiętasz smak zimnej kawy zbożowej z kotła? Aromat paprykarza szczecińskiego i lekkość dmuchanego ryżu z torebki? Wciąż tęsknisz za blokiem czekoladowym?
Jesteś dzieckiem PRL-u. I ta książka jest dla Ciebie.
Łukasz Modelski otwiera drzwi do przeszłości, gdzie podanie na obiad kotleta było heroicznym zwycięstwem, pomarańcze pojawiały się tylko na Boże Narodzenie, a prawdziwy luksus miał smak Coca-Coli. Dzieciństwo upływało w cieniu kolejek i braków w zaopatrzeniu, za to z kluczem na szyi, historyjką z gumy Donald w kieszeni i wyjadaną wprost z opakowania oranżadką w proszku.
- Czemu prodiża pożądano równie mocno jak dziś thermomixa?
- Dlaczego pojawienie się napoju gazowanego Ptyś i ketchupu było tak wielkim wstrząsem?
- Czym był „wołciel”?
- Jak smakował krem sułtański?
- I dlaczego nie da się zapomnieć smaku dojrzałego pomidora na pajdzie chleba z masłem podanego w letni dzień?
Bo choć problemy i absurdy były wtedy codziennością, to – jak pisze autor – „jednak na 1 maja zawsze świeciło słońce, lody Bambino z wolna ściekały z patyka, żółty napój pity z plastikowej torebki smakował światowo, mleczne koktajle zostawiały wąsy, czereśnie jadło się prosto z drzewa, a w domu czekał makaron z jabłkami lub ryż z truskawkami. Do wyboru – na ciepło lub na zimno. Dzieciństwo, które przypadkiem przypadło na PRL”.
Książka Łukasza Modelskiego przypomina, że za kultowymi dziś przepisami i smakami dzieciństwa kryły się kolejki, braki i codzienna kreatywność potrzebna do przygotowania zwykłego obiadu. To opowieść o kuchni PRL bez lukrowania rzeczywistości – pełna smaków, wspomnień i realiów życia, które warto znać, ale nie idealizować. Polecam wybrać się w tę wyjątkową nie tylko kulinarną podróż!
dr Agnieszka Jankowiak-Maik, Babka od histy
Łukasz Modelski jest dziennikarzem, autorem książek (m.in. Dziewczyn wojennych, Fotobiografii PRL i Roku w PRL), programów TVP Historia i audycji w radiowej Dwójce. Urodził się w PRL i świadomie uczestniczył w jego końcu. Na początku lat 90. dziennikarz Radia Wolna Europa, od tego czasu nieprzerwanie w mediach.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii biografie i autobiografie
Czy książka zawiera gotowe przepisy na dania z epoki PRL?
Publikacja skupia się na reportażu historyczno-kulinarnym i wspomnieniach, a nie jest klasyczną książką kucharską z instrukcjami krok po kroku. Autor analizuje zjawiska społeczne oraz niesamowitą kreatywność gospodyń domowych w obliczu chronicznych niedoborów rynkowych. Choć przywołuje smaki kultowych potraw, takich jak blok czekoladowy czy krem sułtański, robi to w kontekście realiów tamtych lat. Jest to lektura dla osób szukających opowieści o codzienności i historii obyczajowej, a nie tylko technicznych receptur.
Jaki klimat dominuje w publikacji "Paprykarz z prodiża. Dzieciństwo w kuchni PRL"?
Lektura łączy sentymentalną podróż do czasów dzieciństwa z rzetelnym, dziennikarskim opisem trudów życia w systemie komunistycznym. Łukasz Modelski unika nadmiernego lukrowania rzeczywistości, zestawiając radosne wspomnienia o lodach Bambino z absurdami wielogodzinnych kolejek. Czytelnik odnajdzie tu obraz świata, w którym prodiż był technologicznym luksusem, a pojawienie się ketchupu stanowiło wielkie wydarzenie. To wyważone spojrzenie na przeszłość, które docenią miłośnicy literatury faktu szukający prawdy o tamtej epoce.
Czy autor porusza tematykę sprzętów kuchennych używanych w tamtym okresie?
Tak, autor szczegółowo opisuje rolę kultowych urządzeń, które definiowały polską kuchnię i domowe rytuały tamtych dekad. W treści znajdziesz analizę fenomenu prodiża, który pełnił funkcję dzisiejszych wielofunkcyjnych robotów, oraz historię popularności syfonów czy napojów w torebkach. Dzięki temu zrozumiesz, jak ograniczenia techniczne i brak nowoczesnego AGD wpływały na sposób przygotowywania posiłków. To cenne źródło wiedzy o materialnej historii polskiej codzienności dla każdego pasjonata retro-technologii.
Dla kogo książka Łukasza Modelskiego może okazać się nieodpowiednim wyborem?
Pozycja ta nie przypadnie do gustu czytelnikom poszukującym wyłącznie sielankowej nostalgii całkowicie oderwanej od kontekstu politycznego. Autor kładzie duży nacisk na rzetelne oddanie realiów epoki, w tym wszechobecnych braków i trudności logistycznych, co może psuć czysto idealistyczny obraz wspomnień. Osoby zainteresowane wyłącznie nowoczesnymi technikami kulinarnymi lub dietetyką również nie znajdą tu treści dopasowanych do swoich potrzeb. Książka wymaga od odbiorcy chęci zagłębienia się w historię społeczną Polski Ludowej, a nie tylko w same smaki.
Jakie aspekty społeczne, poza kulinariami, odnajdę w tej książce?
Lektura rzuca światło na psychologię konsumpcji w warunkach niedoboru oraz na budowanie więzi międzyludzkich wokół zdobywania deficytowych dóbr. Dowiesz się, jak walka o podstawowe produkty kształtowała charaktery i determinowała relacje sąsiedzkie w blokowiskach. Autor przywołuje symbole tamtych lat, jak klucz na szyi czy historyjki z gum Donald, tworząc szeroki portret pokolenia wychowanego w specyficznych warunkach ekonomicznych. To doskonałe studium polskiej obyczajowości drugiej połowy XX wieku, wykraczające daleko poza ramy talerza.
