Księga stworów mitologicznych

Przyznam szczerze - po tytule i okładce miałam wobec tej książki duże oczekiwania. Księga stworów mitologicznych Pawła Maja obiecuje wyprawę przez siedem mitologii, grono potworów i jeden świat, który „wcale nie jest tak bezpieczny, jak nam się wydaje". Brzmi jak idealna propozycja dla kogoś, kto od lat fascynuje się bestiariuszami, mitologią i tym wszystkim, co czai się na obrzeżach ludzkiej wyobraźni. Czy ta obietnica zostaje spełniona? Częściowo tak - i właśnie to „częściowo" sprawia, że recenzja tej pozycji nie będzie ani jednoznacznie entuzjastyczna, ani zbyt surowa.

Na pierwszy rzut oka mamy do czynienia z czymś w rodzaju bestiariusza czy też mini encyklopedii - autor prowadzi czytelnika przez siedem różnych mitologii: arabską, celtycką, germańską, helleńską, judaistyczną, nordycką i słowiańską. Pojawiają się tu zarówno stworzenia dobrze znane, jak wampiry czy banshee, jak i takie, o których większość osób prawdopodobnie nigdy wcześniej nie słyszała. I to właśnie ten dobór jest jednym z największych atutów książki - nie mamy tu powielania najbardziej ogranych motywów, tylko realną próbę pokazania, jak różnorodna i lokalna potrafi być mitologia.

Bardzo dobrze czytało mi się fragmenty dotyczące tego, jak dane istoty funkcjonowały „kiedyś”. W tych częściach czuć, że autor naprawdę ma lekkie pióro i potrafi zainteresować tematem. Opisy są klimatyczne, momentami mroczne, ale nieprzesadzone, a przy tym napisane w sposób przystępny, który nie odstrasza nawet mniej obeznanych czytelników. Zaś dodatkowym plusem są grafiki, które świetnie uzupełniają tekst i budują atmosferę, oraz krótkie wprowadzenia do każdej z mitologii - może nie bardzo rozbudowane, ale wystarczające, by złapać kontekst.

Niestety, im dalej w lekturę, tym bardziej zaczęły mi przeszkadzać pewne decyzje autora. Największym problemem okazał się dla mnie całkowity brak bibliografii. Przy książce, która operuje na tak specyficznych i często bardzo lokalnych informacjach, jest to naprawdę poważny minus. W trakcie czytania kilkukrotnie miałam moment zawahania - czy to jest faktycznie oparte na źródłach, czy raczej swobodna interpretacja? I co ciekawe, kiedy próbowałam niektóre rzeczy sprawdzić, okazywało się, że są prawdziwe, ale dotyczą bardzo konkretnych regionów, a nie całych obszarów kulturowych. To tylko pogłębiało moje przekonanie, że bibliografia byłaby tu nie tylko dodatkiem, ale wręcz koniecznością.

Drugą rzeczą, która mnie nie przekonała, był podział na „kiedyś” i „dzisiaj”. O ile część historyczna naprawdę działa i daje przyjemność z czytania, o tyle współczesne interpretacje wypadają znacznie słabiej. Mam wrażenie, że miały być lekkie i zabawne, ale w praktyce często sprawiają wrażenie wymuszonych i niezbyt trafionych. Zamiast uzupełniać całość, momentami wybijały mnie z klimatu, który wcześniej był budowany całkiem skutecznie.

Zaskoczył mnie też układ alfabetyczny książki. To oczywiście nie jest błąd sam w sobie, ale osobiście dużo bardziej przemawiałby do mnie podział według mitologii. Mimo że każde stworzenie ma oznaczenie swojego pochodzenia, to jednak takie „skakanie” między różnymi tradycjami trochę utrudnia pełne zanurzenie się w konkretny świat. Rozumiem, że to klasyczny format encyklopedyczny i ma swoją praktyczną logikę - łatwiej znaleźć konkretne hasło. Ja wolałabym jednak podróż przez mitologie, a nie przez alfabet.

Mimo tych zastrzeżeń trudno mi powiedzieć, że to książka nieudana. Wręcz przeciwnie - czytało mi się ją dobrze i z prawdziwym zainteresowaniem. Ma w sobie coś, co zostaje z czytelnikiem na dłużej, zwłaszcza jeśli ktoś lubi takie pogranicze folkloru, mitologii i lekkiej grozy. Czuć w niej pasję autora i chęć pokazania czegoś więcej niż tylko „spisu potworów”.

Podsumowując: Paweł Maj napisał książkę, która ma w sobie naprawdę sporo uroku i kilka atutów: przemyślany dobór stworów, przyjemny język w opisach historycznych, ciekawe grafiki i wartościowe, choć trochę krótkie, wprowadzenia do poszczególnych mitologii. To praca, przy której widać pasję autora i faktyczną wiedzę.

Jednocześnie brak bibliografii to wada, której w publikacji popularnonaukowej nie sposób zbagatelizować, sekcja Dziś pozostaje niespełnioną obietnicą, a układ treści może nie odpowiadać wszystkim czytelniczym oczekiwaniom.

Finalnie oceniam 7/10. Z potencjałem na więcej, gdyby kilka decyzji redakcyjnych zostało podjętych inaczej. Będę trzymać kciuki, żeby w następnej pozycji bibliografii już nie zabrakło.

Za egzemplarz recenzencki dziękuję

Wydawnictwu SBM

#współpracarecenzencka

#współpracabarterowa

#współpracareklamowa

Jaka jest „Księga stworów mitologicznych”, zdecydowanie bogata, bo z jednej strony niby zbiór opowieści, sporo wiedzy niemal encyklopedycznej, a przy tym pobudza wyobraźnie i niejednokrotnie uświadamia i co najlepsze bardzo sprawie łączy to co dawne i mitologiczne ze współczesnością.

Książka ma znakomitą formę, ponieważ niejednokonne rozbraja humor, by za moment wprowadzić aurę niepokoju, bo z jednej strony rozprawka o współczesnym życiu gremlinów może rozbawić, by po chwili analizując, człowiek faktycznie dostrzega, że w tej przenikliwej ciszy mieszkania, jest jednak coś nie tak jak powinno.

Autorowi udało się encyklopedyczną wiedzę „ubrać” w mini opowieści, niejednokrotnie dodając do tego współczesny kontekst, który zasiewa w czytelnika ziarno zastanowienie, że może to wszystko to nie tylko melodia przeszłości i przyznaje, że ta nietypowa forma bestiariusza mnie zdecydowanie przekonuje.

Pomimo tej często humorystycznej formy czuć w tekście szacunek do tradycji i potężny research, którego sposób przekazania zdecydowanie procentuje na plus, co sprawia, że książka jest niezwykle przystępna i myślę, że oczaruje nawet osoby spoza mitologicznej bańki.

Co zasługuje na największe uznanie, to fakt, że po przeczytaniu ta książka zostawia w głowie „zasiane” myśli, że nawet w normalnym życiu zastanawiałam się, czy aby faktycznie to o czym czytałam, nie dotyka mnie aktualnie w domu i niejednokrotnie łapałam się z uśmiechem na twarzy na samą myśl o tym.

„Księga stworów mitologicznych” nie jest sztywnym zbiorem historyjek o potworach, to książka która pokazuje jak wiele rzeczy ludzki umysł musi sobie racjonalizować, żeby przetrwać, jak staramy się wiele rzeczy oswoić, a jak łatwo to wszystko można podważyć. Polecam dla poszerzenia horyzontów i dobrej zabawy.

Paweł Maj stworzył wspaniałą "Księga stworów magicznych", czyli swoistą encyklopedię demonów i innych istot znanych z najpopularniejszych mitologii. Uzupełniają ją piękne ilustracje Igora Żukowskiego. To co od razu mnie zachwyciło, to wydanie, które rzuca się w oczy, jednak to, co kryje się w środku, ma zdecydowanie największą wartość.

Autor we wstępie nakreśla nam swój zamysł, bo książka ma również dobrze przemyślaną konstrukcję, która wnosi trochę humoru i nowoczesnej wizji. Zanim czytelnik będzie mógł poznać poszczególne postaci, najpierw twórca przygotował krótki tekst opowiadający o siedmiu różnych mitologiach, których bohaterów będziemy mogli spotkać w trakcie lektury. Dowiemy się tego jakie stwory o jakim charakterze wchodziły w ich skład, czym się wyróżniały, jakie miały moce czy zdolności oraz jakie regiony obejmowały swoim zasięgiem. Każda z mitologii oznaczona została symbolem - literą, która będzie pojawiała się przy konkretnej sylwetce, informując, z jakiego systemu wierzeń się wywodzi.

Absolutnie największym atutem jest koncepcja, w jakiej możemy poznawać demony i inne indywidua, których jest cała setka. Odkrywamy bowiem zarówno opis bohaterów kiedyś - czyli w czasach, w których wierzenia mitologiczne były jeszcze żywe, a następnie oczami wyobraźni autora otrzymujemy wgląd w to, jaki los spotkał je dziś.

Język, którym operuje Maj, jest plastyczny i bardzo przystępny dla odbiorcy. Podobnie klarowne są wszystkie wyjaśnienia. Książka zdecydowanie powinna spodobać się miłośnikom mitologii, a zwłaszcza tym z was, którzy lubią zgłębiać je w lekki, zabawny i obrazowy sposób. Ja na pewno będą do niej częściej wracać.