Bohater Oskubanej papugi Rebego, cadyk ze zmyślonych Grujowiec, łączy chasydzką ortodoksję z miłosiernym liberalizmem, a bezprzykładną pobożność z przewrotnością współczesnej ogłady filozoficznej, zawsze wszakże trafiającej do celu, którym jest spotkanie z Bogiem. Nawet jeśli go nie ma. Czy wręcz zwłaszcza, jeśli po Auschwitz go nie ma.
Géza Röhrig (1967), który dzieciństwo spędził w budapeszteńskim sierocińcu i w rodzinie zastępczej, za młodu uprawiał muzyczny underground w legendarnym punkowym zespole Huckleberry, systematycznie prześladowanym przez komunistyczne władze Węgier. Później studiował filologię węgierską i polonistykę oraz reżyserię (w klasie Istvána Szabó). Ukończył szkołę teatralną. Pod wpływem rodziny Rosenthalów sprawującej nad nim opiekę, a także po wizycie w Auschwitz, gdzie znalazł się w ramach wycieczki studenckiej, postanowił zostać chasydem na Bronksie, dokąd wyjechał w 2000 roku. W nowojorskim Jewish Theological Seminary uzyskał dyplom nauczyciela Tory i podjął pracę mełameda.
Jeszcze na Węgrzech zagrał w kilku filmach, a w 2015 roku został odtwórcą głównej roli w węgierskim dramacie Syn Szawła (reż. László Nemes), uhonorowanym następnie Oskarem dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego.
Röhrig jest autorem sześciu zbiorów poezji i tomu prozatorskiego Oskubana papuga Rebego. Pisze po węgiersku.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii literatura piękna obca
Czy książka "Oskubana papuga Rebego" to autentyczne legendy żydowskie czy współczesna fikcja literacka?
"Oskubana papuga Rebego" to autorska proza Gézy Röhriga, która stanowi literacką mistyfikację tradycyjnych opowieści chasydzkich. Autor kreuje postać fikcyjnego cadyka z Grujowiec, łącząc klasyczną formę narracji z nowoczesną wrażliwością filozoficzną. Choć historie są zmyślone, głęboko osadzono je w realiach XX-wiecznej duchowości i tragicznej historii żydowskiej. Lektura pozwala czytelnikowi zgłębić świat chasydyzmu przez pryzmat współczesnych dylematów moralnych i egzystencjalnych. Jest to hołd dla tradycji, która mimo zniszczeń wojennych, wciąż odnajduje swój głos w literaturze pięknej.
Jak doświadczenie życiowe Gézy Röhriga wpływa na autentyczność przedstawionych w książce opowieści?
Géza Röhrig wnosi do tekstu unikalną perspektywę praktykującego chasydy z Bronksu oraz artysty mierzącego się z traumą Holokaustu. Jako odtwórca głównej roli w nagrodzonym Oscarem filmie "Syn Szawła", autor posiada głębokie zrozumienie tragedii Auschwitz, co silnie przenika warstwę teologiczną jego tekstów. Jego wykształcenie w Jewish Theological Seminary gwarantuje merytoryczną poprawność terminologii religijnej i obyczajowej. Dzięki temu opowieści, mimo że fikcyjne, brzmią niezwykle wiarygodnie i są nasycone autentycznym doświadczeniem duchowym. Autor łączy w sobie wrażliwość punkowego rockmana z mądrością nauczyciela Tory.
Jaką główną tematykę poruszają zmyślone opowieści chasydzkie zawarte w tym tomie prozy?
Książka koncentruje się na poszukiwaniu Boga w świecie naznaczonym cierpieniem i powojenną pustką duchową. Bohaterowie zmagają się z trudnym połączeniem ortodoksyjnej wiary z miłosiernym liberalizmem w obliczu wyzwań nowoczesności. Teksty nawiązują do tradycji Jiříego Langera, eksplorując granice między świętością a codziennym absurdem ludzkiego losu. To literatura skłaniająca do głębokiej refleksji nad sensem pobożności w czasach, gdy fundamenty wiary zostały wystawione na ostateczną próbę. Każde opowiadanie staje się próbą nawiązania dialogu z Absolutem, nawet w obliczu Jego pozornej nieobecności.
Czy do pełnego zrozumienia treści wymagana jest zaawansowana wiedza o kulturze żydowskiej?
Lektura jest dostępna dla szerokiego grona odbiorców, choć znajomość podstawowych pojęć judaizmu ułatwia pełniejszy odbiór dzieła. Autor prowadzi czytelnika przez świat chasydów w sposób przystępny, skupiając się na uniwersalnych emocjach i dylematach moralnych. Trudniejsze terminy wynikają naturalnie z kontekstu opowieści, co pozwala na intuicyjne zrozumienie specyfiki tego zamkniętego środowiska. Książka stanowi doskonałe wprowadzenie do klimatu żydowskiej mistyki w jej nowoczesnej, literackiej formie. Czytelnik nieznający tradycji chasydzkiej odnajdzie tu przede wszystkim poruszającą opowieść o kondycji człowieka.
Dla jakiego typu czytelnika ta konkretna pozycja może okazać się zbyt wymagająca?
Książka nie jest klasyczną powieścią akcji i może rozczarować osoby szukające lekkiej, czysto rozrywkowej literatury. Ze względu na gęstą atmosferę filozoficzną oraz poruszanie bolesnych tematów związanych z Auschwitz, wymaga ona od odbiorcy dużego skupienia. Nie jest to również podręcznik religijny, lecz dzieło literackie, które może prowokować czytelników o bardzo sztywnych poglądach dogmatycznych. Specyficzny, oniryczny i momentami przewrotny styl narracji Röhriga bywa wyzwaniem dla zwolenników prostej, linearnej fabuły. To pozycja przeznaczona dla osób ceniących literaturę z pogranicza mistyki, filozofii i historii.
