Oliva Denaro

„Oliva Denaro” Violi Ardone to ciekawa i poruszająca opowieść o młodej dziewczynie, która miała odwagę wyrazić swój sprzeciw wobec niesprawiedliwego włoskiego prawa oraz stawić opór wielopokoleniowej tradycji nakazującej kobietom odgrywanie roli polegającej na służeniu mężczyźnie i dbaniu o dom.

Akcja książki rozpoczyna się w roku 1960 w małym miasteczku na Sycylii, a jej główną bohaterką jest właśnie tytułowa Oliva. Dziewczyna od najmłodszych lat jest niespokojnym duchem i żałuje, że nie urodziła się chłopcem, któremu rodzice dawaliby więcej swobody. Podobnie jak brat, chciałaby móc robić to, co on, bez ciągłych ograniczeń i nieustannej kontroli. Dodatkowo nastolatka przechodzi okres intensywnego dojrzewania i nie do końca radzi sobie ze swoimi emocjami. Zdaje sobie jednocześnie sprawę, że za chwilę nic już nie będzie takie samo, a za moment stanie się kobietą, której powinnością będzie wyjście, niekoniecznie z miłości, za mąż, urodzenie dzieci i poświęcenie się rodzinie.

Tymczasem pewnego dnia Oliva zostaje porwana, uwięziona i zgwałcona. Wydarzenie to na zawsze odmienia los młodej kobiety i jej bliskich. Zgodnie z obowiązującym włoskim prawem mężczyzna, który dopuścił się tak haniebnych czynów jest niewinny, skoro chce poślubić swą ofiarę. W tym momencie jednak dziewczyna protestuje. Wspierana głównie przez ojca nie boi się głośno powiedzieć „nie” totalnemu patriarchatowi. W ten sposób pragnie zamanifestować swój sprzeciw wobec obowiązującym przepisom i walczyć o prawdę. Szybko jednak okazuje się, że walka ta nie będzie taka prosta, bo zarówno ją, jak i jej najbliższych czeka zderzenie z odrzuceniem społecznym. Dla mieszkańców małomiasteczkowych Włoch, którzy wciąż mają zakorzenioną przestarzałą mentalność, takie zachowanie bowiem jest nie do przyjęcia. Dlatego też nikt wokół nie dostrzega problemu i cierpienia młodej, niewinnej, skrzywdzonej nastolatki. Jak w zaistniałej sytuacji poradzi sobie Oliva? Czy delikatna, przestraszona i zagubiona nastolatka będzie miała dość siły, by stawić czoła tradycji i surowemu prawu? Czy wystarczy jej odwagi i zapału, by walczyć o sprawiedliwość, godność i dobre imię?

Aby znaleźć odpowiedzi na te pytania, koniecznie trzeba sięgnąć po książkę „Oliva Denaro". Według mnie to lektura, którą powinien przeczytać każdy, bo to niezwykle pouczająca i poruszająca opowieść o sytuacji kobiet we Włoszech jeszcze w minionym wieku.

AH-L

Szkolny Klub Recenzenta

Jest początku 1960 roku. Oliva jest nastolatką, ale nie chce być kobietą. Chciałaby się zatrzymać tu gdzie jest. Ma przekonanie graniczące z pewnością, obserwując swoje koleżanki, że kiedy już to nastąpi, jej wolność się skończy. Nie będzie mogła biegać w spodniach, malować z tatą, chodzić sama do i ze szkoły, spotykać się z koleżankami bez kogoś kto będzie miał na nią oko, łapać ślimaki czy strzelać z procy.Nie będzie mogła robić wszystkiego co wolno jej było do tej pory. Tylko dlatego, że z dziewczynki stanie się kobietą. Od chwili kiedy pojawi się miesiączka, będzie miała inne obowiązki. Przede wszystkim wystrzegać się mężczyzn, bo do ślubu musi być ,,czysta". Tam gdzie panuje pozwolenie na porywanie i przemoc, tam też pokutuje przekonanie, że kobieta ma zachować dziewictwo do ślubu. A oprawcy nic nie grozi pod warunkiem, że dziewczynę weźmie za żonę. I właśnie to spotkało Olivę. Konsekwencje jej decyzji ponosi cala rodzina, tylko dlatego, że miała ona czelność wszystko zgłosić i opowiedzieć o swojej krzywdzie.

Ciężko było mi sie zebrać, żeby napisać coś o tej książce. Historia dzieje się na początku lat 60-tych XX wieku, a jest jakby ciąg aktualna. Jako społeczeństwo dalej pokutujemy w przekonaniu, że kobieta pewnych rzeczy nie wypada, ze względu na płeć. Oczywiście przykłady nie są już tak abstrakcyjne jak noszenie spodni, ale niestety ciągle można je mnożyć. Ostatnio to zamiast iść do przodu, stoimy w miejscu a wręcz się cofamy dzięki mizoginom i dziadersom jakby zasiadają na stołkach. Autorka skupia się nie tylko na krzywdzących stereotypach przypisanych do płci ale też niesprawiedliwości wynikającej z narzuconych ról i norm społecznych.

Historia Olivy niesamowicie poruszająca, do bólu prawdziwa. Zresztą nie tylko jej, bo cała rodzina doznaje krzywd, jest narażona na ostracyzm że względu na wybory jakie podejmują i sytuacje w jakich sie znajdują. Egzystencja młodej dziewczyny, która zaczyna dojrzewać, w pewnym momencie opiera się tylko na pokorze, spuszczaniu głowy, milczeniu i potakiwaniu w odpowiednich momentach. Piorunujące wrażenie zrobiła na mnie ta historia. Zwłaszcza jeden z wątkow wydaje się nader aktualny. Na przestrzeni lat gwałciciele dalej mogą chodzić z podniesioną głową. Dalej zawstydzna jest kobieta. Argumenty są niezmienne. To jest chore, smutne i wkurzające. Niezwykla historia walki o siebie i swoje prawa, o możliwość chocby powiedzenia ,,nie" w społeczeństwie, w którym panuje ciche przyzwolenie na przemoc.

Polecam bardzo, bo to jest niesamowita lektura. Skłania do refleksji. Unaocznia schematyzm jaki ciągle tkwi-jak zadra-w społeczeństwie.

Małe miasteczko na południu Włoch, rok 1960. To tutaj dorasta Oliva Denaro- w przeświadczeniu, że byłaby szczęśliwsza, gdyby przyszła na świat jako chłopiec. Chwile jej dzieciństwa to "bieganie w chodakach do utraty tchu, wymyślanie nazw chmurom, powtarzanie w głowie łacińskich słówek, szkicowanie węgielkiem gwiazd kina, zgadywanie z płatków kwiatów- czy kocha, czy nie kocha...". Ale szybko okazuje się, że czeka ją również konfrontacja z małomiasteczkową ignorancją społeczną, przestarzałą mentalnością oraz włoskim prawem, które nie nadąża za duchem czasu i za historią.

.

Viola Ardone funduje nam niezwykle emocjonalną powieść- pełną subtelności, wrażliwości, dramatyzmu, ale też przykładów kobiecej siły i niezłomności, chociaż pod maską kruchości. To swoisty manifest przeciwko społecznej niesprawiedliwości oraz w obronie praw kobiet- do szczęścia i wolności wyboru. To także obraz stereotypów płynących we włoskiej gorącej krwi. "Małżeństwo naprawcze" to dla nas obecnie pojęcie abstrakcyjne. Ale rzeczywistość jest taka, że "matrimonio riparatore" było obowiązującym we Włoszech prawem do roku 1981. Do roku 1996 gwałt był natomiast traktowany jako przestępstwo jedynie moralne.

.

Historia Olivy porusza, wzbudza silne emocje. Autorka kreśli obraz instytucji małżeństwa jako swoistego kontraktu. "Ja wnoszę w posag swoją czystość, a ty zapewnisz mi pozycję". Ten sposób myślenia przekazywany jest z pokolenia na pokolenie i silnie zakorzeniony także w kobiecej psychice. Bo kobieta to "rodzaj żeński", który "nie istnieje w liczbie pojedynczej". Próby wyłamania się z tego schematu niosą za sobą nie tylko "szepty muskające po plecach", ale nawet społeczny ostracyzm. W małej społeczności jest on nad wyraz dotkliwy. W większości pierwszoosobowa narracja Olivy sprawia, że patrzymy na świat jej oczami- pełnymi zdumienia, niedowierzania, poczucia bezsilności oraz niesprawiedliwości. Powieść napisana literackim językiem, gdzie czuć lekkość, a obok licznych trafnych metafor znajdziemy także sporo regionalnych językowych osobliwości. Polecam.

Viola Ardone oddaje głos młodym dziewczynom i kobietom – ofiarom tradycji i patriarchalnego systemu – które znalazły w sobie siłę, by powiedzieć "nie" – sprzeciwić się przemocy, milczeniu, dyskryminacji i niesprawiedliwości. Poprzez postać Olivy Denaro ukazuje ich dramat, traumę i wielką odwagę. Książka Ardone łączy w sobie intymną, osobistą historię o dojrzewaniu z uniwersalnym przekazem i szerszym kontekstem – drogą do równouprawnienia i obrazem społecznych zmian.

Pięknie napisana i nieodkładalna książka – przynosi ze sobą współczucie, gniew, czułość, smutek, ukojenie i nadzieję. I wzrusza do łez. To opowieść o bolesnym wkraczaniu w dorosłość w świecie, w którym bycie kobietą oznaczało niemal wyrok. O brutalnie zniszczonej niewinności, walce o wolność i prawo wyboru oraz cenie, jaką trzeba zapłacić za odwagę i sprzeciw. O traumie, odkupieniu oraz długiej drodze do szczęścia. Dla mnie – absolutnie wspaniała! Polecam.

Literatura piękna obnaża często brzydotę i zło, wypaczony system chroniący oprawców, a nie skrzywdzone ofiary. Tak jest w pozornie prostej, ale burzącej krew historii o dorastaniu "Oliva Denaro". Autorka zawarła w niej ładunek emocji wręcz trudny do udźwignięcia, bo każda kobieta znajdzie w młodziutkiej Olivie mniejszą lub większą cząstkę siebie. Każda poczuje jej ból, jej sprzeciw, jej niemoc.

"Nie jestem zwolenniczką dorosłości".

Czy można się temu dziwić, jeśli przykłady dorosłości, które widzi w najbliższym otoczeniu zrażają dziewczynę i przerażają? Pozostaje jej cieszyć się ostatnim momentem dzieciństwa, beztroskim bieganiem, chodzeniem z ojcem na ślimaki, spotkaniami z przyjacielem.

Gdy przychodzi "ten" dzień przestaje być niewidzialna odbijając się w oczach wszystkich tych, którzy są skorzy do pomówień i szerzenia plotek. „Słowa to broń”, a to, że używają jej najczęściej kobiety przeciwko innym kobietom przeraża i smuci najbardziej. Dlaczego nie ma wśród nich zrozumienia, solidarności i wzajemnej pomocy? Bo skoro one mają źle, to nie ma powodu, by inne miały lepiej? Czy dlatego jedyną formą obrony jest atak?

Wraz z Olivą gwałtownie pozbywamy się złudzeń, zostajemy odarci z marzeń i radości życia. W jednej chwili to wszystko zostaje jej odebrane przez wpajane przez matkę posłuszeństwo, przez chorą tradycję przyzwalającą na przemoc, na zbrukanie jej ciała i duszy. Czy jedynym społecznie akceptowalnym rozwiązaniem jest małżeństwo z oprawcą? Czy kobieta nie zasługuje na dochodzenie sprawiedliwości?

Dorastanie samo w sobie jest trudne, ale tu ukazany jest koszmar wchodzenia w dorosłość, jawiącą się jako pułapka bez wyjścia. Towarzyszących czytaniu uczuć nie sposób opisać, trzeba je poczuć boleśnie pod własną skórą utożsamiając się z Olivą Denaro. I choć powieść sięga lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku to emocje pozostają niesłychanie żywe, podobnie jak refleksje, które nasuwają automatyczne skojarzenia z aktualną sytuacją kobiet w różnych krajach, również w Polsce. Tak wiele ciągle pozostaje do zrobienia.

"Od wieków wmawiano nam, że mamy siedzieć cicho, więc teraz musimy nauczyć się robić hałas"

Gorąco polecam!