Odyseja

Skoro recenzja ma dotyczyć książki, tej konkretnej książki, to nie odnoszę się teraz do dzieła Homera zatytułowanego "Odyseja", lecz tej powyższej książki. Tytuł oferowanej książki powinien - wg mnie - brzmieć: "Najważniejsze / najciekawsze fragmenty Odysei", podtytuł: "oryginalne fragmenty Odysei Homera powiązane prozą". Wydaje mi się, że te dwa zdania wystarczają za recenzję. Chcesz wiedzieć o co chodzi w Odysei (fabuła, gatunek, sposób pisania pisania itp.), to kup tę książkę!. Chcesz znać "namiastkę" smaku całego kunsztu Homera w Odysei, to tego wydania nie kupuj. Piszę "namiastkę", ponieważ cały smak poznalibyśmy tylko czytając Odyseję w języku Homera.

Jak ocenić książkę, której nie powinno się oceniać? Co napisać o analizie bohaterów, działań i motywów, gdy interpretacji może być tysiące? Jak podejść do tematu, który wydaje się niemożliwy do szybkiego zrozumienia? Po prostu, wystarczy oddać się lekturze, delektować jej wydźwiękiem, doceniać prozę jedyną w swoim rodzaju.

Nie przeczytacie jej w jeden, dwa, nawet trzy wieczory. Będziecie ją analizować, przewracać strony, wracać do tego co było wcześniej. To nie będzie łatwa podróż i warto uzbroić się w cierpliwość, ale to co otrzymamy po drodze wynagrodzi początkowe trudy. Kiedyś nie byłam skora do sięgania po podobne opowieści, czytałam lektury szkolne, ale zapominałam o nich tuż po lekcyjnych analizach a dziś na nowo, jako bardziej dojrzały i świadomy czytelnik powracam do tego co najważniejsze i na własną rękę mierzę się z tematem. Wam również polecam odświeżyć sobie twórczość Homera w momencie, kiedy poczujcie, że nadszedł czas, ponieważ tylko wtedy docenicie jej piękno.

To trudna książka, a właściwie epos. Dwadzieścia cztery pieśni śpiewane przez Homera wierszem po dziś dzień mają swój wyjątkowy wydźwięk. Składają się z podróży opartej na antycznej ustanej tradycji epickiej poświęconej początkowo wędrówce Telemacha, syna Odyseusza, później natomiast już samemu królowi Itaki. Obserwujemy losy bohaterów po zakończeniu wojny trojańskiej, Odyseusz wciąż nie wraca do domu a zalotników o rękę Penelopy przybywa w zatrważającym tempie. Atena przekonuje Telemacha, by ten zdobył wieści o ojcu a dalej jesteśmy świadkami losów Odyseusza trafiającego na wyspę cyklopa Polifema.

Przede wszystkim uderza w nas obraz miłości. Penelopa oddana swojemu ukochanemu każdej nocy rozpruwa tkane sukno, by nie dopuścić do siebie zalotników. Robi to z potrzeby serca na zawsze zapisując się w literaturze jako przykład żony doświadczonej w prawdziwe, głębokie uczucia. To zaskakuje, daje do myślenia, wzrusza, ale jednocześnie wplata się w opowieść samego Odyseusza, który wystawiony na ciężkie próby stara się dorównać w moralnych rozterkach swojej żonie. Ich losy można analizować na wiele sposób, warto jednak zatrzymać się na każdej stronie, złapać oddech, być obiektywnym, nie oceniać z góry a wcielić się w losy postaci, które za sprawą ręki Homera zostały wykreowane w niezwykle złożony i zarazem dojrzały sposób. Motyw drogi łączy się ze zmianami zachodzącymi w postaciach a zbierana po drodze doświadczenia mają swoje odbicie także w czytelniku. Przekonacie się jednak o tym wyłącznie w momencie samodzielnego zderzenia się z lekturą.

Warta każdego przeczytanego słowa "Odyseja" raz za razem dostaje nowe życie dzięki wznowieniom. Tym sposobem nowe pokolenia mają okazję sięgnąć po lekturę jedyną w swoim rodzaju, bogatą w ponadczasowe wartości, epicką i emocjonalną. Oto przed nami wielowymiarowa podróż, której szybko nie zapomnimy a do której będziemy chcieli wracać po nowe doświadczenia. Tej książki się nie ocenia, ją trzeba doświadczyć na własnej skórze, więc w poczuciu pełnej świadomości - polecam.

Na rynku możemy znaleźć mnóstwo przeróżnych wydań "Odysei", niedawno zobaczyłam nawet takie ekskluzywne po około 2 tysiące zł. Dysponując trochę mniejszym budżetem, warto skusić się na edycję ilustrowaną wydawnictwa MG. Książka jest przepiękna, w twardej oprawie, ozdobiona XVII-wiecznymi ilustracjami. Z pewnością będzie ozdobą każdej biblioteczki.

Nie ma w tym wydaniu żadnych przypisów ani opracowania, dlatego, nieobeznanemu z tematem odbiorcy, treść może sprawić pewien problem. Na pewno sięgnę jeszcze po BN-kę, żeby uzupełnić braki w wiedzy. Osobiście posiłkowałam się jeszcze audiobookiem, dzięki któremu tekst lepiej układał mi się w głowie. Tłumaczenie jest niesamowite, ale zachowanie formy wymusza często zamienianie kolejności słów w zdaniu. Przez to lepiej czytać wolniej albo właśnie na głos.

Czy pomimo trudności warto poznać "Odyseję"? Pewnie, że tak. Minęły tysiące lat od jej powstania, a ta przygoda dalej bawi, wzrusza, jest źródłem dla wielu wykorzystywanych dzisiaj wątków. Jeżeli tylko czujesz się na siłach, by zagłębić się w klasyce, warto wybrać akurat ten tytuł.

„...Nieś nimfie pięknowłosej wyrok niecofniony,

Że Odys wrócić musi, mąż wielki cierpieniem...”

Po cudownych wrażeniach czytelniczych związanych z „Iliadą” Homera nie mogło zabraknąć spotkania z jego „Odyseją”. Wątpliwości autorstwa nadal poddawane są w wątpliwość, znikome szanse, aby jednoznacznie potwierdzić, lecz przyjęło się, że to homerycka epika. I znów, dwadzieścia cztery pieśni, pięknie snujące barwną opowieść. Pierwsze cztery poświęcone są młodemu Telemachowi, synowi Odyseusza. Dwudziestolatek wyrusza w poszukiwania ojca, który nie wrócił z wojny trojańskiej. 

Po wprowadzeniu z perspektywy Telemacha i Ateny, przechodzimy do opowieści o królu Itaki i jego niezwykłych morskich przygodach, przystankach na wyspach. Wyspie cyklopa, na której udaje mu się wywieść w pole Polifema. Wyspie syren, których niebezpiecznego śpiewu chce posłuchać. Wyspie Ogygia, na której odrzuca dar nieśmiertelności oferowany przez nimfę Kalipso. Oraz wyspie Feaków, gdzie dzięki opowieściom otrzymuje statek i możliwość powrotu do rodzinnego kraju, w którym uważana za wdowę Penelopa konsekwentnie odrzuca propozycje zalotników pragnących zdobyć władzę nad królestwem. Wspaniale czyta się legendarne historie zaprawione mitologią. Bogini mądrości i sztuki, opiekunka Aten i Sparty, interweniuje w strategicznych momentach, tak aby chronić ulubieńca Odyseusza podczas tułaczki. Szybko wciągamy się w barwnie przedstawiony scenariusz zdarzeń, podążamy fantastycznym tropem, doceniamy poziom wyobraźni, starożytny klimat, ludzką naturę postaci. Dzieło sprzed niemal trzech tysiącleci mistrzowsko się broni, ekscytuje i pasjonuje. Jeśli nie poznaliście, koniecznie po nie sięgnijcie, a przy tym wydaniu znakomitą wartością dodaną jest piękna oprawa graficzna. Bookendorfina

Pamiętam, że po Odyseję sięgnęłam w szkole podstawowej, kiedy to trochę z obowiązku musiałam zapoznać się z jej treścią. Nie była łatwą lekturą. Nie tylko jej przeczytanie ale też zrozumienie pochłonęło wiele czasu i jeszcze więcej uważności. Mnóstwo imion, wiele niezrozumiałych koligacji i wydarzeń, które choć ze sobą powiązane umykały w ich wielości.

 I choć teraz, po latach kiedy koleje Greków są mi mniej obce, kiedy osłuchana jestem z epizodami mającymi ówcześnie miejsce lektura była prostsza. A przygody Odyseusza to nic innego jak przejścia odzwierciedlające dążenie każdego człowieka do wyznaczonego sobie celu. I to od naszego niezłomnego charakteru, od uporu, od roztropności zależy czy ten owy cel osiągniemy i w jakim nastąpi to czasie.  I te silne postacie kobiece na które kiedyś (chyba) nie zwróciłam większej uwagi. Do tego rozprawienie się z adoratorami nękającymi Penelopę, impertynencja, wierność i porachunki…