Obserwatorzy spoza czasu

Z pewnością każdy z was zawsze zastanawia się kim jest autor danej książki, więc wam go nieco przybliżę. Nie dlatego, bo nie wiem co napisać, ale dlatego, że jest to potrzebne, by zrozumieć tą książkę:-)

Otóż Howard Phillips Lovecraft był amerykańskim pisarzem, który kochał literaturę grozy i fantasy i takiego właśnie klimatu w książkach się trzymał. Żył w latach 1890-1937. Jest jednym z prekursorów fantastyki naukowej. I tutaj nie uwierzycie, ale ma swój jeden niepowtarzalny przez nikogo styl pisarski. Nawet określili go jako horror lovecraftowski:-) A dlaczego? Gdybym sama o tym nie przeczytała, nigdy nie potrafiłabym go nazwać. On nawet gdy opisywał rzeczy błahe, to i tak nam wydawały się jakieś takie wielkie i straszne. Jakiekolwiek zdanie dotyczące czegokolwiek jest tutaj wyniosłe i pełne smaku. Bardzo dużo tutaj słów niespotykanych, nawet można by rzecz, że naukowych, doktorackich, takich z wyższej półki. Nie ważne, że czasem nie rozumiałam ich znaczenia. On ustawił je w takim miejscu, że wiedziałam o co mu chodziło. I na tym polegał cały paradoks, że nawet nie znając słów, mogłam śmiało je do innych odpowiedników przypisać i automatycznie wiedziałam co czytam:-) Czy to nie cudowne? Zaraz poczułam się mądrzejsza:-)

Co tutaj znajdziecie, otóż szesnaście opowiadań, które są jakby wyrwane, czy też spisane na podstawie fragmentów, które po sobie pozostawił sam autor. Wszystkie zostały złożone przez Augusta Derletha z którym bardzo często dzielił się swoimi przemyśleniami. To tak jakby urywki z jego życia, które gdzieś tam zagubiły początek i koniec, jednak otoczone jedną wspólną książką tworzą teraz nierozerwalną całość. To było doprawdy nieprawdopodobne:-)

Te szesnaście opowieści jest przepełnione wielką grozą. To znaki, ostrzeżenia, fragmenty ze scen, opisy księgi, obcej cywilizacji, które bywało, że w żaden sposób nie można było wytłumaczyć. Nie można było, ale istniały. Czy to nie straszne? Uwierzcie mi, że wielbiciele grozy znajdą tutaj prawdziwy doborowy smaczek:-)

Obserwatorzy spoza czasu zawierają szesnaście opowiadań, z czego większość jest dość krótkich, za wyjątkiem Czyhającego na progu, liczącego blisko 200 stron. W zasadzie wszystkie są mniej lub bardziej powiązane z mitologią Cthulhu, pojawiają się więc wątki o Wielkich Przedwiecznych, o tajemniczych istotach oraz mrocznych rytuałach. Derleth starał się oddać klimat i nastrój opowiadań stworzonych przez H.P. Lovecrafta - nie zawsze mu to wyszło, ale trudno mi się do czegoś konkretnego przyczepić. Są to w gruncie rzeczy dobre i ciekawe historie, z którymi warto się zapoznać. Ponadto, warto wcześniej przeczytać chociaż kilka opowiadań Samotnika z Providence, ponieważ można się niekiedy pogubić lub nie w pełni zrozumieć opisywanych zjawisk oraz istot przez Derletha. Najwięcej zatem z lektury tego zbioru wyniosą fani Lovecrafta, którzy już znają jego twórczość oraz mitologię Cthulhu.

Jednym z opowiadań, które zrobiło na mnie największe wrażenie jest pierwsze, czyli Czyhający na progu. Jest ono podzielone na 3 części. W pierwszej przeczytamy relację Ambrose'a Dewarta, który wprowadza się do odziedziczonego domu i odkrywa jego mroczne tajemnice oraz historie. Zaniepokojony tym, co się wokół niego dzieje postanawia napisać do swojego kuzyna Stephena Batesa, który relacjonuje to, co zastaje na miejscu. O tym właśnie jest część druga, natomiast ostatnia jest napisana z punktu widzenia Winfielda Philipsa, który odkrywa i objaśnia najważniejsze tajemnice i informacje związane z Wielkimi Przedwiecznymi na podstawie relacji z dwóch wcześniejszych części.

Nie da się ukryć, że motyw starego domu, pełnego mrocznych tajemnic, do którego wprowadza się ktoś z rodziny lub zupełnie przypadkowa osoba, jest w tym zbiorze bardzo popularny. Pomimo że mamy różne historie związane z takimi domostwami, a groza w nieco inny sposób się objawia, to jednak trudno nie dostrzec podobnych schematów. Powoduje to, że po kilku opowiadaniach można łatwo się domyślić, co się stanie i czego świadkiem będą bohaterowie.

Obserwatorzy spoza czasu to dobry zbiór opowiadań dokończonych przez Augusta Derletha lub inspirowanych pomysłami i wymianą poglądów z H.P. Lovecraftem. Głównym motywem przeważającym w tych historiach jest wiekowy dom, skrywające stare i mroczne tajemnice.

Potężne i pięknie prezentujące się tomiszcze opowiadań H.P. Lovecraft'a to gratka dla wszystkich miłośników twórczości autora. Szata graficzna od razu rzuca się w oczy, ale to wnętrze zasługuje tutaj na największe słowa uznania i nie chcę nawet słyszeć, że nie lubicie opowiadań. W tych - możecie mi wierzyć - zakochacie się bez reszty.

Pojawiło się mnóstwo opowiadań autora, ponieważ tworzył ON sporo a jego historie znane są na cały świat. Na mojej półce stoi kilka ogromnie cenionych przeze mnie tomiszczy ze zbiorami przeróżnych historii H.P. Lovecraft'a, ale to spod znaku Wydawnictwa Zysk i S-ka cenię sobie szczególnie mocno, ponieważ są odpowiednio dobrane, wysublimowane, zamknięte w zbiorach odpowiednio klimatycznych i wręcz zabierających czytelnika w nowe, nieznane dotąd miejsca.

Żeby nie było tak kolorowo mogę ponarzekać na samą fizyczną formę książki, która jest dużym, ciężkim egzemplarzem, ale taki to już urok książek tego autora, bo chciałoby się w jednym wydaniu zmieścić jak najwięcej najlepszych jego opowiadań a jak to zrobić skoro wszystkie zasługują na to miano? To taki mały minus, praktycznie nic nie znaczący na tle samym historii, które są intrygujące, mroczne, przerażające i tak smacznie napisane, że ma się ochotę wracać do nich bez końca.

Ten zbiór opowiadań skupia się na mrocznych posiadłościach, czyli najlepszym motywie fanów horrorów. To tak naprawdę nie tyle zbiór opowiadań H.P. Lovecraft'a a jego zapiski zebrane i na nowo opowiedziane przez Augusta Derletha. Chociaż panowie nigdy nie spotkali się osobiście to wywiązała się pomiędzy nimi szczera przyjaźń na podstawie prowadzonej korespondencji i to się czuje podczas lektury. Derleth na podstawie notatek, opowieści Lovecraft'a a także jego pomysłów stworzył opowiadania inspirowane swoim mistrzem i dorównał mu talentem.

Pamiętajcie, że to stare opowiadania, mające swoje źródło w przeszłości, więc opowiadania będą ciekawe, intrygujące i klimatyczne, ale na pewno nie tak straszne jak współczesne horrory. Przewija się tutaj pewna schematyczność, która absolutnie nie jest minusem dla żadnej z wymienionych historii a raczej wyznacznikiem toru jakim podążamy od początku do końca. "Obserwatorzy spoza czasu" to kompletny zbiór opowiadań pisany ręką Augusta Derleth'a, który czaruje klimatem, atmosferą oraz prezentowanymi wydarzeniami. Dla mnie - strzał w dziesiątkę.

„Obserwatorzy spoza czasu” to tak naprawdę książka, która powstała w hołdzie H.P. Lovecraftowi. August Derleth zebrał zapiski swojego nieżyjące przyjaciela i postanowił nadać im życie, w książce którą widzicie na zdjęciu.

Jest to zbiór opowiadań, w których czuć grozę i tajemniczy klimat. Jednak prawie każde z nich napisane jest według utartego schematu co jest największym ich minusem. Mamy dom, który zazwyczaj dziedziczony jest po jakimś krewnym (odludku). Bohater - mężczyzna, przeprowadza się do niego i zaczynają dziać się dziwne rzeczy. Jedne opowiadania są dłuższe, inne krótsze i nie powiem, aby czytało się je szybko. Przez przyjęty schemat jedno - dwa opowiadania dzienne było dla mnie idealną dawką grozy do przyjęciu w wykonaniu Derletha. Czy mam swoje ulubione? Nie powiedziałabym, ale chyba pierwsze najbardziej przypadło mi do gustu. Jednak co trzeba przyznać to każde z tych opowiadań potrafi pobudzić wyobraźnię czytelnika.

Na szczególną pochwałę zasługuje samo wydanie. Porządna twarda okładka, która przyciąga oko czytelnika, a do tego grubszy papier.

Podsumowując - być może książka nie wywarła na mnie takiego wrażenie jak bym chciała. Jednak jak to powieść grozy potrafi pobudzić wyobraźnię i ciarki na plecach. Monotonia schematów dała o sobie znać przez co czytałam ją dość długo, ale i tak na swój sposób mi się podobała. Czy polecam? Po prostu jeżeli jesteście fanami grozy to sięgnijcie po „Obserwatorów spoza czasu” i sami się przekonajcie czy ten zbiór opowiadań jest dla Was.

GROZA SPOZA CZASU

„Obserwatorzy spoza czasu” to zbiór niezwykły. Wiele już było antologii opowiadań H.P. Lovecrafta, każda z nich to wyjątkowa, rewelacyjna lektura, jednak ten zbiór wyróżnia się na ich tle. Czym? Tym, że oferuje nam niedokończone przez samego pisarza, ale dopisane po śmierci przez jego przyjaciela historie, stanowiące swoiste pożegnanie z Lovecraftem i jego światem.

Różni ludzie, różne miejsca, różna groza. Ale zawsze groza. Groza atakująca bohaterów ze wszystkich stron. Okno, jako przejście do innych rzeczywistości? Starożytna lampa spełniająca podobną funkcję? Człowiek, który miał kontakt z obcymi cywilizacjami? Zamknięty pokój skrywający sekrety? To tylko część koszmaru, jaki czeka na bohaterów i na nas!

Chciałem w tym miejscu napisać, że dla twórczości Lovecrafta „Obserwatorzy spoza czasu” w pewnym sensie są tym, czym „Silmarillion” dla tolkienowskiego Śródziemia, ale nie bałaby to do końca prawda. Oba dzieła ukazały się pośmiertnie, oba też zostały skompilowane i dokończone przez innych artystów, ale tutaj podobieństwa się kończą. Owszem, Derleth rozwija tu upiorne uniwersum Lovecrafta, opierając się na tym, co pisarz pozostawił, ale nie tworzy tu legendarium, a jedynie domyka pracę swojego przyjaciela.

Z tym domykaniem zresztą łączy się wiele kontrowersji. Bo o ile „Silmarillion” był złożony z tego, co Tolkien napisał, o tyle „Obserwatorzy spoza czasu” są bardziej inspirowani Lovecraftem, niż faktycznie jego tworem. Jak to się stało? Lovecraft i Derleth nie spotkali się nigdy, ale za to zaprzyjaźnili dzięki wymianie korespondencji. Ten drugi tak zafascynował się pracami starszego kolegi, że wpadł w obsesję na ich punkcie i kiedy Lovecraft opuścił ten padół łez, postanowił doprowadzić do wydania wszystkich jego prac. Nawet tych niedokończonych. Ponieważ sam był autorem – i to z pokaźnym dorobkiem 150 tomów na koncie – który zajmował się także horrorami, postanowił zebrać jego race i dokończyć. Czasem tego, co pozostawił po sobie Lovecraft było więcej, czasem mniej. Zdarzało się, że istniał skreślony niewielki fragment i kilka informacji o fabule zawartej w listach, by na tej podstawie Derleth napisał całe teksty, co spotkało się z krytyką i wielu nie uważa opowiadań z tego zbioru za prozę ojca mitologii Cthulhu. Jakkolwiek jednak nie patrzeć by na to wszystko, powstało w ten sposób piętnaście historii, w tym jedna, tytułowa, niedokończona nigdy – pisarz zmarł nim zdążył to zrobić i w takiej niepełnej formie znajdziecie ją na stronach tomu.

Abstrahując od tego czy jest to zbiór Lovecrafta, czy też nie, „Obserwatorzy spoza czasu” to kawał świetnej antologii grozy. Derleth pisze naprawdę dobrze, w sposób zbliżony do Lovecrafta, dobrze też rozwija jego mitologię. Nie jest to może dzieło równe najlepszym tekstem ojca Cthulhu, ale też i nie leży daleko od nich. Literacko rzecz satysfakcjonuje tak samo, jak klimatem czy pomysłowością. Jest w tej książce i świetna akcja, i przekonująca wizji i groza, która może nie straszy – mnie w literaturze, kinie czy komiksie nie straszy nic, taki już jestem – ale buduje świetny nastrój i takie samo napięcie. Jeśli więc cenicie Lovecrafta czy grozę, a nie macie tej pozycji na swojej półce, zmieńcie to. Nowe, opublikowane ponad dwie dekady po pierwszym, wydanie „Obserwatorów spoza czasu” to doskonała ku temu okazja.