Laureat Nagrody Bookera 2021
Książka "Obietnica" autorstwa Damona Galguta jest napisaną z rozmachem powieścią, która uczyni z czytelnika obserwatora aż trzech dekad życia Swartów. Rodzina Afrykanerów w Republice Południowej Afryki pozornie niczym nie różni się od innych. Nie wiedzą oni jednak, że w ich losy wplącze się śmierć i obietnica, która powinna zostać spełniona.
Rodzina Swartów należy do zamożnych Afrykanerów i prowadzi własną farmę. Poznajemy ich w 1986 roku, kiedy odbywa się pogrzeb Rachel. Ta na łożu śmierci miała tylko jedno życzenie. Chciała, aby jej mąż o imieniu Manie przekazał prawo do własności domu Salome, czyli ich czarnoskórej służącej. Kobieta była im oddana przez wiele lat służby, a obecnie mieszka w domu z nastoletnim synem. Manie składa obietnicę, ale po śmierci żony nie ma zamiaru dotrzymać słowa.
Czy niedotrzymane słowo wpłynie na życie jego oraz dzieci, a także czarnoskórej służby? Galgut rozrysował tutaj nie tylko trzy dekady historii Swartów, ale również najważniejsze wydarzenia w historii Republiki Południowej Afryki. Znajdą się tutaj informacje o końcówce apartheidu oraz powołaniu Komisji Jedności i Pojednania.
Opinie o książce
„Obietnica”, proza duszna, gęsta, mistrzowska, opowiada o Republice Południowej Afryki czasu przełomu, upadku apartheidu, zdobycia praw przez uciskaną od dekad większość. Ale to również historia o granicach rozumienia i poznania, o empatii i współczuciu oraz demonach i lękach, których nie da się pokonać – przed drugim człowiekiem, przed jego prawem do szczęścia i własnego miejsca na ziemi. Choćby miało liczyć ledwie kilkadziesiąt metrów kwadratowych.
Michał Nogaś, „Gazeta Wyborcza”, „Książki. Magazyn do Czytania”
Niezwykły styl narracyjny tej powieści łączy Faulknerowską obfitość z Nabokovowską precyzją i dowodzi rozkwitu prozy w XXI wieku. Całą książkę Galguta podsumować można jednym pytaniem: czy w tym świecie istnieje sprawiedliwość – a jeśli tak, jak wygląda?
Chigozie Obioma, juror Nagrody Bookera w 2021 roku
Nad ta powieścią unosi się duch Virginii Woolf i Jamesa Joyce’a. Nie wystarczy pochwalić jej wyjątkowych zalet – poważnego tonu, równowagi między formalną swobodą a elegancją, humoru, precyzji czy umiejętności odkrywania prawdy o człowieku. Trzeba ją po prostu przeczytać.
Claire Messud, „Harper’s Magazine”
W swej nowej powieści Galgut łączy bohaterów, wydarzenia historyczne i misterną fabułę tak, by obnażyć druzgocącą siłę białego przywileju i instytucjonalnego rasizmu. „Obietnica” to powieść na czasie, która porusza ważne dziś tematy.
„Booklist”
„Obietnica” ma wszystkie najlepsze cechy prozy realistycznej, lecz na tym nie koniec. Od czytelnika zależy, czy skupi się na dziejach rodziny, czy rozsmakuje w odważnym rozbijaniu form narracyjnych. W porównaniu [do Coetzeego] Galgut jest filuternym satyrykiem, zjadliwie punktującym nieodpowiedzialność i hipokryzję swoich bohaterów.
Rand Richards Cooper, „The New York Times Book Review”
W prozie Galguta raz za razem odsłania się przed nami Południowa Afryka, kraina rozległa, zdumiewająca i wielogłosowa. Na tej ogromnej scenie autor przedstawia intymne dramaty o sile pradawnego mitu.
Anna Mundow, „The Wall Street Journal”
Powieść Galguta przywodzi na myśl dzieła jego poprzedników, takich jak Virginia Woolf czy William Faulkner. Przepiękna narracja przetwarza i odnawia motyw sagi rodzinnej, którą rządzą siły losu, nadając opowieści głębokiego, kontemplacyjnego wymiaru. Galgut prezentuje cudowną wirtuozerię spod znaku Woolf.
James Wood, „The New Yorker”
O autorze
Damon Galgut jest południowoafrykańskim pisarzem i dramaturgiem, a także laureatem prestiżowej Nagrody Bookera 2021. Jego proza została przetłumaczona na wiele języków i doceniona przez krytyków oraz czytelników na całym świecie. Do innych książek jego autorstwa należą takie pozycje, jak "W obcym pokoju" oraz "Sex and Death".
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii literatura piękna obca lub z serii Powieści
Jaką atmosferę i styl narracji prezentuje nagrodzona Bookerem powieść "Obietnica"?
"Obietnica" to duszna i gęsta saga rodzinna, która łączy w sobie cechy klasycznej prozy realistycznej z odważnymi eksperymentami narracyjnymi. Autor stosuje wielogłosowość, płynnie przechodząc między perspektywami bohaterów, co nadaje opowieści intymny, a zarazem epicki wymiar. Styl Galguta nawiązuje do twórczości Virginii Woolf i Williama Faulknera, oferując czytelnikowi literacką wirtuozerię i precyzję słowa. Lektura wymaga pełnego skupienia, ale w zamian oferuje głębokie studium upadku uprzywilejowanej klasy społecznej. Ta wielowarstwowa struktura sprawia, że każda strona odkrywa przed odbiorcą nowe poziomy znaczeń i emocji.
Czy fabuła książki wiernie oddaje przemiany historyczne zachodzące w Republice Południowej Afryki?
Tak, autor splata losy rodziny Swartów z kluczowymi wydarzeniami politycznymi RPA na przestrzeni trzech dekad. Czytelnik śledzi upadek apartheidu, powołanie Komisji Jedności i Pojednania oraz zmiany na najwyższych szczeblach władzy w kraju. Historia farmy i jej mieszkańców służy jako soczewka, przez którą widać degradację białej mniejszości i trudny proces odzyskiwania praw przez uciskaną większość. To rzetelne świadectwo czasu przełomu, które pokazuje, jak wielka polityka bezpośrednio wpływa na życie i kondycję moralną jednostek. Każdy rozdział jest mocno osadzony w konkretnym momencie historycznym, co nadaje opowieści autentyczności.
Na jakim głównym problemie moralnym koncentruje się ta historia?
Osią dramatyczną powieści jest niedotrzymana obietnica przekazania domu czarnej służącej przez zamożną rodzinę Afrykanerów. Złamane słowo staje się fundamentem moralnego rozkładu bohaterów i rzuca cień na losy kolejnych pokoleń rodziny Swartów przez trzydzieści lat. Powieść stawia fundamentalne pytanie o istnienie sprawiedliwości w świecie zdominowanym przez systemowy rasizm i przywileje majątkowe. Galgut bezlitośnie punktuje hipokryzję postaci, pokazując niszczycielskie konsekwencje braku empatii i współczucia wobec drugiego człowieka. Ta osobista tragedia staje się symbolem szerszych problemów trawiących całe społeczeństwo.
Dla jakiego typu czytelnika "Obietnica" może okazać się zbyt wymagającą lekturą?
Książka ta nie jest odpowiednim wyborem dla osób poszukujących lekkiej, linearnie prowadzonej literatury rozrywkowej lub szybkiej akcji. Zastosowana technika strumienia świadomości i częste zmiany perspektywy narracyjnej wymagają od odbiorcy dużej cierpliwości i literackiego wyrobienia. Tematyka systemowego rasizmu, degradacji moralnej oraz bolesnej historii RPA sprawia, że jest to pozycja trudna emocjonalnie i intelektualnie. Czytelnicy unikający pesymistycznych diagnoz społecznych oraz zjadliwej satyry mogą poczuć się przytłoczeni dusznością przedstawionego świata. Jest to lektura przeznaczona dla wielbicieli wymagającej literatury pięknej, a nie prozy gatunkowej.
Czy do zrozumienia treści konieczna jest szczegółowa wiedza o historii apartheidu?
Powieść jest skonstruowana w sposób zrozumiały dla czytelnika bez specjalistycznej wiedzy historycznej, ponieważ skupia się na uniwersalnych emocjach. Kontekst polityczny RPA jest wprowadzany naturalnie poprzez losy bohaterów, co pozwala intuicyjnie pojąć mechanizmy panujące w tamtejszym społeczeństwie. Autor kładzie nacisk na intymne dramaty ludzkie, które mają siłę pradawnego mitu i są czytelne pod każdą szerokością geograficzną. Lektura stanowi doskonały punkt wyjścia do głębszego zainteresowania się historią Afryki, ale nie stawia barier przed osobami niezaznajomionymi z tematem. Wszystkie niezbędne dla fabuły informacje są zawarte bezpośrednio w toku opowieści.
