Niepamięć

"Niepamięć", debiut literacki Margarety Wysockiej to bez wątpienia nietuzinkowa powieść. Konkretna zagadka i coraz głębsze zatapianie się w nią, sprawiają, że ta historia, choć chwilami przytłaczająca, to ma w sobie coś, co nie pozwala jej odłożyć bez dobrnięcia do zakończenia.

Diana Paderska malarka i aktywistka, pewnego dnia budzi się i nie pamięta dziesięciu godzin, które wydarzyły się w minioną sobotę. Ostatnie, co sobie przypomina, to twarz miejscowego milionera – człowieka wpływowego i kontrowersyjnego. Okazuje się, że właśnie zniknął on bez śladu, a Diana staje się kluczową postacią w sprawie. Szukając prawdy o tym, co się wydarzyło, musi zmierzyć się nie tylko z własną amnezją, ale też z układami politycznymi, medialnymi i własnymi demonami. To historia o pamięci, winie i odkrywaniu, jak bardzo przeszłość potrafi kształtować teraźniejszość.

Nie mam pojęcia, jak autorce udało się utrzymać napięcie, mimo iż nie spotkasz tu drastycznych zwrotów akcji. Z każdą kolejną stroną i im dalej w las, pojawia się coraz więcej tajemnic i niedopowiedzeń, coraz więcej postaci okazuje się wciągniętych w sprawę, a Ty jako czytelnik już nie wiesz, w czym upatrywać się prawdy.

To książka, która łączy kryminał z aspektami społecznymi i politycznymi — nie są to moje ulubione zagadnienia w literaturze, zwłaszcza to drugie, ale gęsta i duszna atmosfera, w której rozgrywa się akcja, są tak nęcące, że po prostu musiałam czytelniczo wytaplać się w tym bajorku, bo ciekawość co do następnych wydarzeń zwyczajnie by mnie zjadła.

Nie ukrywam, że bywały momenty, kiedy lektura nieco mi się dłużyła. Mnogość szczegółowych opisów, wątków i postaci sprawiały, że "odłączałam się" i odpływałam myślami. Na szczęście były to jedynie chwile i dość szybko wracałam na właściwe tory.

W ogólnym rozrachunku jestem na tak, ale podtrzymuję swoją średnią sympatię do motywów politycznych, które delikatnie mnie przytłoczyły.

Myślę jednak, że pochylić się nad tą książką, bo jest to bardzo udany i dobrze dopracowany debiut. Styl i język, jakimi pisze autorka to złoto — to też dzięki nim ta powieść jest tak ciekawa, zaskakująca i intrygująca.

Są takie książki które są łatwe i przyjemne i czyta się je dla relaksu, a są też takie w których trzeba uruchomić szare komórki, by zagłębić się w zawiłą fabułę. Ta książka zdecydowanie zalicza się do tej drugiej grupy.

Choć na początku możemy czuć się przytłoczeni ilością bohaterów oraz informacji o nich, dopiero gdy przeczytamy całą książkę zrozumiemy czemu miało to służyć. Mamy tu skomplikowaną i wielowątkową konstrukcje fabularną na szczęście logiczną (wiecie jak nie znoszę braku logiki w książkach). Razem z bohaterką próbujemy stwierdzić co się stało tego felernego wieczoru gdy znikł jeden z poważniejszych biznesmenów. Składamy kawałek po kawałku informacje i ciągle brakuje nam czegoś co to wszystko sklei. Trzeba być uważnym, by znaleźć to, czego się szuka.

Nie mogę nie wspomnieć też o bohaterce, której po prostu nie sposób nie lubić. Z jednej strony pokiereszowana przez życie i totalnie nie ufająca innym, z drugiej, pełna błyskotliwych ripost, wewnętrznej siły i sarkazmu, który nie tylko bawi, ale i pokazuje, jak inteligentnie zbudowana jest ta postać. No i oczywiście ma piękne imię Diana :)

Choć książka ma w sobie momenty humorystyczne nie pomylcie tego z cozy crime. To inteligentny kryminał, który wymaga uwagi, ale odwdzięcza się fantastyczną historią i genialną bohaterką.

Czy można komuś naprawdę ufać, jeśli nie potrafimy zaufać… własnej pamięci?

Dziesięć godzin. Tyle wystarczyło, by życie Diany Paderskiej zaczęło przypominać koszmar. A może… ona sama go wyśniła? Bo co zrobić z luką w pamięci, która obejmuje właśnie tę jedną noc - noc, w którą ostatni raz widziano kontrowersyjnego lokalnego milionera? Co, jeśli twarz tego mężczyzny była ostatnim wspomnieniem, zanim zapadła się w niepamięć?

„Niepamięć” Margaret Wysockiej to literacka mieszanka wybuchowa, w której klasyczny motyw zaginięcia zostaje opowiedziany na nowo - przez pryzmat osobistego dramatu, społecznej walki i psychologicznego rozedrgania. To nie tylko powieść kryminalna. To opowieść o kobiecie, która nie pamięta, ale czuje. Czuje strach, czuje złość, czuje, że coś jest głęboko nie tak.

Diana Paderska to bohaterka, która na długo zostaje pod skórą. Bezczelna, pyskata, trudna - ale prawdziwa. Nosi w sobie więcej ran niż niejeden weteran, a mimo to nie przestaje walczyć. Jej cięty język i niepokorna natura dodają historii ognia. I choć bywa, że irytuje, to nie sposób jej nie kibicować. Przypomina mi antybohaterki ze starych filmów noir - z papierosem w dłoni i celną ripostą na każdą okazję. Tyle że tu zamiast hollywoodzkiego snu mamy duszny Poznań, w którym układy polityczne ścierają się z brudnymi interesami, a media przypominają bardziej pas startowy dla fake newsów niż źródło prawdy.

Margareta Wysocka bardzo sprawnie snuje opowieść - rozkłada napięcie na czynniki pierwsze, dokładając kolejne wątki jak puzzle w układance, której obraz długo pozostaje niewyraźny. Nie oferuje nam gotowych odpowiedzi - każe się domyślać, czytać między wierszami, zauważać szczegóły. A te są tu ważne. Bardzo. Każdy gest, każdy cień przeszłości, każda przemilczana emocja może być kluczem do prawdy.

Jest tu wszystko: miasto, które oddycha własnym rytmem i dusznością, romans podszyty niepewnością, lokalna polityka, która cuchnie od środka, dziennikarz z przeszłością i sprawa, która może pochłonąć ich wszystkich. A w centrum tego wszystkiego kobieta, która próbuje odzyskać nie tylko wspomnienia, ale i kontrolę nad własnym życiem.

Muszę przyznać, że styl Wysockiej momentami zaskakuje - gęsty, metaforyczny, bardzo obrazowy. Czasem aż za bardzo, bo są momenty, kiedy opisy potrafią przytłoczyć, wybić z rytmu. Ale zaraz potem pojawia się zdanie, które wbija w fotel. Refleksja, która nie pozwala czytać dalej bez zatrzymania się na chwilę. Widać, że autorka nie tylko zna się na słowie - ona się nim bawi. A jednocześnie nie zapomina o tym, że jej celem jest także historia. I ta historia jest naprawdę dobra.

„Niepamięć” to powieść nieoczywista, miejscami trudna, ale wyjątkowo satysfakcjonująca. Nie daje prostych emocji, nie podaje wszystkiego na tacy. To książka dla tych, którzy nie lubią oczywistości, którzy cenią sobie gęsty klimat, niejednoznacznych bohaterów i literaturę, która nie tylko bawi, ale też prowokuje do myślenia.

Ocena: 8,5/10 - za klimat, za język, za Dianę. Minus pół punktu za momentami zbyt rozwlekłe opisy - ale może to właśnie część uroku tej opowieści?

„Niepamięć” to hybryda gatunkowa będąca wybornym połączeniem kryminału i thrillera okraszona nutą romansu oraz obyczajowego tła. To kompilacja trudnej problematyki, traumatycznych doświadczeń i osobistych dramatów doprawiona szczyptą ironii i ciętym językiem głównej bohaterki. Cóż za temperament ma ta kobieta! Nieszablonowa, krnąbrna, zadziorna, a pod pancerzem skrywająca towarzyszące jej lęki i wspomnienia napiętnowane traumą. Kreacja zdecydowanie zapadającą w pamięć. Jedno jest pewne. Jej charakterna postać gwarantuje, że na nudę narzekać nie będziecie. W tej powieści dzieje się mnóstwo. Gdy już się wdrożycie w fabułę, ta historia Was porwie i nie da odetchnąć. Autorka umiejętnie buduje napięcie opowiadanej historii, sukcesywnie, bez pośpiechu odkrywa przed nami kolejne puzzle tej jakże skomplikowanej i wielowątkowej układanki. Maluje słowem i czaruje metaforami, skłania do refleksji, zmusza do pochylenia się nad pewnymi aspektami, a przy tym porywa do świata pełnego mroku. Nieuczciwe interesy, nadużycia, układy, przemoc, wykorzystywanie najsłabszych, zmowa milczenia i tajemnicze zaginięcie miejscowego milionera, z którym to właśnie główna bohaterka była widziana jako ostatnia. Co wydarzyło się tego feralnego wieczora? Jak głęboko ukryta jest prawda?

Z ciekawością będę śledziła dalsze twórcze poczynania autorki. Smakowity debiut z mocnym przekazem i gęstym klimatem. Pozostaje mi tylko polecić ten tytuł Waszej uwadze.

Wyobrażaliście sobie kiedyś jak to jest stracić pamięć?

Jeśli o braku pamięci mowa, to mamy tu książkę, którą chętnie bym zapomniała i poznała od nowa raz jeszcze. Znacie takie przypadki, prawda? Wiem, że nie jestem w tym sama.

„Niepamięć” rozpoczyna się z przytupem - główna bohaterka, Diana, dosłownie traci pamięć. To trochę tak, jakby ktoś wyciął jej z głowy wspomnienia i sobie je zabrał. Jest to dziwne, oczywiście, ale jak bardzo dziwne staje się to wtedy, gdy okazuje się, że milioner, z którym poprzedniego wieczoru spotkała się Diana, wyparował? Zniknął, nie ma go, wszyscy go szukają, a główna bohaterka była ostatnią osobą, która widziała tego mężczyznę. Oliwy do ognia dolewa fakt, że tych dwoje nie było ze sobą w najlepszych stosunkach i wydarzyć mogło się naprawdę wiele. Jednak kluczowe jest jedno pytanie: jaka jest prawda i kto tu kłamie?

Bohaterowie „Niepamięci” kłamstwa byli uczeni chyba tak samo jak pacierza przed snem. Zatajanie prawdy i obłuda to często ich drugie imię. Choć w prawdziwym życiu chcę trzymać się od takich ludzi jak najdalej, to jednak w tego typu literaturze w to mi graj. Mnie się podoba, ja chcę więcej, bo uwielbiam książki, w których piętrzące się kłamstwa utrudniają dotarcie do prawdy.

Ustalmy jedno: mamy bogacza, który wziął i wyparował, mamy mataczy i krętaczy, których motywację bywają przeróżne, często moralnie wątpliwe. Mamy też wisienkę na torcie, bohaterkę prima sort: Dianę, która jest postacią nietuzinkową, charakterną i kiedy trzeba, to potrafi drasnąć pazurem. Jednym słowem główna bohaterka jest jak kot - chodzi własnymi drogami, ma swoje własne motywacje, swoje własne zasady i kodeks moralny. Jest nieustraszona, potrafi być groźna, ale jednocześnie skrywa w sobie spore pokłady delikatności i wrażliwości.

Myślę, że niektórym czytelnikom może być trudno polubić Dianę, ponieważ jej zachowanie niekiedy może bywać irytujące, a odzywki wprawiające w osłupienie. Jednak w mojej ocenie wszystkie te elementy składają się na jej postać, która bez tych wyjątkowo jasno wyróżniających się cech nie byłaby sobą. Ta historia potrzebowała bohaterki takiej jak Diana, która nie da sobie w kaszę dmuchać i nie pozwoli sobie nawijać makaronu na uszy. Bez niej w takiej odsłonie ten kryminał byłby jak lato bez owoców i święta bez pierników.

A ja znowu o jedzeniu…

Ale tak, Diana jest ostra jak pieprz cayenne, a jednocześnie odurzająca jak połączenie cynamonu i wanilii - od takich bohaterek można się uzależnić!

Autorka zaszalała tworząc „Niepamięć” i poza wątkiem tajemnicy oraz prywatnym śledztwem otrzymujemy także te ludzkie emocje, które spotykają nas na co dzień. Weźmy na przykład takie zauroczenie - jest słodkie i urocze, ale potrafi zaskoczyć swoją pikantnością. Więc tak, zauroczenie pojawia się na kartach powieści i jest przyjemne jak cynamonowa bułeczka jesienią, a nawet latem, wiosną i zimą. Jednym słowem: idealna na każdą porę roku. Ten zabieg pozwolił mi odebrać tę historię bardziej realnie - jako taką, która naprawdę mogła wydarzyć się w prawdziwym życiu. Zazwyczaj postaci kryminałów ukazywane są jako roboty, którym przyświeca jeden dany cel i dążą do niego za wszelką cenę. Bohaterowie wykreowani przez Margaretę Wysocką, włącznie z tymi pobocznymi, są zdecydowanie bardziej ludzcy i prawdziwi, a dzięki temu mogłam się z nimi bardziej zżyć i ich zrozumieć.

Podsumowując: czy mi się podobało?

Tak, tak i tak!

„Niepamięć” to kryminał, który zapada w pamięć, bo ogromnie wyróżnia się na rynku książki. To coś więcej niż zwykła historia o dociekaniu prawdy. Autorka często opisuje bolesne losy bohaterów i nie bierze przy tym jeńców. Jednak by nie było zbyt przytłaczająco, czytelnik otrzymał cynamonową bułeczkę, o której wspomniałam wcześniej. Dla mnie jest idealnie. To nieoczywista książka, która zaskoczy wielu i porwie wielu do swojego angażującego świata pełnego niewiadomych. A prawda? Skrywa się na stronach powieści i czeka na odkrycie.

A odkryć ją warto.