Kenneth Cukier, Viktor Mayer-Schönberger i Francis de Véricourt pokazują, dlaczego myślenie kontekstowe i modele mentalne to nasz główny atut w czasach sztucznej inteligencji. A także jak możemy wykorzystać te wyjątkowe ludzkie umiejętności, by podejmować lepsze decyzje w dobie algorytmów.
Ludzkość mierzy się z bezprecedensowymi wyzwaniami – od pandemii po populizm, od sztucznej inteligencji po masowe bankructwa firm, od nierówności majątkowych po zmiany klimatu. Autorzy wskazują w niniejszej książce najważniejsze narzędzia, które pozwolą nam odnaleźć właściwą drogę w gąszczu narastających problemów.
O skuteczności podjętych przez nas działań – niezależnie od tego, czy na poziomie osobistym, zawodowym, państwa, czy wreszcie całej cywilizacji – decyduje to, co jest w nas: unikalna ludzka zdolność do myślenia kontekstowego. Na czym ona polega? Na tworzeniu modeli mentalnych, które pozwalają nam dostrzegać prawidłowości, przewidywać, jak sprawy będą się toczyć, i rozumieć nowe sytuacje. Ramy, w które ujmiemy dane zagadnienie, przesądzają o tym, jakie decyzje podejmiemy i jakie rezultaty osiągniemy.
Zagadnienia takie jak pamięć czy rozumowanie od dawna leżą w centrum zainteresowania naukowców, na uboczu natomiast pozostawały kwestie związane z myśleniem kontekstowym. Kiedy jednak komputery coraz lepiej radzą sobie z wykonywaniem niektórych zadań poznawczych, ramowanie staje się funkcją krytyczną – a tylko ludzie mają taką zdolność. Jeśli chcemy rozwiązywać problemy, które stawia przed nami rzeczywistość, musimy nauczyć się inaczej na nie patrzeć oraz skupiać nasze myśli na ich newralgicznych elementach.
Niniejsza książka jest pierwszym przewodnikiem pokazującym, jak biegle opanować naszą przyrodzoną umiejętność tworzenia modeli mentalnych i jak dzięki nim zacząć sięgać poza oczywiste rozwiązania. Przeczytacie w niej także m.in.:
- Dlaczego rada, żeby zacząć myśleć nieszablonowo, nie przyda się nikomu.
- Jak bracia Wright, nie mając żadnego formalnego przygotowania w zakresie fizyki, po raz pierwszy w historii ludzkości wznieśli się w powietrze samolotem, zawdzięczając to wzorowo przeprowadzonemu myśleniu kontekstowemu.
- Jak użycie hasztagu #MeToo na Twitterze doprowadziło do zmiany sposobu postrzegania napaści na tle seksualnym od wstydu do upełnomocnienia.
- Jak ramowanie Covid-19 jako choroby odpowiadającej sezonowej grypie doprowadziło do katastrofy, a stworzenie modelu opartego na SARS (ciężkim ostrym zespole oddechowym) pozwoliło Nowej Zelandii uporać się z pandemią.
Opinie o książce
Każda chwila naszego życia zostaje przefiltrowana przez tworzone przez nas modele mentalne, mimo to zazwyczaj są one dla nas niewidoczne. Ta wnikliwa książka pokazuje, jak uświadomić sobie, że zawsze patrzymy przez pryzmat czegoś, i jak szukać nowych punktów widzenia, kiedy otaczający nas świat wciąż się zmienia. Ważna i przydatna pozycja – pewną ręką prowadząca nas po niespokojnych czasach.
Adam Grant, autor bestsellerów Buntownicy i Leniwy umysł, twórca podcastu TED WorkLife
Fascynujące spojrzenie na to, co sprawia, że w dobie algorytmów ludzie są wyjątkowi – i na to, jak myśleć lepiej, żeby nie dać się maszynom.
Mustafa Suleyman, współzałożyciel DeepMind i wiceprezes Google’a
To książka, która trafnie pokazuje, że podstawą kreatywności, krytycznego myślenia i innowacyjności są modele mentalne. Wyjaśnia również, jak je opanować, żeby móc uporać się z najtrudniejszymi wyzwaniami w biznesie i życiu społecznym.
Aaron Levie, dyrektor generalny serwisu Box
O autorach
Kenneth Cukier - starszy redaktor w „The Economist”, gdzie prowadzi cotygodniowy podcast Babbage poświęcony technologii.
Viktor Mayer-Schönberger - profesor zarządzania internetem w Oksfordzkim Instytucie Internetu na Uniwersytecie Oksfordzkim.
Francis de Véricourt - profesor nauk o zarządzaniu i dyrektor Centrum Decyzji, Modeli i Danych w Europejskiej Szkole Zarządzania i Technologii.
Na czym polega główne przesłanie książki "Myślenie kontekstowe" w relacji do technologii AI?
Książka koncentruje się na unikalnej zdolności ludzi do tworzenia modeli mentalnych, których algorytmy nie potrafią samodzielnie wygenerować. Autorzy wyjaśniają, że to właśnie świadome ramowanie problemów pozwala nam podejmować trafne decyzje w sytuacjach nieprzewidywalnych. Publikacja dostarcza konkretnych narzędzi do rozwijania tej kompetencji, aby skuteczniej radzić sobie z wyzwaniami współczesnego świata. Dzięki niej czytelnik dowiaduje się, jak aktywnie zmieniać perspektywę w obliczu kryzysów czy nagłych zmian rynkowych.
Jakie kompetencje posiadają autorzy tej publikacji w dziedzinie technologii i zarządzania?
Autorzy to uznani eksperci łączący światowe dziennikarstwo technologiczne z zaawansowaną nauką o danych i zarządzaniu strategicznym. Kenneth Cukier jest redaktorem "The Economist", natomiast Viktor Mayer-Schönberger i Francis de Véricourt to profesorowie prestiżowych uczelni, takich jak Oksford. Ich wspólna wiedza pozwala na wielowymiarowe spojrzenie na problematykę sztucznej inteligencji oraz współczesnych procesów decyzyjnych. Lektura zyskuje dzięki temu solidny fundament naukowy poparty licznymi przykładami z globalnego sektora technologicznego.
Czy w treści znajdę praktyczne przykłady zastosowania myślenia kontekstowego w historii?
Tak, autorzy analizują realne przypadki, takie jak pionierskie loty braci Wright czy globalne strategie walki z pandemią. Publikacja szczegółowo opisuje, w jaki sposób zmiana modelu mentalnego wpłynęła na historyczne sukcesy w lotnictwie oraz na skuteczność działań państwowych. Przykłady te służą jako praktyczna ilustracja teorii, ułatwiając czytelnikowi zrozumienie, jak proces ramowania działa w rzeczywistości biznesowej. Dzięki temu książka staje się użytecznym przewodnikiem, a nie tylko teoretycznym traktatem o nowoczesnych technologiach.
Dla kogo ta książka może okazać się zbyt teoretyczna lub nieodpowiednia?
Publikacja ta nie jest podręcznikiem technicznym do nauki programowania AI, lecz esejem z zakresu psychologii poznawczej. Osoby szukające gotowych algorytmów lub technicznych instrukcji obsługi systemów informatycznych mogą poczuć niedosyt ze względu na jej humanistyczny profil. Książka wymaga od czytelnika otwartości na abstrakcyjne modele myślowe i gotowości do głębokiej autorefleksji nad własnymi nawykami. Nie jest to lekka lektura rozrywkowa, lecz merytoryczne opracowanie wymagające pełnego skupienia podczas analizy tekstu.
Jak lektura tej książki pomaga w codziennym podejmowaniu trudnych decyzji zawodowych?
Lektura uczy, jak świadomie definiować ramy każdego problemu, co bezpośrednio przekłada się na znajdowanie innowacyjnych rozwiązań. Zamiast polegać na zawodnej intuicji, czytelnik poznaje mechanizmy budowania modeli mentalnych, które skutecznie eliminują błędy poznawcze. Pozwala to na lepszą ocenę ryzyka i szans w dynamicznym środowisku pracy, gdzie same dane liczbowe często okazują się niewystarczające. Jest to kluczowa umiejętność dla liderów, którzy muszą wykraczać poza schematy sugerowane przez standardowe raporty.
