Made in Poland. Wspomnienia żołnierza Kedywu Stanisława Likiernika
Nowe uzupełnione wydanie słynnego wywiadu ze Stanisławem Likiernikiem (1923–2018), jednego z dwóch pierwowzorów „Kolumba” – Stanisława Skiernika z powieści Romana Bratnego Kolumbowie. Rocznik 20. To jego wojenne doświadczenia złożyły się na literacką postać, która dała nazwę całemu pokoleniu, legendzie Polski Walczącej. W 2014 r., po siedemdziesięciu latach od Powstania Warszawskiego zdecydował się opowiedzieć o wstrząsających, prawdziwych losach żołnierzy i dowódców AK, o kulisach pracy w dywersji, o trudnych wyborach dotyczących życia i śmierci wrogów i przyjaciół.
Dzisiaj, jak sugeruje Marcin Napiórkowski we wstępie do nowego wydania, jego opowieść tylko zyskała na aktualności: dziesięć lat temu Made in Poland surfowało na szczycie pamięciowej fali. Dziś, jak podpowiada nam nieubłagana logika pokoleniowych cykli, znajdujemy się w przededniu nowego okresu upamiętniania. Praktycznie nie ma już z nami świadków tamtych wydarzeń. Zostaliśmy z tym bagażem sami.
Stanisław Likiernik jako żołnierz Kedywu brał udział w najważniejszych akcjach sabotażowych, wykonywał wyroki podziemnego sądu. W Powstaniu Warszawskim walczył na Woli, Starym Mieście i Czerniakowie. Był kilkakrotnie ranny. Został odznaczony orderem Virtuti Militari i Krzyżem Walecznych. Od 1946 r. przebywał na emigracji we Francji. Nigdy nie krył swojego krytycznego stosunku do powstania. O grupie dowódców wysyłających bohaterską młodzież na barykady mówił bardzo ostro (podkreślając, że nie dotyczy to J. Bokszczanina i K. Iranka-Osmeckiego). Jednocześnie bronił honoru, godności i solidarności powstańczej młodzieży. – Byliśmy żołnierzami, musieliśmy wykonywać rozkazy – przypomina. Jego zdaniem rozsądek nie musi oznaczać tchórzostwa, chłodna analiza nie musi być podszyta cynizmem, a obrona wolności nie musi być samobójstwem. Tę wiarę ukształtowały w nim wspomnienia młodości.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii listy, wspomnienia
Czy Stanisław Likiernik jest faktycznym pierwowzorem postaci z powieści Kolumbowie?
Tak, Stanisław Likiernik był jednym z dwóch głównych pierwowzorów postaci Stanisława Skiernika z kultowej powieści Romana Bratnego. Jego autentyczne wojenne przeżycia posłużyły autorowi do stworzenia literackiego obrazu całego pokolenia walczącego o wolną Polskę. W książce czytelnik odnajdzie rzeczywiste wydarzenia, które stały się kanwą dla legendarnych scen znanych z literatury i filmu. To unikalna okazja, by skonfrontować fikcję z brutalną prawdą historyczną zapisaną we wspomnieniach żołnierza Kedywu.
Dla kogo książka Made in Poland może być kontrowersyjna lub nieodpowiednia?
Publikacja ta nie jest polecana osobom poszukującym wyłącznie bezkrytycznej i hagiograficznej wizji Powstania Warszawskiego. Stanisław Likiernik otwarcie i bardzo ostro krytykuje decyzje dowództwa o wybuchu zrywu, nazywając go błędem politycznym i strategicznym. Autor unika patosu, skupiając się na brutalnej rzeczywistości walki oraz trudnych moralnie aspektach pracy w dywersji, takich jak wykonywanie wyroków. Czytelnicy oczekujący wyidealizowanego obrazu polskiego podziemia mogą poczuć się poruszeni szczerością i chłodną analizą wydarzeń prezentowaną przez żołnierza.
Jakie konkretne aspekty służby w Kedywie porusza Stanisław Likiernik w swoich wspomnieniach?
Autor szczegółowo opisuje udział w najważniejszych akcjach sabotażowych oraz specyfikę pracy w oddziałach dywersyjnych Armii Krajowej. W rozmowie poruszany jest temat wykonywania wyroków podziemnego sądu, co rzuca światło na najtrudniejsze obowiązki żołnierzy Kedywu. Likiernik relacjonuje walki na Woli, Starym Mieście i Czerniakowie, dzieląc się doświadczeniami z bycia wielokrotnie rannym na froncie. Książka precyzyjnie oddaje realia życia w konspiracji, gdzie każda decyzja wiązała się z ogromną odpowiedzialnością za życie przyjaciół i wrogów.
Co wyróżnia to wydanie Made in Poland. Wspomnienia żołnierza Kedywu Stanisława Likiernika?
Prezentowana edycja to nowe, uzupełnione wydanie słynnego wywiadu-rzeki, wzbogacone o aktualny wstęp Marcina Napiórkowskiego. Redaktorzy zadbali o to, by opowieść Likiernika zyskała szerszy kontekst w obliczu odchodzenia ostatniego pokolenia świadków II wojny światowej. Treść została przygotowana tak, aby lepiej odpowiadać na współczesne pytania o pamięć historyczną i dziedzictwo pokolenia Kolumbów. Dzięki tym dodatkom lektura staje się nie tylko relacją historyczną, ale też ważnym głosem w dyskusji o tym, jak dziś upamiętniać polskie powstania.
W jakiej formie prowadzone są wspomnienia i czy jest to tekst trudny w odbiorze?
Książka ma formę dynamicznego wywiadu przeprowadzonego przez Emila Marata i Michała Wójcika, co czyni lekturę niezwykle przystępną i angażującą. Dzięki formule dialogu tekst zachowuje autentyczny język bohatera, pełen ciętego humoru, ironii oraz żołnierskiej bezpośredniości. Mimo poruszania ciężkich tematów wojennych, narracja jest płynna i pozwala czytelnikowi poczuć się uczestnikiem rozmowy z wybitnym świadkiem historii. To doskonały wybór dla osób, które cenią literaturę faktu napisaną w sposób żywy i pozbawiony zbędnego, akademickiego żargonu.
