Sześć światów hain

"Jak odróżnić legendę od prawdy na światach niewyobrażalnie dalekich? Na bezimiennych planetach, zwanych przez swoich mieszkańców po prostu światami, planetach bez historii, gdzie przeszłość to sprawa mitu, gdzie powracający badacz stwierdza, że jego czyny sprzed kilku lat stały się gestem boga."

Z wielką przyjemnością kolejny raz wybrałam się w daleką podróż do światów wspaniale wykreowanych przez Ursulę K. Le Guin. W jednej książce zebrano aż sześć części cyklu "Ekumena" - „Świat Rocannona”, „Planeta wygnania”, „Miasto złudzeń”, „Lewa ręka ciemności”, „Wydziedziczeni” i „Słowo las znaczy świat”. To niesamowita przygoda czytelnicza, wyobraźnia autorki przenosi nas w niezwykłe miejsca, do interesujących ludów, postaci, zwierząt. Mocno wnikamy w fascynujące sfery, chętnie oddajemy się refleksjom i poszukujemy odpowiedzi na pytania dotyczące całej ludzkości, jej zaawansowanych problemów, przystosowania do diametralnie odmiennych środowisk, wizji wykorzystania zasobów naturalnych i społecznych oraz możliwości rozwoju i przetrwania bogatych cywilizacji.

Z kart książki przebija wielka znajomość społecznych, psychologicznych i socjologicznych praw w znacznym stopniu wpływających na postawę i postępowanie rasy ludzkiej. Pomimo zindywidualizowania jako jednostki, przyjmujemy wspólne typy zachowań w grupie i większej społeczności, silnie uzależnione od środowiska i poziomu rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym. Jak silnie i nieodwracalnie ulegają zmianie mechanizmy ludzkich zachowań w zależności od czynników zewnętrznych? Kim są spadkobiercy wcześniejszych cywilizacji? W jakim stopniu jesteśmy w stanie wykorzystać naszą kilkuwiekową wiedzę i doświadczenie? Czy tolerancja wobec odmiennych ras jest naszą silną a może słabą stroną? Jaką cenę płacimy za brak zrozumienia i nieposzanowanie inności?

Poddajemy gruntownym przemyśleniom wiele wątków zasugerowanych przez autorkę. Jak bardzo ewolucja gatunku ludzkiego zdeterminowana jest przez środowisko przyrodnicze? Czy potrafimy jako ludzie zachować własną tożsamość i wytrwale stanąć w jej obronie? Czy wobec wspólnego wroga jesteśmy w stanie podjąć współpracę z odmiennymi kulturowo i środowiskowo narodami? W jakim stopniu nasza konfliktowa natura rzutuje na postrzeganie świata? Czy instynkt przetrwania nie zawodzi nas? Czy odmienne etapy rozwoju technologicznego, sposoby komunikacji, różnice płciowe, kulturowe, historyczne i filozoficzne, uniemożliwiają nam nawiązanie trwałych i solidnych porozumień? Jak bardzo powstałe i nagromadzone instytucje społeczne zmieniają nasz model cywilizacji?

Doskonała książka, w której klimat stopniowo wczuwamy się, mocno nas wciąga, dajemy ponieść się wyobraźni i niezwykle przyjemnie spędzamy czas. Wspaniała intelektualna podróż. Brak tu wartościowania, oceniania, opowiadania się za danym modelem cywilizacji, narzucania jedynie słusznych prawd, prostych lub skomplikowanych odpowiedzi na poruszane zagadnienia, a inspirujące źródło, bodziec, zachęta do przemyśleń i odniesień na podstawie życiowych doświadczeń, zdobytej wiedzy, systemu wartościowania, światopoglądu. Prostota i elegancja to dwie główne cechy stylu autorki powodujące, że z ogromną ciekawością wnikamy w wyreżyserowany przez nią fantastyczny i baśniowy świat, pełen barwnych, nietuzinkowych i przekonywujących bohaterów, niesamowitych miejsc. Podziwiamy spójność i siłę przekazu narracji, dużą dynamikę akcji, umiejętnie podsycane napięcie, sugestywne opisy i naturalne skłanianie nas do refleksji.

[Adres usunięty]

SZEŚĆ WIELKICH POWIEŚCI SF

Seria o rasie Hain to nie tylko jedno z największych dokonań autorki „Ziemiomorza”, ale też i jedna z ciekawszych i ważniejszych serii SF, jakie powstały. Teraz za sprawą Prószyńskiego ukazuje się a naszym rynku zebrana w jednym, opasłym tomie, który powinien znaleźć się na półce każdego fana fantastyki.

Sześć powieści. Sześć światów. Sześć spojrzeń na ludzkość i jej problemy. Był czas, kiedy starożytna rasa Hain skolonizowała mnóstwo planet, zaludniając je swoim potomstwem. Wszystko jednak ulega zmianom i wraz z kolejnymi latami i pokoleniami mieszkańcy ci utracili kontakt ze sobą i zapomnieli o własnym pochodzeniu. Aż do teraz. Haińczycy powracają by przypomnieć potomstwu o wszystkim i zjednoczyć ich w Ekumenę – zbiór światów stanowiących realizację o utopijnych marzeniach…

To, co Ursula K. Le Guin zrobiła w tej serii, doskonale obrazuje wielkość jej pisarstwa. Fantastyka, poza nielicznymi przykładami, które tylko tę regułę potwierdzają, jest gatunkiem traktowanym dość podrzędnie, z pobłażaniem bym rzekł. „Sześć światów Hain” udowadnia zaś, że podobne osądy są absolutnie niesłuszne. Trzeba tylko autora, który wie co robi. I który ma coś do przekazania, a nie za cel obrał tylko zapewnienie chwili bezrefleksyjnej rozrywki. A taką autorką okazała się właśnie Le Guin.

W „Sześciu światach…” utopia stała się faktem, zaistniała. Ursula zaś bierze na warsztat temat może nie mniej wyeksploatowany, ale kryjacy w sobie niezwykły potencjał. Koncept Dänikena o kosmicznym pochodzeniu życia na Ziemi, przekuwa w pretekst do snucia rozważań nad wieloma problemami, które wciąż pozostają aktualne. Ewolucja ludzka postępująca w odmiennych uwarunkowaniach staje się dla Le Guin kanwą do prezentacji najróżniejszych przemian i konsekwencji. I stawiania pytań o tolerancję.

A przecież „Sześć światów Hain”, nawet w oderwaniu od tych ważkich kwestii, pozostaje wspaniałą fantastyką ukazującą naszą przyszłość i alternatywy. Świetnie napisaną, przepełnioną bogactwem wyobraźni i siłą wizji, pomysłową i niebanalną. Zawarte tu powieści zostały docenione nie tylko przez czytelników, ale także i krytyków, którzy przyznali im najważniejsze nagrody branży, że wspomnę Locusa, Nebulę czy Hugo.

Dlatego polecam gorąco, jeśli jeszcze nie znacie. Znać bowiem warto, trzeba nawet. A zbiorcze wydanie to doskonała ku temu okazja.

Ursula K. Le Guin jest autorką licznych książek, scenariuszy filmowych, esejów oraz tekstów piosenek. Uhonorowana została wszelkimi możliwymi nagrodami przyznawanymi twórcom science fiction i fantasy, m.in Nebulą, Hugo i World Fantasy Award. Jej książki stały się już klasyką nie tylko fantastyki, ale również literatury pięknej. Pisze zarówno dla dorosłych, młodzieży, jak i dla najmłodszych.

Autorkę poznałem ponad rok temu za sprawą jej najbardziej znanego cyklu Ziemiomorze, który z miejsca mnie oczarował i zachwycił jak mało która książka. Po entuzjastycznym przyjęciu tej książki przez czytelników, wydawnictwo Prószyński i S-ka idąc za ciosem, postanowiło wydać również w formie omnibusa jej cykl Ekumena. Zawiera ON sześć powieści: Świat Rocannona, Planeta wygnania, Miasto złudzeń, Lewa ręka ciemności, Słowo las znaczy świat, oraz Wydziedziczeni.

Dawno, dawno temu starożytna rasa Hain skolonizowała liczne planety we wszechświecie, które z biegiem czasu utraciły ze sobą kontakt, zapominając wspólnych przodach. Po latach Haińczycy chcą pojednać wszystkie ludzkie cywilizacje. W wyniku tej inicjatywy powstaje Ekumena, czyli dobrowolny związek światów, który ma być pozbawiony przemocy i wzajemnie przekazywać sobie wiedzę i pomoc w sposób pokojowy i dobrowolny. Jak sugeruje tytuł, w książce znajdziemy opowieści z sześciu światów - każdy z nich posiada odmienną i interesującą historię, obejmującą niekiedy nawet tysiące lat. Akcja wszystkich tych powieści obejmuje szeroki zakres czasu, dzięki czemu zaobserwujemy zarówno pierwsze kroki w celu stworzenia Ekumeny, jak i czasy jej świetności.

Sześć światów Hain zachwyca czytelnika swoim rozmachem i oryginalnością! Ani przez chwilę nie miałem wrażenia, że podobne światy, społeczeństwa zostały już przez kogoś opisane - są one unikalne, a przy tym niezwykle pieczołowicie stworzone. Chwilami można nawet tak zatracić się w lekturze, że zacierają się granice pomiędzy światem realnym a powieścią. Odkładając książkę, niekiedy żałowałem, że to była tylko opowieść a nie prawdziwa historia z innego świata!

Planety na jakie zabiera nas Le Guin to zarówno pustynne obszary, jak niemalże całkowicie zlodowaciałe, czy pokryte lasami na każdym możliwym lądzie. Tylko osoba o ogromnej wyobraźni mogła stworzyć tak realne i niezwykłe światy. Podobnie ma się rzecz ze społecznościami ludzkimi. Są one różnorodne, z własnymi poglądami, z tematami tabu i zasadami. Czytając książkę odnosi się wręcz wrażenie, jakbyśmy rzeczywiście znajdowali się pomiędzy takimi ludźmi i samemu mogli poznać ich poglądy i uprzedzenia. Autorka porusza przy tym wiele ciekawych problemów, jak odmienność wyglądu, płci, nietolerancję, czy pozytywne skutki anarchii. Mogłoby się wydawać, że dotykając takich tematów, książki Le Guin nabiorą charakteru moralizatorskiego i będą niejako jej opinią na te tematy. Nic takiego nie ma miejsca. Jeśli przekonania autorski są zawarte na kartach powieści, to są one skrzętnie ukryte. Dzięki czemu nie mamy wrażenia, że czytamy żale i rozterki pisarza, tylko dobrze napisane powieści, które same zmuszają nas do zastanowienia się nad poruszaną tematyką.

Gatunkiem tych sześciu powieści, jak się można domyślić po tematyce jest science-fiction. Jednakże nie znajdziemy tutaj ani epickich batalii w kosmosie, ani statków bojowych, czy kosmitów. Akcja wszystkich książek rozgrywa się na konkretnej planecie a nawiązania do Ekumeny, statków kosmicznych są zazwyczaj niewielkie - stanowią zazwyczaj małą część dla tła opowiadanej historii. Czy to dobrze? Moim zdaniem tak! Nie każda książka z gatunku science-fiction musi być zaraz podobna do Gwiezdnych Wojen, by być interesująca prawda?

Zastanawiałem się dłuższy czas, czy jestem w stanie wskazać najlepszą/najgorszą książkę z tego zbioru i chyba nie potrafię. W każdej znalazłem coś innego, coś wspaniałego, co mnie urzekło. Za każdym razem, gdy myślałem, że autorka już mnie niczym nie zaskoczy, udowadniała mi jak bardzo się mylę! Każda z osobno książek na pewno nie zachwyciłyby mnie tak, jak zrobiła to całość, ukazując zarówno różnorakie problemy i tematyki, jak i kreśląc obraz początków i rozwoju Ekumeny. Być może to w tym tkwi sekret tej książki jak i tego cyklu – należy go czytać w całości.

Jednakże książka nie obyła się wad. Zabrakło mi w niej rodzaju wstępu, czy posłowia nakreślającego szerzej historię Ekumeny wraz z umiejscowieniem w czasie tych sześciu powieści. Nie jest to element niezbędny, ale pomógłby czytelnikowi, który nie znał wcześniej tych powieści (jak ja) lepiej je zrozumieć. Sześć światów Hain w odróżnieniu od Ziemiomorza jest niestety gorzej wykonana - nie da się jej w pełni rozłożyć i swobodnie czytać, bez obawy o poważniejsze zniszczenie grzbietu oraz szycia. Przez co jej czytanie jest chwilami dość uciążliwe. Co najważniejsze zabrakło mi w tym wydaniu jednej powieści Opowiadanie świata oraz opowiadań - wówczas mielibyśmy kompletny cykl w 1 tomie. Pozostaje mieć nadzieję, że kiedyś zostaną te opowieści również wznowione.

Sześć światów Hain to znakomity zbiór powieści science-fiction z cyklu Ekumena. Książka zachwyca różnorodnością przedstawionych światów, tłami społecznymi i środowiskowymi a przede wszystkim poruszaną tematyką, wśród której nie brakuje problemów tożsamości płciowej, nietolerancji i odmienności. Moim zdaniem jest to dzieło jeszcze lepsze niż Ziemiomorze i z czystym sumieniem mogę ją polecić każdemu. Jeśli jesteś fanem science-fiction to jest to książka dla Ciebie! Nie jesteś? To również jest to książka dla Ciebie! Bowiem każdy znajdzie w niej coś dla siebie wartego przeczytania i na pewno się nie zawiedzie.