Skrzywdzeni i poniżeni

Czas na Petersburg!

Fiodor Dostojewski niesłusznie znany jest w Polsce niemal wyłącznie ze „Zbrodni i kary”, a i ta powieść kojarzona jest często ze znienawidzoną lekturą. Tymczasem w dorobku autora wiele jest wspaniałych pozycji, uniwersalnych i ponadczasowych. Pisarz bowiem w kręgu swoich zainteresowań człowieka, targające nim emocje i jego ułomności.

Doskonale widać to w sentymentalnej powieści „Skrzywdzeni i poniżeni”, kolejnej w dorobku Dostojewskiego, która przenosi nas do Petersburga, obnażając i piętnując degenerację, wynaturzenie, uświadamiając nam, że niestety są sytuację, kiedy degrengolada jest procesem na tyle zaawansowanym, że trudno jest dobru wznieść się poza nią. Po opublikowana nakładem wydawnictwa MG książkę sięgnąć mogą nie tylko miłośnicy literatury rosyjskiej i samego Dostojewskiego, ale też wszyscy zainteresowani ludzką duszą, z niepokojem śledzący upadek człowieczeństwa oraz coraz trudniejszą walkę dobra ze złem.

Przenosimy się do wspomnianego, XIX-wiecznego Petersburga, miasta z wieloma możliwościami, ale jednocześnie pełnego ludzkiej zgnilizny, niezbyt łaskawego dla głównego bohatera. Iwan Pietrowicz, będący jednocześnie narratorem powieści, to młody i obiecujący pisarz, który jednak – jak wielu literatów – z trudem wiąże koniec z końcem. Ima się różnych zleceń na teksty, wierząc, że już wkrótce uda mu się opublikować poczytną książkę, której kanwą będą jego doświadczenia. Skrupulatnie przenosi zatem na papier fragmenty swojego życia, w ten sposób poddając się jednocześnie swego rodzaju terapii.

Wcześni osierocony Iwan dorastał w domu Mikołaja Sergieicza Ichmieniewa, który zlitował się nad chłopcem i przygarnął pod swoje skrzydła, wychowując razem ze swoją córką, Nataszą. Mimo bogactwa, Mikołaj jawi się jako człowiek prosty i uczciwy, ujmujący swą serdecznością i sercem na dłoni. Ta serdeczność i życzliwość sprowadza niestety na niego kłopoty. Zgadza się ON bowiem pokierować innym młodym człowiekiem, dziewiętnastoletnim Aloszą Piotrowiczem, synem księcia Piotra Aleksandrowicza Wałkowskiego, właściciela majątku Wasiliewsie, nieświadomy problemów, jakie to za sobą pociągnie. Chłopak, zamiast nabierać ogłady i zdyscyplinowania … zakochuje się. Panią jego serca zostaje siedemnastoletnia córka Mikołaja, co nie podoba się Wałkowskiemu i jest źródłem szykanowania Ichmieniewa, a także oskarżeń o kradzież i niegospodarność.

Te miłosne perypetie Natalii oraz gwałtowny zwrot w relacjach księcia z zarządcą swoich dóbr, są niejako przeciwwagą dla spokojnego charakteru Iwana, który jako bohater idealny, bez skazy, stanowi doskonałe tło dla pozostałych postaci, ale jednocześnie sam nie daje o sobie zapomnieć…

Powieść Dostojewskiego „Skrzywdzeni i poniżeni” to podróż po meandrach ludzkiej duszy. Wydaje się to być książka bardzo osobista, może właśnie dlatego doszukiwać się można w niej analogii do życie samego pisarza. Znakomita kreacja postaci, barwne opisy pobudzające wyobraźnię i ogromny ładunek emocjonalny, który czyni zarówno powieść jak i wydarzenia w niej zawarte bliskimi nam i zachęca do zaangażowania się w lekturę. Nic zatem dziwnego, że można się w niej rozsmakować, że jest to idealna pozycja, by zacząć nią swoją przygodę z Dostojewskim!

Justyna Gul

Qultura słowa

"Skrzywdzeni i poniżeni" Fiodora Dostojewskiego to powieść, która, choć może nie tak rozpoznawalna jak "Zbrodnia i kara" czy "Bracia Karamazow", wciąż pozostaje dziełem o niezwykłej głębi i sile oddziaływania. To literacka podróż w głąb ludzkiej duszy, pełna cierpienia, miłości i moralnych dylematów, które rezonują z czytelnikiem nawet po wielu latach od lektury. Nie ukrywam, że może być dla niektórych trochę przygnębiająca ze względu na poruszaną tematykę a niektóre wątki były na początku trochę trudne do śledzenia ze względu na ich zawiłość, ale ogarnęłam temat.

Akcja powieści osadzona jest w XIX-wiecznym Petersburgu, a jej centrum stanowi Iwan Pietrowicz, młody pisarz, który staje się świadkiem i uczestnikiem skomplikowanych relacji międzyludzkich. Dostojewski mistrzowsko splata losy kilku postaci, tworząc wielowątkową i emocjonującą opowieść.

Tytułowe pojęcia są osią powieści. Dostojewski ukazuje, jak ludzie mogą być niszczeni przez okrutne okoliczności i manipulacje innych. Powieść jest również opowieścią o sile miłości, która potrafi przetrwać nawet najcięższe próby. Dostojewski ukazuje, że przebaczenie jest możliwe, nawet w obliczu największych krzywd, ale czy tak jest w realnym świecie? Na to pytanie sami sobie odpowiedzcie. Bohaterowie powieści stają przed trudnymi wyborami, które testują ich moralność. Dostojewski zmusza czytelnika do refleksji nad tym, co jest dobre, a co złe, ale też sprawia, że sam zastanawiasz się co byś zrobił/ła w danej sytuacji etc. Uwielbiam w autorze to krytykuje ówczesne rosyjskie społeczeństwo, ukazując nierówności i okrucieństwo, ale chyba tak było, jest wszędzie.

Dostojewski posługuje się takim jeżykiem, który dla czytelnika jest realistyczny, który pozwala mu na zrozumienie życia w XIX-wiecznym Petersburgu. Powieść ta ma również znaczenie autobiograficzne, gdyż Dostojewski wykorzystał w niej własne doświadczenia z okresu zesłania na Syberię.

Nie będę opisywała bohaterów, bo to o nich cała ta historia. Uprzedzam, że chwytają za serce lub powodują, że krew się będzie w was gotować. Nie potrafię wspomnieć o nich nie zdradzając co spotka daną osobę a losy naszych bohaterów są od niewinnych, czystych, cierpliwych po manipulacji, tragicznych, skrzywdzonych a i o zdradzie trzeba wspomnieć.

Świadoma jestem, że nie każdemu językiem jakim posługuje się autora nie będzie zrozumiały, ale mimo wszystko zachęcam do sięgnięcia i przekonania się czy czasem tym razem będzie ten moment w którym pokochacie go tak jak ja.

Temat z twórczością Fiodora Dostojewskiego nie należy do najłatwiejszych. Uwielbiam jego twórczość, ale wiem też, że nie jest ona dedykowana każdemu. Autor miał swoje indywidualne podejście do świata, w tym do winy i kary, do przebaczania i rozumienia drugiego człowieka co można uznać za inspirujące, ale jednocześnie warte głębszej dyskusji.

Temat przebaczania poruszany jest w jego "Skrzywdzeni i poniżeni", czyli mocno rozbudowanej historii, która na nowo zagłębia się w mroczny świat nizin społecznych Petersburga. Jak na autora przystało więcej jest tutaj negatywnych emocji i złowieszczego spoglądania na jednostkę ludzką niż pozytywnych myśli napawających nas optymizmem, ale autor nigdy nie bawił się w półśrodki i to naprawdę trzeba pochwalić. Każdy czytelnik mający swój rozum z chęcią wchodzi w interakcje z poglądami autora i nawet jeśli ma zupełnie sprzeczne opinie na dany temat to porównuje je w bardzo intelektualnej potyczce na słowa.

Iwan Piotrowicz, młody pisarz ledwo wiążący koniec z końcem, bardzo przypomina samego autora. Wydaje się więc, że to powieść w pewien sposób autobiograficzna, ale czy nie wszystkie książki Dostojewskiego są osobiste i oddające jego życiowe zawirowania? To przekłada się na jakość i odbiór treści, która mocno trafia do czytelnika, angażuje go we wszystko co dzieje się dookoła i jednocześnie pozwala na rozstrzyganie kwestii moralnych i społecznych na swój własny sposób, zależnie od naszego patrzenia na świat.

Fabuła jest ciężka i na pewno nie przeczytacie jej w jeden wieczór. Nie jest to jednak w żadnym wypadku wadą historii, którą z przyjemnością możemy rozkładać na czynniki pierwsze, analizować, gdybać, rozmyślać czy idealna postać Iwana faktycznie mogłaby mieć miejsce w prawdziwym świecie. Bohater pozbawiony jest bowiem wad, jest człowiekiem altruistycznym, pogodnym i serdecznym, który wyciąga pomocną dłoń do ludzi, którzy tego potrzebują a w międzyczasie rozmyśla nas sensem dobroci i wizją podstępności, która wydaje się mieszkać we wszystkich pozostałych postaciach. Historia więc dzieli się na odpowiednie pasma, bardzo mocno wyznacza granice i jednocześnie składania do zastanowienia czy każdy człowiek jest wyłącznie dobry lub zły.

"Skrzywdzeni i poniżeni" to kolejny głęboki przekaz autora, który nie jest łatwą formą literacką, ale na pewno bogatą w wartości, dojrzałą i stanowiącą spore wyzwanie, które warto podjąć. Fiodor Dostojewski prowadzi nas przez świat ponadczasowych wartości, pokazuje zło w czystej ludzkiej postaci i stara się nie pozostawiać miejsca na żadne domysły, ale czytelnik i tak z przyjemności wchodzi z nim w mentalną oraz emocjonalną interakcję i to właśnie jest kwintesencja niezapomnianej prozy autora.